Hella Hueck

Hella Hueck

@hellahueck

Hella Hueck is freelance journalist en werkt onder meer voor Omroep WNL. 

Opinie

Lang leve de symbolische bonuswetgeving

04 juli 2017 06:07

Pling. Een whatsappje van mijn schoonvader Bert kwam binnen. Hij wilde even een bericht van De Telegraaf - over de uittocht van bankiers uit Londen - bij mij factchecken. "Zou dit verhaal kloppen? We gaan '17.000 banen mislopen door bonuswetgeving'. Dat is een hoop!"

Een simpele vraag, niet zo'n simpel antwoord.

17.000 banen. Ik vind dat ook veel, Bert. Maar kloppen de aannames? En nog veel belangrijker: willen we deze banen hebben?

1. Loopt Nederland 17.000 banen mis?

Volgens VNO-NCW loopt Nederland rechtstreeks 7000 banen en indirect nog eens 10.000 banen mis (juridisch advies, beveiliging en/of catering van de zakenbanken) als wij onze strikte regels rond de bonussen in de financiële sector niet aanpassen. De claim van VNO-NCW wordt helaas nergens onderbouwd, maar de aannames klinken erg aan de hoge kant.

De Duitsers, toch de grootse economie van Europa, schatten hun kansen veel bescheidener in. Bovendien is in Frankfurt de Europese Centrale Bank gevestigd, wat de stad tot het financiële epicentrum van het Europese vasteland maakt. De Duitse vereniging van buitenlandse banken denkt dat er 3000 tot 5000 (directe) banen bijkomen dankzij de Brexit. De aantallen waar de Duitsers vanuit gaan steken dus schril af bij die van Hans de Boer.

2. Heeft Amsterdam die banen nodig?

De kans dat de zakenbanken uit de City zich gaan vestigen in Vlissingen, Groningen of Heerlen (waar ze banen en economische activiteit goed kunnen gebruiken) lijkt me bijzonder klein. De hoogopgeleide bankiers strijken allemaal neer rond de Amsterdamse Zuidas, waar het hart van het Nederlandse financiële centrum zit. In de regio Amsterdam groeit de economie harder dan in de rest van het land. Ook is het aantal banen in de afgelopen decennia flink toegenomen. Vooral in de zakelijke dienstverlening, banken, advocatuur en ICT. 

Thumbnail

Er zijn nu al zorgen over de snelle groei van de stad

Als deze banen komen - al is het de helft - geeft dat nog meer druk op de woningmarkt in Amsterdam. Nu al wordt een kwart van de te koop staande woningen contant afgetikt. Expats uit Londen die een huis willen kopen, hebben dikke portemonnees, zeker als onze bonuswetgeving op de schop gaat. De huizenprijzen zullen dan dus nóg verder stijgen.

Dat valt niet te rijmen met de ambitie van de politiek om voor de leraar, politieagent en verpleegster wonen in de stad betaalbaar te houden.

De bankensector is in Nederland vier keer zo groot als onze hele economie en dat maakt ons nog steeds kwetsbaar. Het is dus in ons aller belang om te kijken of we andere sectoren aan kunnen te trekken dan de financiële.

Als de brexit ons kansen biedt, laten we kijken of activiteiten meer regionaal gespreid kunnen worden. De brexit is onder meer het gevolg van de steeds grotere ongelijkheid tussen Londen en de rest van het land (zie ook dit artikel: Londen versus the rest. Buiten Londen gebeurt er bijna helemaal NIETS). Laten we daarvan leren en de kloof tussen Amsterdam en de rest van Nederland niet nog groter maken door de financiële sector weer helemaal op te tuigen.

3. Nederland heeft een bonusjescultuur

Bonussen voor bankiers mogen in Nederland niet hoger zijn dan 20 procent van het vaste inkomen. In de Europese Unie is dat 100 procent. Ik ken NIEMAND in mijn omgeving die een bonus krijgt van 100 procent bovenop zijn vaste salaris. Echt NIEMAND. In Nederland is de bonus een aanmoedigingsprijs voor montere werknemers. Het zijn doorgaans geen bedragen waarmee je je een jacht, tweede huis of tweede leg kan veroorloven.

