Personal finance

Het geld voor je pensioen raakt echt niet op

Erik Rezelman • 01 januari 2016 14:00 @rezel

Beeld © ANP

Pensioenfondsen hebben weer een moeilijk jaar achter de rug en ook dit jaar wordt het zwaar. De dekkingsgraad is vaak veel te laag en de eisen worden hoger. Reden tot zorgen? Nee. Alle pensioenen kunnen nog steeds worden betaald en het geld voor jouw toekomstige pensioen is ook niet weg.

Het draagvlak voor het Nederlandse pensioenstelsel zakt steeds verder weg, het vertrouwen erodeert. Veel werknemers zijn sceptisch en denken dat er voor hen niets overblijft. Ook veel gepensioneerden zijn boos dat de fondsen zich niet aan hun beloftes houden.Toch valt het allemaal in werkelijkheid nog wel mee. Ondanks de kredietcrisis en de extreem lage rente, kunnen alle pensioenen nog steeds worden betaald en is het vrij zeker dat er voor de huidige werknemers ook in de toekomst nog geld beschikbaar is. De Nederlandsche Bank ziet daarop scherp toe.

Het geld klotst tegen de plinten
Bijna 1,3 biljoen euro hebben de pensioenfondsen nu in kas, 1260 miljard euro. Dat is wel 140 miljard euro minder dan aan het begin van het jaar, maar is toch erg veel geld.

Thumbnail

Als enige land ter wereld hebben we twee keer ons nationaal inkomen gespaard voor onze oude dag. Maar net als alle andere beleggers zijn ook de pensioenfondsen in 2015 hard geraakt door de turbulentie op de markt. De fondsbestuurders worden er verdrietig van. De twee grootste fondsen van Nederland, het ABP en Zorg en Welzijn, hebben samen meer dan 500 miljard euro in kas. Daarmee zouden ze zelfs de Nederlandse staatsschuld in één klap kunnen aflossen. Lees er meer over in onze rubriek 'het financiële plaatje': het geld achter je pensioen.

Waarom zijn de fondsen dan zo in mineur?
De pensioenfondsen weten precies hoeveel euro's pensioen ze moeten uitkeren de komende tientallen jaren. Dat geld hebben ze beloofd aan de deelnemers en daarom moeten ze erg voorzichtig zijn. De fondsen moeten voor de zekerheid rekenen met het risicovrije rendement dat ze zeker kunnen maken de komende tientallen jaren. En dat is het allerlaagste rendement wat er in de markt is: staatsobligaties.

Die rente staat nu gemiddeld op 1,7 procent. Vergelijk dat eens met de 8 procent rendement die het ABP in de afgelopen twintig jaar heeft gemaakt en het is duidelijk dat de pensioenfondsen uiterst voorzichtig moeten zijn met het uitdelen van geld aan de huidige gepensioneerden. Volgens het beginsel van ‘prudent person’ heet dat volgens DNB: wees als een goed huisvader met je geld. DNB heeft afgelopen jaar de duimschroeven verder aangedraaid door de rekenrente flink te verlagen. De dekkingsgraad van een gemiddeld pensioenfonds daalde daardoor 5 tot 7 procentpunt. Indexatie van de pensioenen raakte daarmee verder uit zicht. Ook volgend jaar gaat de rente verder omlaag.

Hoe zorgt DNB ervoor dat het geld niet opraakt?
De Nederlandsche Bank houdt streng toezicht op alle regels die er zijn. "En die regels zijn gericht op een eerlijke belangenafweging bij alles dat wordt gedaan", aldus Martijn Pols, woordvoerder pensioenen van DNB tegenover RTL Z. "Het doel is degene die nu z’n eerste pensioenpremie betaalt niet te benadelen ten opzichte van degene die vandaag z’n eerste of z'n allerlaatste pensioenuitkering krijgt."

De pensioenwet stelt strakke financiële eisen aan de buffers en DNB toetst continue of er sprake is van voldoende financiële soliditeit bij de fondsen. "En dat doen we op indringende en vasthoudende wijze", aldus pensioendirecteur Frank Elderson.

DNB vindt dat pensioenfondsen nog meer belang moeten hebben voor alle deelnemers. Daar gaat de bank volgend jaar streng op toezien. Ook moeten de fondsen komend jaar beter communiceren. Als de pensioenfondsen te optimistisch zijn over de verwachtingen, dan worden ze komend jaar hard aangepakt door DNB. Zo wordt voorkomen dat het geld op is als de huidige generatie jonge werknemers uiteindelijk met pensioen gaat. DNB heeft zelfs een heus meldpunt voor misstanden opgezet.

Als het bestuur van het fonds niet de verantwoordelijkheid neemt voor alle generaties dan geeft DNB een aanwijzing, een boete, een last onder dwangsom of stuurt soms het bestuur naar huis.

Opkomen voor alle deelnemers
Ook de Autoriteit Financiële Markten (AFM) zit bovenop de pensioensector. De toezichthouder houdt scherp toezicht op de risico's voor de deelnemers. De AFM streeft naar een eerlijke verdeling tussen lusten en lasten; het voorkomt bijvoorbeeld dat jongeren opdraaien voor de kosten van het langer leven van de ouderen.

Wat weet jij eigenlijk van pensioenen? Doe hier de pensioenquiz van de AFM.


