Opinie

'Klimaatverandering is religie: dogma's blokkeren debat'

Roderick Veelo • 18 oktober 2017 12:16 @RVeelo

Marijn Poels Beeld ©

Wat begon als een sabbatical ontaarde in een spraakmakende documentaire over klimaatverandering. De Nederlandse documentairemaker Marijn Poels won met 'The Uncertainty has Settled' prijzen in Berlijn en Los Angeles. Vandaag is zijn film in een speciale vertoning te zien in het Europese Parlement. Een interview met de maker.

Na acht jaren reizen en talloze documentaires over mensenrechten in ontwikkelingslanden vond Marijn Poels het tijd voor een werkonderbreking. Hij zette koers naar zijn schoonfamilie op het platteland in het voormalige Oost-Duitsland. De sabbatical zou een jaar duren, maar na twee weken diende zich een nieuw onderwerp aan.

Hoe gebeurde dat?

"Ik was in de deelstaat Saksen-Anhalt en ik zag daar windmolenparken als paddenstoelen uit de grond schieten. In mijn jaren in de Derde Wereld was het klimaatvraagstuk nooit een prioriteit. Het was voor mij heel nieuw. Dit zijn windmolens voor CO2-reductie. Werkt dat? Waarom staan die allemaal hier?

Door de globalisering is de aardappel- en melkproductie voor Duitse boeren niet meer rendabel. Het energiebeleid zorgt voor windmolens. Boeren halen hun koeien uit de wei en zetten er zo'n molen voor in de plaats.  

De energietransitie in Duitsland is heel snel gegaan. Na de kernramp in Fukushima moesten alle kerncentrales in Duitsland dicht. Zonder kernenergie en straks ook kolen wordt energie snel duurder. Afgelopen jaren zijn 300.000 gezinnen afgesloten, omdat ze de stroom niet meer konden betalen.

En ik dacht: doen we wel goed aan zo'n snelle transitie, dat radicale beleid? Als documentairemaker moet je dan in de wetenschappelijke vraagstukken duiken. En toen trok ik een kelder aan klimaatcritici open. Dat vond ik reuze interessant. Omdat ik er geen weet van had, dat er ook nog een nuance is, maar die niet in beeld is."

Je hebt in totaal 53 klimaatwetenschappers benaderd. Waarom zien we er maar 3 in de film?

"Ik ben heel open geweest over mijn opzet. Ik schreef dat ik ook klimaatsceptici ging benaderen. Daarop werd heel vaak afwijzend en zelfs met boosheid gereageerd. De teneur was steeds: er is consensus over klimaatverandering. De mens draagt bij aan die verandering door de uitstoot van CO2. En er is geen reden voor twijfel.

Gaandeweg heb ik toch met veel klimaatwetenschappers kunnen spreken. Velen hebben ook hun vragen bij de consensus, maar die durven ze niet te stellen in het bijzijn van anderen. Want dan liggen ze buiten het instituut. En dat betekent dat je je salaris moet opzeggen en dat doen mensen niet."

Wetenschappers die de mond gesnoerd worden?

"Ja, ik vind het best beangstigend om het aan te horen van wetenschappers van een jaar of zestig, die dan bang zijn om hun mond open te doen. Het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change, red.) is een heilig orgaan. Daar mag je niet aan twijfelen. Doe je dat wel, dan twijfel je aan de fundamenten van de wetenschap en aan het instituut. En dan hoor je er niet meer thuis."

Hoe kan het dat zoveel goed opgeleide mensen in de pas blijven lopen, terwijl ze fundamenteel twijfelen aan de klimaatconsensus?

"Ik ben natuurlijk geen wetenschapper, dus ik weet niet wat er op de werkvloer allemaal gebeurt. Maar ik zie in het maatschappelijke debat wat Freeman Dyson in mijn film zegt: bijna iedereen trekt zich terug binnen z'n eigen stam. Of je gelijk hebt is niet zo belangrijk. Het is belangrijker om bij je club te horen, dan de waarheid te spreken.

Iedereen is het klimaat aan het redden. Je tegen de consensus uitspreken levert onmiddellijk het verwijt op, dat je de wereld naar de klote wilt helpen. Terwijl dit beleid betaald gaat worden door de mensen in de ontwikkelingslanden. De kleine boeren gaan door dit beleid verdwijnen."

Waar gaat jouw film in de kern over?

"Het is een persoonlijke zoektocht. De hoofdvraag die ik stel: doen we goed aan dit radicale energiebeleid? De boer die verandert in een energie-aanbieder. Is dat duurzaam? Ik ga vanuit een links paradigma die film in, maar kom sceptici tegen en vind hun verhaal een genuanceerd verhaal. Maar dat mag ik niet geloven.

Leonardo di Caprio roept het, Al Gore roept het en zelfs de Paus: als je niet in klimaatverandering gelooft, dan hoor je niet in de moderne wereld thuis. Wie ben ik dan om kritiek te hebben?

Op het eind van de film zit ik bij de 93-jarige wetenschapper Freeman Dyson en die zegt hoe ik daar mee om moet gaan. Hij vertelt heel mooi, dat zaken - zoals het klimaat - te politiek geworden zijn. Als je twee politieke dogma's hebt dan functioneert de wetenschap niet meer. Dan wordt het een religie."

The Uncertainty has Settled is online te zien bij Vimeo:  

Bron • RTL Z / Roderick Veelo