Thumbnail

Uit de meest recente cijfers van het CBS (helaas uit 2011) blijkt dat bij 87 procent van de banen een bonus werd uitgekeerd tot 2000 euro. Stel, je hebt een doorsnee inkomen van 40.000 euro, dan is die bonus van 2000 euro een bedrag dat neerkomt op 5 procent van je salaris.

Het argument van VNO-NCW is dat Nederland weer eens het braafste jongetje van de klas is. Hier moet de bonus ook naar 100 procent bovenop het inkomen, anders is er geen gelijk speelveld. Maar in Nederland is het speelveld ook heel anders: hier hoef je niet in de stress te zitten of je het onderwijs voor je kinderen wel kunt betalen, de gezondheidszorg is toegankelijk en betaalbaar. De huizenprijzen zijn een lachertje in vergelijking met Londen.

Die bonus is dus niet nodig om hier een goed leven te leiden terwijl de negatieve effecten erg duidelijk zijn: bonussen geven druk op de woningmarkt en ze geven scheve ogen naar al die Nederlanders die het moeten doen met een aanmoedigingsprijs. En dat terwijl we ondertussen ook weten dat bonussen helemaal niet werken…

3. Bonussen slaan nergens op

Gedragseconoom Dan Ariely heeft heel veel onderzoek gedaan naar werk en wat ons motiveert. Een extra beloning kán helpen als je bij uitvoerende taken de productie omhoog wilt krijgen. Dus hoeveel T-shirts er gevouwen moeten worden in een uur, of hoeveel aardbeien er geplukt moeten worden. Maar als het gaat om complexere opdrachten, waarbij je flink je hersens moet gebruiken, werkt een extra beloning juist stressverhogend. En presteren we juist slechter.

Ariely presenteerde zijn uitkomsten eens aan een directie van een bank. Die geloofden zijn onderzoek wel, maar hij moest wel even weten: die resultaten golden niet voor hen. "Wij zijn een heel ander soort mensen. Wij presteren juist beter onder stress." Ariely is onderzoek gaan doen naar 'supermensen' die juist goed presteren onder stress maar heeft ze tot nu toe niet gevonden. Als je even hebt, kijk deze talk (als je niet veel tijd hebt, vanaf 13:20).

4. Leve de symboolwetgeving!

De Boer noemt de bonuswetgeving 'symboolwetgeving'. Daar heeft hij gelijk in. Want de regelgeving is nog maar een jaartje ingevoerd en wordt allang weer omzeild. Zo worden er extra 'toelages' gegeven waar je niets voor hoeft te doen. Dat telt niet als een bonus die gekoppeld is aan een prestatie.  

En toch: laat deze symboolwetgeving maar in stand. Deze wet staat ervoor dat wij bankiers niet méér willen belonen dan andere werknemers in onze maatschappij. De wet herinnert ons eraan dat de bonuscultuur tot onverantwoord gedrag leidde bij bankiers die hele wereld in een kredietcrisis stortte. Meer dan de helft van de topbankiers wees in 2009 het belonings- en bonusbeleid aan als belangrijkste veroorzaker van de kredietcrisis.

De bankiers houden zich in de discussie muisstil. Die denken: we laten werkgeversorganisatie VNO-NCW de kastanjes uit het vuur halen. Dus appte ik mijn schoonvader terug: "Die 17.000 banen worden bedacht zodat het lijkt alsof het om een breed maatschappelijk belang gaat waar we allemaal beter van worden. Dat is niet zo, Bert. Alleen bankiers worden hier beter van. En ze hebben niet eens het lef om daar zelf hardop voor uit te komen."

Wat vind jij van de mogelijke versoepeling van de bonusregels? Laat het weten via onderstaand formulier! Wij gebruiken de leukste en meest interessantste reacties mogelijk in een nieuw artikel. Dan sturen we je een mailtje.