Thumbnail

Herstelplan per 1 juli
Omdat bijna alle fondsen met hun dekking onder de 100 procent staan - ze hebben te weinig geld in kas - moeten ze zich jaarlijks melden bij De Nederlandsche Bank. Daar moeten ze een berekening inleveren waaruit blijkt dat het in de toekomst wel goed komt met het fonds. Alle pensioenfondsen moeten in 2027 een dekkingsgraad hebben van minimaal 125 procent, zodat ze in de toekomst nooit meer in de problemen komen. Om dat te halen moeten ze jaarlijks een flink rendement maken op hun beleggingen, voor aandelen wordt nog steeds op 4 tot 5 procent opbrengst per jaar gerekend. Ook kunnen ze naar verwachting de komende vijf tot tien jaar de pensioenen niet verhogen.

Korten van pensioenen
De kans dat het echt mis gaat is overigens nog wel aanwezig. Een gemiddeld pensioenfonds heeft het komende jaar 50 procent kans om met de dekking onder de 100 procent te blijven, blijkt uit berekeningen van RTL Z. In een kwart van de scenario’s eindigen de fondsen zelfs onder de 90 procent. In 5 procent van de economische scenario’s daalt de dekking onder de 80 procent. Dan zullen de fondsen onvermijdelijk weer moeten korten op de pensioenen, die korting kan dan wel over tien jaar worden uitgesmeerd.

Voor de jongeren die nu geld inleggen is de wet afgelopen jaren sterk verbeterd. Als de fondsen te ver in de problemen komen, dan moeten ze meteen gaan korten op de pensioenen, in plaats van blijven leven op de pof. De fondsen kunnen nooit al het geld nu al uitkeren. Er zal altijd geld overblijven voor de huidige generatie werknemers. DNB zit er bovenop dat de fondsen verantwoord met hun geld omgaan en dat de dekking snel weer boven de 100 procent komt. De fondsen hebben dan standaard meer geld in kas dan verplichtingen aan pensioenen. 

Gaat de pensioenpremie weer omhoog?
Pensioenfondsen beloven momenteel aan alle werknemers een bepaald bedrag als pensioen. Voor dat pensioen rekenen ze aan de werkgever een vaste premie. Inclusief rendement op beleggingen moet het fonds dan goed uitkomen. Nu de rente steeds verder wegzakt en ook de rendementen op aandelen lager worden ingeschat, moeten de fondsen een hogere premie vragen voor jouw toekomstige pensioen. Het ABP gaat bijvoorbeeld in januari al rekenen of de pensioenpremie in april moet worden verhoogd. Het ABP komt geld tekort. Het nadeel van een hogere premie is nu minder loon en een lagere koopkracht. Het voordeel is dat het pensioenfonds wat meer geld in kas heeft en misschien ooit nog eens uit de problemen komt.

Koopkracht
De gepensioneerden hebben het niet gemakkelijk. Ook komend jaar profiteren zij het minste van het herstel van de koopkracht in Nederland. De kleinste stijging van de koopkracht is komend jaar te zien bij de ouderen. De afgelopen tien jaar hebben de pensioenfondsen de pensioenen al niet kunnen verhogen en ook komend jaar hoeven de gepensioneerden nergens op te rekenen. De gemiddelde gepensioneerde loopt nu 12 procent achter met z’n koopkracht. En dat wordt de komende jaren alleen maar erger, de komende vijf tot tien jaar kunnen de pensioenen niet omhoog. Oude metaalarbeiders lopen zelfs al bijna 20 procent achter in koopkracht. Hun pensioen is al eens met 6 procent gekort.

Minder opbouw
De komende jaren mogen we minder pensioen opbouwen. De belastingwetgeving is daarvoor aangepast. Alleen als je je hele leven, minimaal veertig jaar, fulltime werkt, dan kom je uit op een pensioen wat inclusief AOW lijkt op je huidige netto inkomen. Dan moet je trouwens niet in de bloemen en planten werken. Daar is de pensioenregeling zo slecht dat je na een leven lang werken nog steeds maar 350 euro pensioen per maand hebt. Omdat tegenwoordig niemand meer een leven lang bij één baas werkt, bouwt de helft van alle werknemers te weinig pensioen op. Zzp'ers en uitkeringsgerechtigden moeten helemaal rekenen op een karige oude dag.

Veel werknemers in vaste dienst zijn overigens best tevreden met hun pensioenresultaat. Check hier de dekkingsgraad van jouw pensioenfonds. Ben je toch bezig met je pensioen. Ga dan even naar mijnpensioenoverzicht.nl. Daar kan je precies vinden wat je al aan pensioen hebt opgebouwd, maar ook wat je nog gaat opbouwen. Misschien bouw je zelfs wel te veel pensioen op, dan kan namelijk ook. 25 procent van de werknemers heeft later teveel pensioen en nu te weinig te besteden.

2016
Volgend jaar zullen er weinig verbeteringen rond de wetgeving over je pensioen plaatsvinden. De oneerlijke situatie dat jongeren veel te weinig opbouwen voor hun inleg wordt pas hersteld vanaf 2020. Ook andere plannen staan in de ijskast. Het kabinet praat wel veel, zet ook wel stappen, maar doet in deze kabinetsperiode waarschijnlijk weinig meer. Toch hoeven we ook weer niet te treuren, ons pensioenstelsel is nog steeds één van de beste van de wereld. We hebben gezamenlijk onze oude dag goed geregeld. Als we allemaal wat langer blijven werken, dan worden we in 2016 misschien zelfs wel weer de nummer 1.

Bron • RTL Z / Erik Rezelman