Life

Zomerspelen ver boven budget: Rio sluit aan in illuster rijtje

Chris Koenis • 31 juli 2016 14:00 @chriskoenis

Beeld © EPA

Van het olympisch dorp tot de infrastructuur: zo'n beetje alles wat het comité van de Olympische Spelen in Rio de Janeiro heeft georganiseerd valt duurder uit. Waar hebben we dat eerder gehoord?

Vrijdag gaan dan eindelijk de Spelen in Rio van start. Een megaproject dat bakken met geld kost. Volgens de laatste raming hebben de Brazilianen met 4,6 miljard euro alweer 1,46 miljard meer uitgegeven dan vooraf gepland. Al doet de Braziliaanse strandstad het daarmee eigenlijk helemaal zo gek nog niet.

Want een olympische kostenoverschrijding mag historisch gezien geen verrassing zijn. Onderzoekers van de Saïd Business School van de Universiteit van Oxford kregen gegevens uit 19 landen en wat bleek? Alle Olympische Spelen van de afgelopen 50 jaar, zomer én winter, zijn ruimschoots boven budget gegaan. De kostenoverschrijding is gemiddeld 156 procent.

Zo moet het niet

Het schoolvoorbeeld van hoe het niet moet is Montreal. Vooraf werden de kosten veel te laag geschat: Montreal ging maar liefst 720 procent boven budget. De stad is dertig jaar bezig geweest het afbetalen van die schuld. Ook Barcelona (266 procent) en Atlanta (151 procent) kostten stukken meer dan gepland. De spelen van Athene hebben volgens de onderzoekers zelfs bijgedragen aan de economische crisis in het land.

Thumbnail

Peking deed het in 2008 met 2 procent het minst slecht en heeft de kleinste kostenoverschrijding van de onderzochte Zomerspelen. Al kostte die organisatie met 6,8 miljard dollar (ruim 6 miljard euro) nog altijd meer dan Rio tot dusver. Om nog niet te spreken van de 21,9 miljard dollar (bijna 20 miljard euro) die de winterspelen van 2014 in Sotsji​ kostten. 

Altijd op tijd

De oorzaken komen vaak overeen met andere megaprojecten in de bouw of IT-sector. Al zijn er ook verschillen, zoals de tijdsdruk die er naast extra kosten altijd voor heeft gezorgd dat de Spelen op tijd zijn begonnen.

Onderzoeksleider Bent Flyvbjerg omschrijft het probleem zo in zijn rapport: "Je stelt een team samen dat nog nooit zo'n groot project heeft georganiseerd op een locatie waar deze nooit eerder heeft plaatsgevonden. Dan dwing je een niet-transparant en hoogst twijfelachtig biedingsproces af, dat overbieden stimuleert en geen enkele verantwoordelijkheid voor de kosten legt bij diegene die het bod wint. Dat is helaas de realiteit van de spelen." 

Hier moet het vanaf vrijdag 5 augustus gaan gebeuren:

Thumbnail

Visitekaartje

Toch is het extra pijnlijk dat juist het zo geteisterde Brazilië deze spelen organiseert. Toen in 2009 niet Madrid, Chicago of Tokio, maar Rio de Janeiro voor 2016 uit de envelop kwam, zag de toekomst er nog prachtig uit. Niemand zou er spijt van krijgen, zei de emotionele Braziliaanse president (toenmalig) Lula nog. Hij is inmiddels aangeklaagd voor corruptie, terwijl zijn opvolger Rousseff is geschorst na gesjoemel met begrotingen. Zij wordt afgezet en zal niet eens bij de openingsceremonie aanwezig zijn. 

"Dit is niet bepaald het visitekaartje dat het land toen wilde afgeven aan de wereld", zegt RTL-correspondent​ Sandra Korstjens vanuit Brazilië. "Terwijl veel landen in de crisis zaten, ging het beter dan ooit met Brazilië. En dat wilden ze graag laten zien."

Ook de recessie is een groot probleem. De Braziliaanse economie is in rampjaar 2015 met 3,8 procent gekrompen. Het zijn de slechtste groeicijfers in 25 jaar, vooral veroorzaakt door de sterk dalende grondstofprijzen, een inflatie van 10 procent en de hoogste werkloosheid in decennia. De Braziliaanse munt, de real, verloor vorig jaar bijna een vijfde van zijn waarde, met negatieve gevolgen voor de import. Vorig jaar waren er al grote zorgen of Brazilië de Olympische Spelen wel kon betalen.

Via grootscheepse acties bestreed de politie de vele drugsbendes in de favela's:

Thumbnail

Geschrapte plannen

Bijkomend probleem is dat geld dat naar de Spelen gaat, niet meer kan worden uitgegeven aan iets anders. Sportwetenschapper Frank van Eekeren, die aan de Universiteit Utrecht onderzoek doet naar maatschappelijke betrokkenheid, legt uit dat de overheid na het schoonvegen van de sloppenwijken van plan was om op langere termijn te investeren in onderwijs, zorg en welzijn. Van Eekeren: "Maar die plannen zijn geschrapt. De keuze tussen het voor de ogen van de wereld afmaken van een olympisch dorp en de traditioneel arme favela's is snel gemaakt."

Volgens Korstjens zijn de Brazilianen wel wat gewend. "Elk bouwproject hier gaat zo'n beetje boven budget. Dus dat dit bij de spelen ook is gebeurd heeft niemand echt verbaasd." 

Bron • RTL Z / Chris Koenis