Jos Heymans

Jos Heymans

Politiek columnist Jos Heymans over wat hem opvalt in de Haagse en Europese politiek.

Opinie

De lijdensweg van Lodewijk Asscher

11 maart 2017 06:20

Zeven minuten en zestien seconden duurt het om de open brief van Lodewijk Asscher, gisteren in de Volkskrant, te lezen. Dik zeven minuten! Dan moet je wel heel spannend schrijven om de aandacht van de lezer vast te houden, van het eerste tot het laatste woord. Als ik de tekst niet had willen timen, was ik halverwege afgehaakt. Zo saai, zo niet boeiend.

"Zijn campagne lijkt een beetje op die van Job Cohen in 2010. Allebei te netjes in het debat"

Wat Asscher ook onderneemt in deze verkiezingscampagne, het zit hem niet mee. Het wil maar niet lukken de belangstelling van de kiezers te vangen, boven de andere lijsttrekkers uit te steken. In debatten valt Asscher niet op. Zijn campagne lijkt een beetje op die van Job Cohen in 2010. Allebei te netjes in het debat; allebei meer bestuurder dan politicus, allebei niet het karakter van een straatvechter.

Asscher heeft een moeilijke boodschap aan de man te brengen. De achterban neemt hem nog altijd kwalijk dat de PvdA in zee is gegaan met de VVD. En het lukt Asscher niet, althans tot nu toe niet, die keus van destijds te verklaren. Terwijl het best is uit te leggen: VVD en PvdA moesten wel samen op een moment dat de crisis op zijn hoogtepunt was. Méér partijen in de regering had de besluitvorming en dus het herstel van de economie, de woningmarkt en de werkgelegenheid vertraagd.

Maar het grootste probleem voor Asscher is de manier waarop hij lijsttrekker is geworden. Hij heeft Diederik Samsom uitgedaagd, de man die hem groot heeft gemaakt. Ineens deed vier jaar hechte samenwerking er niet meer toe. Ineens uitte Asscher scherpe kritiek op partijleider Samsom. Als die geen plaats zou maken voor hem, Asscher, 'doen we na de verkiezingen niet meer mee'. Het ziet er inderdaad naar uit dat de PvdA na de verkiezingen niet meer meedoet. Maar dat is eerder Asscher dan Samsom aan te rekenen.

De nieuwe PvdA-lijsttrekker heeft iets gedaan waar kiezers niet van houden: een mes steken in de rug van je partijleider. Bij het CDA herkennen ze dat. Daar werd Jaap de Hoop Scheffer in 2001 pootje gelicht door zijn partijvoorzitter Marnix van Rij. De Hoop Scheffer was net voorgedragen als lijsttrekker, maar Van Rij vond zichzelf een betere kandidaat. Beiden verdwenen van de kieslijst en Jan Peter Balkenende werd de nieuwe leider.

"Roemer is in tegenstelling tot vorige verkiezingen in vorm. Hij bijt van zich af, laat zich niet meer wegzetten"

Asscher heeft Samsom van de kieslijst verjaagd, staat er zelf nog op maar slaagt er niet in de gunst van de kiezer te veroveren. De PvdA heeft nog een dag of vier om tienduizenden, of beter: honderdduizenden kiezers te overtuigen. Maar hoe? Er zijn geen debatten meer waarin Asscher zich kan revancheren. Het debat met Emile Roemer, gisteravond, leverde niet echt een winnaar op. Roemer is in tegenstelling tot vorige verkiezingen in vorm. Hij bijt van zich af, laat zich niet meer wegzetten.

Alles wat lager staat dan plek elf of twaalf op de kieslijst van de PvdA kijkt met grote vreze naar de dag van woensdag. Maar wie hoger staat ook. Nummer 2 Khadija Arib wil graag herkozen worden als Kamervoorzitter, maar hoe kleiner de fractie hoe kleiner de kans op een herverkiezing.

Als het de PvdA niet lukt mee te doen aan de formatie en een of twee ministersposten in het kabinet te krijgen, dan is het snel afgelopen met de politieke carrière van Asscher. Dan wordt het, net als destijds bij Cohen, alweer tijd voor een nieuwe leider.

Ik gok op Sharon Dijksma.