Personal finance

De energierekening gaat hard omhoog: consumenten betalen voor bedrijven

Marieke van de Zilver • 04 december 2017 15:16 @mvdz_

De energierekening gaat hard omhoog: consumenten betalen voor bedrijven
Beeld © ANP Foto

Ons energieverbruik moet de komende jaren flink verduurzamen en dat gaat geld kosten. De rekening komt gek genoeg vooral bij de huishoudens te liggen die veel meer meebetalen aan die transitie dan bedrijven. De energierekening gaat de komende tijd dan ook flink stijgen, en dat komt vooral door belastingen.

Er is een hoop onduidelijk over onze energierekening de komende jaren. Maar een ding is zeker: hij gaat stijgen, en flink ook. Als je tenminste niet hebt geïnvesteerd in zonnepanelen of andere energiebesparende maatregelen.

Hoe hoog de stijging precies wordt, is nog niet helemaal duidelijk. Volgens minister Eric Wiebes van Klimaat gaat het om gemiddeld 175 euro per jaar tot 2021. Wat wel duidelijk is: bedrijven betalen veel minder mee aan de energie-overgang dan burgers.

De energierekening

Hoe is die energierekening opgebouwd? Eerst maar eens die energierekening van de huishoudens zelf. Die bestaat uit vijf belangrijke onderdelen: de netwerkkosten, het verbruik, de belastingen, uitgesplitst in energiebelasting en opslag duurzame energie, en de belastingvermindering.

Liever kijken? We verbruiken minder energie, maar betalen meer. Hoe kan dat?

De netwerkkosten, voor het transport van gas en energie, liggen vast. Aan je verbruik kan je zelf wat doen. Je kunt bijvoorbeeld zonnepanelen aan laten leggen, je kunt je woning beter laten isoleren en je apparaten volledig uitzetten en dan ook de stekker uit het stopcontact halen.

Dat gebeurt blijkbaar al vaak. De afgelopen jaren zijn we steeds een beetje minder energie gaan verbruiken, blijkt uit cijfers van het CBS. De verwachting is dat het verbruik ook de komende jaren blijft dalen.

Toch lost dat maar voor een deel het probleem van een stijgende rekening op. Je kunt wel besparen, maar je hebt niet alle kosten in eigen hand. Want maar een kleine 60 procent van onze energierekening bestaat uit het verbruik en de netwerkkosten. De rest, ruim 40 procent, komt voort uit belastingen, en juist die gaan de komende jaren stijgen.

Stijging 1: de energiebelasting

De energiebelasting gaat flink omhoog. Volgens het kabinet kunnen consumenten de komende jaren rekenen op een gemiddelde verhoging van een kleine 40 procent. Gemiddeld gaat het volgens minister Wiebes om zo'n 175 euro per jaar. 

Die verhoging heeft twee redenen: aan de ene kant is het nodig om tot minder CO2-uitstoot in 2050 te komen, zoals is afgesproken in het regeerakkoord. Maar het geld wordt maar deels gebruikt voor vergroening: een gemiddeld gezin krijgt volgens het kabinet de helft van de energiebelasting terug via andere belastingverlagingen, zoals de verlaging van de inkomstenbelasting. 

Stijging 2: de Opslag Duurzame Energie

Naast de energiebelasting wordt er nog een bedrag op de energierekening geteld: de Opslag Duurzame Energie (ODE). Die wordt gebruikt om investeringen in duurzame energie zoals zonne-energie of windmolens mee te financieren.

Elk jaar moet er een vast bedrag aan ODE worden opgehaald en dat bedrag stijgt jaarlijks. In 2018 moet er volgens afspraak een miljard euro in duurzame energie worden ge├»nvesteerd. 

De hoogte van de ODE wordt vastgesteld op basis van een schatting van ons energieverbruik. Over elke kilowattuur (kwh) elektriciteit of kubieke meter (m3) gas die we verbruiken, wordt een vast bedrag ODE geplakt. Wanneer we minder elektriciteit en gas verbruiken, moet de ODE dus omhoog om wel het benodigde bedrag, een miljard in 2018 en nog meer in de jaren daarna, ervoor op te halen.

De verbruiker betaalt in het geval van de energiebelasting en de ODE. Een nobel streven, maar wie geen geld heeft om zijn huis energiezuiniger te maken gaat de komende jaren de rekening meer voelen dan wie dat wel kan doen.

Stijging 3: minder belastingteruggave

Deze stijging is eigenlijk een daling omdat je minder terugkrijgt van de Belastingdienst. Om huishoudens tegemoet te komen krijgen huishoudens al jaren een belastingvermindering op hun energierekening. Deze ligt in 2017 op 373,33 euro. 

De verwachting was dat dat in 2018 gelijk zou blijven, maar er blijkt een flinke daling aan te komen: volgend jaar wordt er nog maar 311 euro aan belasting teruggegeven. Een maatregel die wederom vooral armere huishoudens relatief hard raakt.

En wie betaalt dat allemaal?

Consumenten krijgen dus de komende jaren te maken met een flinke toename in de energiekosten, vooral door stijgende belastingen. Maar voor bedrijven geldt dat gek genoeg in veel mindere mate. Dat heeft een paar redenen.

De energiebelasting en de ODE worden voor de helft opgehoest door consumenten, en voor de andere helft door bedrijven. Volgens energievergelijker Pricewise hebben juist bedrijven de meeste baat bij de ODE: van alle subsidies die uit het ODE-potje komen gaat driekwart naar het bedrijfsleven.

Belastingen zijn degressief

De energiebelastingen zijn bovendien degressief. Dat wil zeggen dat hoe meer je verbruikt, hoe lager je belastingpercentage wordt per verbruikte kwh of m3. En dat terwijl volgens cijfers van het CBS huishoudens in 2016 maar 10 procent van alle CO2-uitstoot voor hun rekening nemen. Bedrijven zijn verantwoordelijk voor de andere 90 procent. 

Volgens berekeningen van accountantskantoor EY in opdracht van Essent betalen huishoudens de komende jaren 2,8 miljard meer aan belastingen dan de het bedrag aan schade dat ze veroorzaken. Bedrijven betalen juist 1,8 miljard minder dan het bedrag aan schade dat zij veroorzaken. De vervuiler betaalt dus niet.

Uit onderzoek van CE Delft, in opdracht van Milieudefensie, blijkt bovendien dat relatief het grootste deel van de rekening terecht zal komen bij armere huishoudens: als er niets verandert, zal 17 procent van het besteedbaar inkomen van huishoudens met een laag inkomen opgaan aan energie.

Huishoudens betalen

Interessant in dit licht is de verdediging van Wiebes in het debat afgelopen donderdag: "We kunnen het principe van 'de vervuiler betaalt' niet helemaal doorvoeren. Dus geven we nogal in het oog springende kortingen op zowel de energiebelasting als de opslag duurzame energie voor de echte grootverbruikers. Dat doen we, omdat we het hechte geloof hebben dat zij anders niet in Nederland blijven."

Ofwel: net als met de dividendbelasting zijn het huishoudens die moeten betalen voor de energietransitie, omdat het kabinet gelooft dat grote bedrijven anders uit Nederland vertrekken.

Bron • RTL Z

Gerelateerde artikelen