Personal finance

Wegwijs in Moderne Kunst. Een poging daartoe in 15 vragen

Mark van Harreveld • 03 oktober 2016 16:14 @MVHarreveld

Beeld ©

Planetarisme, Onafhankelijk Realisme, Becher Schule. Hallo? Bent u daar nog? Voor wie niet ingevoerd is in de kunstgeschiedenis: dit zijn kunststromingen uit de 21ste eeuw. De 21ste eeuw? Maar die is nog maar net begonnen en we hebben nog 84 jaar te gaan! Wat staat ons nog allemaal te wachten? Money Talks vroeg het aan iemand uit het veld. Dieuwke Spaans, kunstenaar en docente aan Hogeschool voor de Kunsten Utrecht.

"Wat ons staat te wachten? De kunstenaarspraktijk van de afgelopen jaren kunnen we duiden als individualistisch. Groepen zoals Dada en Nul /Zero zie je tegenwoordig niet meer boven het oppervlak. Verschillende visies en media weven en kruizen vloeiend elkaars pad en er wordt weer flink geschuurd en geflirt met verschillende stromingen uit de geschiedenis."

Wat zijn op dit moment de meest populaire stromingen binnen de hedendaagse moderne kunst? As in: welke zijn het meest gewild bij verzamelaars? En waarom is dat?

"De vraag bij verzamelaars ligt niet bij een specifieke stroming, maar bij smaak en visie. Er zijn verzamelaars die zich richten op de portretfotografie, op realisme of minimalisme: binnen de kunst is voor elk wat wils. Zoveel zaken, zoveel smaken."

Het gaat dus alle kanten op. Welke kunstenaars zijn op dit moment ‘hot’ en waarom eigenlijk?

"Ook op deze vraag bestaat geen eenduidig antwoord. Veelal kun je kunstenaars die door een bepaalde galerie worden vertegenwoordigd als hot bestempelen. En dat zijn niet alleen buitenlandse galeries: ook sommige Nederlandse galeries zijn internationaal van grote betekenis.'

Welke zijn dat dan?

"Annet Geelink, Fons Welters, Tegenboschvanvreden, Juliette Jongma  en galerie Grimm zijn daar goede voorbeelden van. Deze galeries vertegenwoordigen zowel Nederlandse als buitenlandse kunstenaars en spelen mee op grote internationale kunstbeurzen als de Armory Show in New York, de Londense Frieze Art Fair en Art Basel in Basel.'

"Verder is alles een kwestie van smaak en wensen. Of je houdt van het werk van James Turrell of je houdt er niet van. En zo moet het ook zijn. Kunst moet je binnenste kietelen."

Thumbnail

Werk van de Amerikaanse lichtkunstenaar James Turrell

Wat maakt een bepaald soort werk gewild?

"Er is een grote groep verzamelaars die pas een aankoop overwegen als de kunstenaar een bepaalde staat van dienst heeft. Dit kan bijvoorbeeld door het winnen van de Turnerprijs of een expositie hebben in een bepaald museum of galerie."

"Er zijn echter ook verzamelaars die echt hun eigen smaak en gevoel hebben ontwikkeld en meer durven. Die kopen bijvoorbeeld nog onbekende kunstenaars. Investeerders en autonomen zal je altijd houden. Ik denk wel dat over het algemeen schilderkunst de meest gewilde kunstvorm zal zijn. Op dit moment gewild zijn bijvoorbeeld Rezi van Lankveld en Esther Tielemans."

En de kunstenaar? Wat maakt hem of haar gewild?

"Werk en kunstenaar zijn aan elkaar gekoppeld. Uiteindelijk, en hopelijk, staat de maker niet permanent naast zijn werk.  Een goed werk staat op zichzelf en de kunstenaar kan zich terugtrekken om verder te werken. Al zijn hier natuurlijk de prachtige uitzonderingen te noemen. Kijk naar een performance artist als Marina Abramovich die een aantal zomers geleden nog alle kranten haalde met haar Performance in het MOMA. Of  iemand als Jeff Koons, waar je kan kiezen tussen postmodern, of kitsch. Ik vind Koons een goed voorbeeld hoe smaak kan leiden."

Thumbnail

Jeff Koons in 2015

Je bent zelf een verdienstelijke kunstenaar. Waarom kopen verzamelaars jouw werk?

"In mijn collages en beelden zoek ik naar de essentie. In een wereld waar we steeds meer nodig lijken te hebben is nadenken over een vraag mooier dan wachten op het antwoord. Hier ontstaat een stilte, een niet eenzame leegte."

"Mijn werk refereert aan eerdere stromingen het als modernisme, eind 19de, eerste helft 20ste eeuw en minimalisme  uit de tweede helft van de 20ste eeuw. Daardoor is er voor verzamelaars een hedendaagse koppeling met een belangrijke kunststroming in de geschiedenis.  De visuele taal die ik spreek is herkenbaar, maar is wel van nu."

Stroming of hype. Wanneer zie je het verschil?

"Het benoemen van verschillend werk dat zich tot elkaar verhoudt is een kader om een trend of visie achteraf te kunnen duiden. Dit maakt de kunstgeschiedenis inzichtelijk en zo kan men inhoudelijk discussiëren en verdiepen."

"Ik vind alleen de optelsom van alle nieuwe stromingen in de 21ste eeuw nogal platte pannenkoek. Geef het kunstwerk tijd om te aarden en een plaats te nemen en zich te bewijzen in de geschiedenis. Een stroming gaat niet over de eendagsvlieg. Het zijn vandaag de dag vooral critici en journalisten die een label plakken."

Welke trends  signaleer je nu in de hedendaagse kunst? Waar liggen belangrijke accenten, en waarom juist daar?

"De trend is nu vooral intermediair werk. En het bevragen en herdefiniëren van de ‘kunstwereld.’ Ik zie ook veel gebruik van niet-traditionele materialen. Mooie voorbeelden zijn Folkert de Jong, Magali Reus, Eva Rothchild, Nicole Wermers en Jennifer Tee. Maar ach, uiteindelijk komt alles terug. Het wiel is al uitgevonden en het is aan de kunstenaar om dit wiel in een bepaalde richting te sturen. Er is dus wel herkenning en gelijkenis in de beeldende kunst, maar zeker geen herhaling."

Kunnen we met zo’n ongelooflijke diversiteit nog wel spreken van stromingen? Of is het aanbrengen van structuur een gelopen race?

"Binnen de kunst moet je geen structuur willen aanbrengen op trends en alles wat nu in beweging is. Daarmee stop je alles te snel in een hokje en is de lol eraf."

Op welke manier verrijkt moderne kunst ons leven?

"Kunst is als het leren van een nieuwe taal of het ontdekken van een nieuw gerecht. Het verrijkt, het brengt nieuwe inzichten en speelt met gevangen en onmogelijke emoties. Als je je open stelt voor het nieuwe is het een feestje!"

 

Dieuwke Spaans (1973) is docente aan Hogeschool voor de Kunsten Utrecht en als kunstenaar verbonden aan galerie Tegenboschvanvreden te Amsterdam

 

Bron • RTL Z