Personal finance

Hoe werkt belastingontwijking precies?

Marieke van de Zilver / Peter van Zadelhoff • 06 november 2017 17:22

play 13 min

In navolging van de Panama Papers bewijzen ook de Paradise Papers dat er wereldwijd op grote schaal belasting wordt ontweken. Maar hoe werkt dat precies, belastingontwijking? En hoe legaal is het precies?

Voor wie minder belasting wil betalen, is er een wereld aan mogelijkheden. Het bedrijf Appleby, dat centraal staat in de Paradise Papers, is actief in allerlei 'offshore-locaties', zoals dat mooi heet.

Het bedrijf is opgericht in Bermuda, een mooie offshore-locatie op zichzelf, en is naast Bermuda zelf actief in onder meer Panama, de Kaayman-eilanden, de eilandjes Jersey en Guernsey en de Britse Maagdeneilanden.

Overigens zou je niet eens zo ver hoeven reizen: ook Nederland biedt een aantal mogelijkheden om goedkoop je winst weg te zetten. Dat doen bijvoorbeeld grote bedrijven en bands als The Rolling Stones maar al te graag.

Goed. Ik wil dus minder belasting betalen. En dan?

Stel, je bent eigenaar van een enorm succesvolle bakkerij. Je draait flink wat winst, 100.000 euro, maar ziet er weinig in om over dat hele bedrag vennootschapsbelasting te betalen. Onder de huidige tarieven zou je dan 20.000 euro moeten aftikken. Dus je gaat op zoek naar een plek om de winst te laten neerslaan, waar je er minder belasting over hoeft te betalen. 

We nemen Guernsey als voorbeeld. Het eilandje voor de kust van Groot-Brittannië kent extreem lage belastingtarieven en is relatief snel te bereiken vanuit Nederland. Er geldt in de meeste gevallen voor buitenlanders geen vennootschaps- of inkomstenbelasting, er is geen dividend- en vermogensbelasting en er wordt geen erf- of schenkbelasting gerekend.

Licenties over de receptuur

Om via Guernsey belasting te kunnen ontwijken, is niet veel nodig. Een kleine noot vooraf: zo simpel als we het hier weergeven, is het in de praktijk natuurlijk niet snel. Beschouw dit als een zeer vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid.

Maar heel moeilijk hoeft het ook niet te zijn. Je hebt om te beginnen alleen een goede advocaat of belastingadviseur nodig. Die kan voor jou een bedrijfje oprichten. Hij kan ook bestuurders voor je bedrijf zoeken en een bankrekening voor het bedrijf openen, zodat het op geen enkele manier te herleiden is naar jou. 

Nu is de regel dat je als bedrijf belasting betaalt in het land waar de feitelijke leiding van de onderneming ligt. Maar er zijn wegen om dat te ontwijken. Een voorbeeld is, in het geval van de bakker, het lostrekken van de receptuur van het brood en het gebak en het bakken en verkopen ervan.

Het beheer van de receptuur leg je bij Recept BV, gevestigd in Guernsey. Die geeft een licentie uit voor gebruik van de receptuur. Kosten: 60.000 euro per jaar. Dat zijn kosten die neerslaan bij de bakkerij. De bakkerij mag die kosten aftrekken van de winst. Blijft over: 40.000 euro waarover in Nederland belasting moet worden betaald, en 60.000 euro onbelaste winst bij Recept BV Guernsey. Hieronder is het schematisch uiteengezet.

Dat geld kun je op verschillende manieren laten terugstromen naar Nederland. Recept BV zou het bijvoorbeeld kunnen investeren in bedrijfsgoederen als auto's en computers en in sommige gevallen kun je zelfs direct lenen bij je eigen BV, waarvan niemand weet dat die van jou is.

Maar mag dit zo maar?

Het korte antwoord is: ja. Er zijn legio redenen waarom iemand zijn geldstromen zou willen beheren. Politieke dissidenten bijvoorbeeld, willen liever niet dat de staat meekijkt naar hun geldstromen. Hetzelfde geldt voor beroemdheden die hun investeringen liever niet in elk roddelblad uitgemeten zien.

Ook belasting ontwijken is legaal, als het bijvoorbeeld gebeurt op de manier die hierboven is beschreven. Het punt is alleen dat er heel lastig de vinger op te leggen is dat het rondpompen van geld om uiteindelijk belasting minder belasting te betalen, het enige is dat er gebeurt.

Anonimiteit

Doordat offshore-locaties vaak een grote mate van anonimiteit garanderen, is het voor de Nederlandse belastingdienst bijna onmogelijk om te controleren wat er in de buitenlandse BV precies gebeurt. Het is gemakkelijk om er illegale activiteiten mee te verbergen.

Zo kan crimineel geld witgewassen worden via buitenlandse BV’s, of kunnen er valse kosten worden opgevoerd om belastingteruggave te claimen. Er kan, kortom, ook heel gemakkelijk belasting ontdoken worden via deze weg.

Kan daar dan niets aan gedaan worden?

Er is iets aan te doen. Maar daar is geld voor nodig, en politieke moed. Europese afspraken kunnen er in ieder geval voor zorgen dat er een eind komt aan de race to the bottom waarbij ieder land streeft naar steeds lagere belastingtarieven om bedrijven te lokken. 

Ook kunnen er afspraken worden gemaakt om landen tot meer openheid te dwingen. De illegale praktijken komen dan sneller aan het licht en de legale gevallen kun je dan in ieder geval benoemen. Maar zoals gezegd, daarvoor moet politieke moed en wil voor getoond worden. Anders blijven belastingdiensten steeds opnieuw achter de feiten aanlopen.

Bron • RTL Z

Gerelateerde artikelen