Opinie

'Ik vind het niet erg om te sterven, maar het spijt me wel'

14 oktober 2016 05:56

Donderdagmorgen om 8 uur overleed Nobelprijswinnaar Dario Fo. Een paar uur later kreeg Bob Dylan de Nobelprijs.

Toen Fo 19 jaar geleden de Nobelprijs voor de literatuur kreeg, was daar alom verbazing over. Dario Fo was theatermaker, acteur, kunstenaar en politiek activist. Hij schreef, maar dat was vooral voor het theater. Net als Dylan was hij geen schrijver zoals je die verwacht in het rijtje Nobelprijswinnaars.

Fo zelf was er destijds ook verbaasd over. In zijn dankwoord zei hij dat het Nobelcomité heel erg dapper was geweest om de prijs aan een joker zoals hem te geven.

Maar een joker was Fo helemaal niet. Als je met hem in gesprek ging was zijn boodschap altijd bloedserieus.

Twee keer had ik het genoegen hem te interviewen in zijn huis in Milaan. Een appartement op vier hoog achter waar je met een gammele lift naartoe moest. Maar eenmaal binnen was het een feest. Het appartement stond vol met zijn eigen en andermans kunst. De koekjes stonden er klaar en neergeploft in de bank was er alle tijd voor een gesprek. In mijn geval ging dat altijd over de Italiaanse politiek.

Niet over wat hij zelf voor pogingen had gedaan om politiek te bedrijven. Zijn 'proletarisch links' liet ik liggen. Maar wel over de politiek waar we het het afgelopen decennium, als het over Italië ging, altijd over hadden.

Over Silvio Berlusconi had hij geen goed woord over. 'Hij vertelt leugens zo groot als huizen. Je moet oppassen. Hij verkoopt je vuil toiletpapier en een kangoeroe zonder buidel.' De wereld moest heel goed begrijpen dat Italië ook helemaal niet blij was met die man als premier.

De huidige premier Renzi komt er ondanks het feit dat dat een sociaaldemocraat is niet veel beter af bij Fo. 'Het is een koning zonder volk', refererend aan het feit dat Renzi nooit is gekozen tot premier. 'En hij staat nergens voor, hij verandert razendsnel van mening.'

Zo zei Renzi aanvankelijk dat hij zal opstappen als het volk in een referendum op 4 december zijn plan om het Italiaanse politieke apparaat te veranderen niet goedkeurt. Maar nu het heel spannend lijkt te worden, trekt hij dat dreigement in. Hij blijft sowieso tot de verkiezingen in 2018.

Onlangs gaf Fo nog een monoloog over hoe de politici ook vandaag de dag de Italianen beroven en dat in het referendum van Renzi alles draait om het concentreren van de macht waar die al is.

Doe iets, was iedere keer als hij het podium opging weer zijn boodschap aan jonge Italianen. Doe iets om dit land beter te maken. Zelf werd hij tientallen keren gearresteerd en ook berecht vanwege beledigingen, vaak richting de politiek.

Ondertussen genoot hij met volle teugen van het leven. Gedurende de jaren met wereldwijd theatersucces, maar ook in zijn laatste jaren als weduwnaar.

'Ik houd van het leven', zei hij kort geleden nog. 'Doe nog optredens van twee uur en ga daarna uit eten zoals ik dat als jonge vent deed. Ik vind het niet erg om te sterven maar het spijt me wel.'