Opinie

Regel 1: praat niet over regels

10 juli 2017 12:08

Iedereen haat regels. Ze beperken je in wat je mag doen, waar je mag lopen, hoe hard je mag rijden, waar je mag roken, wat je mag eten en ga zo maar door.

In Den Haag was er tot vorige maand zelfs een regel die voorschreef dat kinderen pas mogen stoepkrijten als ze officieel toestemming krijgen van de gemeente. En nee, dat is geen grap – al werd deze regel gelukkig niet altijd even streng toegepast. Toen ik het verhaal voor het eerst tegenkwam, zag ik toch even een groep kleuters voor me die in handboeien wordt afgevoerd wegens het tekenen van een hinkelbaan. Geen fraai beeld.

De consensus lijkt helder: regels zitten je in de weg, perken je vrijheden in en zijn vaak ook nog eens betuttelend. Weinig onderwerpen verenigen kiezers van de linker- tot de rechterflank van het politieke spectrum zó als deze gedeelde en gezamenlijke afkeer van regels.

Geen wonder dus dat gewiekste politici handig inspelen op dit sentiment. Wil je stemmen binnenhalen bij de verkiezingen? Beloof de kiezer minder regels en minder bureaucratie, dat doet het altijd goed.

Het creëert een lastige situatie. Want laten we wel zijn: veel regels zijn er om een reden. Eisen rond brandveiligheid lijken soms wellicht wat overdreven en omslachtig, totdat de kerstversiering van een café in Volendam in brand vliegt of een flatgebouw in Londen in vlammen opgaat.

Veel politieke thema’s zijn minstens zo belangrijk als brandveiligheid, maar helaas veel abstracter. Begin dit jaar trok George Lakoff, ’s werelds meest vooraanstaande en invloedrijke deskundige op het gebied van framing, daarom aan de bel.

In een memo adviseert hij progressieve politici om niet langer te spreken over regelgeving maar over 'bescherming' (protections). Dat lijkt misschien geneuzel in de marge, maar de terminologie in het maatschappelijk debat bepaalt wat mensen voelen.

Donald Trump was nog maar enkele weken president, toen hij Amerikaanse ceo’s beloofde dat hij 75 procent van alle regels voor bedrijven wil schrappen. Dat lijkt heerlijk, stelt Lakoff, totdat je beseft wat dat in praktijk betekent. De regels in kwestie zijn er namelijk vaak juist om de samenleving te beschermen tegen gewetenloze bedrijven die vooral uit zijn op winstmaximalisatie, zelfs als die ten koste gaat van grote maatschappelijke schade.

Dus als je massaal regels afschaft, worden consumenten minder goed beschermd tegen bedrijven die je een ondeugdelijk product leveren, je misleiden of je opzadelen met onredelijke boeteclausules, maar ook tegen kankerverwekkende stoffen in voedsel. Schrappen van regels kan ook betekenen dat medicijnen en drinkwater minder goed zijn getest op veiligheid, of dat de luchtkwaliteit niet langer is gewaarborgd.

Mensen zijn tegen regels, maar willen wél beschermd worden, aldus Lakoff. Wil je dus voorkomen dat bepaalde regels worden afgeschaft, dan kun je het beste benadrukken welke concrete bescherming daarmee verloren zou gaan — en wie daar de prijs voor betaalt.

De strategie werkt. Steeds meer Democratische politici passen hun terminologie aan en tot frustratie van conservatieve columnisten leidt dat inmiddels ook tot andere krantenkoppen. Steeds vaker gaan discussies over het milieu niet langer over environmental regulations maar environmental protections.

Neem deze kop van de The Washington Post: "Trump signs order at the EPA to dismantle environmental protections." Michael Bloomberg, miljardair en oud-burgemeester van New York, sprak in de New York Times over Trumps 'unfortunate and misguided rollback of environmental protections'. En met hem vele anderen.

Het is een noodzakelijke voorwaarde voor succesvolle framing: herhaling, herhaling, herhaling. Wat soms een triviale woordkeus lijkt, heeft het in zich om de manier te beïnvloeden waarop mensen kijken naar de belangrijkste vraagstukken van onze tijd.

Waar tegenwoordig vooral grote woorden het debat domineren, zou het goed zijn als beleidsmakers en politici ook eens nadenken over slimme woorden. Daar zijn geen regels voor nodig. Luister gewoon eens wat vaker naar Lakoff.