Personal finance

Prijskaartje belastingvrije schenking voor koophuis: 1 miljard euro

06 december 2017 15:31

Prijskaartje belastingvrije schenking voor koophuis: 1 miljard euro
Een stel tekent de papieren voor hun huis. Beeld © ANP Foto

De tijdelijke regeling die ervoor zorgde dat mensen in 2013 en 2014 belastingvrij een ton konden schenken voor het kopen van een huis, was populairder dan het toenmalige kabinet ooit had kunnen denken. Maar liefst 159.000 mensen maakten van de regeling gebruik. Kosten voor de schatkist: 1.035.000.000 euro.

Dat heeft de Algemene Rekenkamer onderzocht. Al in 2010 werd voor het eerst geregeld dat ouders hun kinderen eenmalig 50.000 euro belastingvrij mochten schenken als dat geld vervolgens gebruikt werd voor het kopen van een woning. Later werden de schenkingsvoorwaarden wat uitgebreid en mocht het geld ook gebruikt worden voor een aflossing van de hypotheek of bijvoorbeeld een verbouwing.

Verhoging naar een ton

Maar de regeling werd pas echt populair toen de vrijstelling eind 2013 tijdelijk werd verhoogd naar 100.000 euro. Ook hoefde de schenking vanaf toen niet meer van ouder op kind te gaan, maar kon iedereen eenmalig een belastingvrije schenking doen. Met die regeling hoopte het kabinet de Nederlandse hypotheekschuld terug te dringen en ervoor te zorgen dat minder huizen onder water zouden komen staan.

De verhoging van de vrijstelling zou maar gelden tot eind 2014. Het kabinet had er wel op gerekend dat de regeling populair zou zijn, maar het daadwerkelijke effect was nog veel groter dan ze ooit gedacht hadden. 

Enorme gevolgen voor de schatkist

Maar liefst 171.000 mensen deden in 2013 en 2014 een eenmalige schenking en van hen maakten 159.000 mensen gebruik van de vrijstelling. Het kabinet had op zo'n 20.000 schenkingen gerekend. Bijna 80 procent van de ontvangers gebruikte de schenking om extra af te lossen op de hypotheek. 

Het kabinet verwachtte destijds 104 miljoen euro extra aan misgelopen belastinginkomsten, vooral door minder inkomsten aan schenkbelasting, en, met vertraging, ook minder inkomsten aan erfbelasting. Vanaf 2009 had de regeling de staat al zo'n 29 miljoen per jaar gekost. Maar de Rekenkamer berekent nu dat de schatkist door de regeling in 2013 en 2014 maar liefst een miljard euro is misgelopen, bijna het tienvoudige.

Hypotheekschuld liep terug

Ondanks de enorme kosten deed de regeling wel wat hij beoogd had: de hypotheekschuld in Nederland liep terug en het aantal hypotheken dat onderwater stond, waarvan de hypotheek die erop rustte hoger was dan de WOZ-waarde, daalde ook.

In 2013 stabiliseerde de totale hypotheekschuld in Nederland (de macro-hypotheekschuld) zich na jaren van stijging op 675 miljard euro. Dat komt mede doordat het sinds 2013 niet meer mogelijk is om een aflossingsvrije hypotheek af te sluiten, maar volgens de Rekenkamer heeft ook de schenkingsvrijstelling daaraan bijgedragen.

De gemiddelde hypotheekschuld per woningeigenaar (de micro-hypotheekschuld) liep vanaf 2013 licht terug, van zo'n 158.000 euro naar een kleine 155.000 euro.

Vrijstelling permanent

In 2015 en 2016 werd het bedrag dat belastingvrij geschonken mocht worden weer teruggeschroefd naar 50.000 euro en sinds begin dit jaar mag er weer 100.000 euro belastingvrij worden geschonken, door iedereen. Wel moet de ontvanger tussen de 18 en 40 jaar oud zijn.

De vrijstellingsverhoging naar 100.000 euro is nu ook permanent gemaakt. Het kabinet verwacht dat de regeling jaarlijks zorgt voor 97 miljoen euro aan misgelopen belastingen. Eventuele opbrengsten van de regeling, als meer inkomsten uit overdrachtsbelasting of meer inkomsten uit BTW door meer verbouwingen, zijn daarin niet meegenomen.

Stijgende prijzen

De Rekenkamer heeft niet onderzocht hoe de schenkingsvrijstelling de prijzen op de huizenmarkt heeft beïnvloed. We weten wel dat sinds de vrijstelling in het leven is geroepen, de prijzen op de woningmarkt flink gestegen zijn. 

De belangrijkste oorzaak van die prijsstijgingen is de alsmaar toenemende vraag, terwijl het aanbod veel minder hard stijgt. Maar de vraag of meer beschikbaar geld op de woningmarkt leidt tot hogere prijzen, is een interessante.

Bron • RTL Z

Gerelateerde artikelen