Business

Hoe ver mag je gaan tijdens het staken?

Matthias Pauw • 02 december 2015 12:18 @mattpauw

Beeld ©

Vijf medewerkers van Air France moeten zich vandaag verantwoorden voor de Franse rechter voor hun aandeel in de uit de hand gelopen staking van 5 oktober. Maar hoe ver mag je eigenlijk gaan tijdens een werkonderbreking?

Woedende stakers trokken op 5 oktober tijdens schermutselingen het hemd van het lijf van een directeur en een personeelschef van de luchtvaartmaatschappij. Dit gebeurde bij  een massale staking tegen een aangekondigde ontslagronde voor bijna 3000 medewerkers.

Het Franse OM verdenkt de (ex-)medewerkers van 9 geweldsdelicten en vernedering. Waar de verdenkingen precies uit bestaan moet vanmiddag blijken. De rechtszaak zal daarna waarschijnlijk pas in het voorjaar weer worden hervat.

Hoe ver mag je gaan?
Je leidinggevenden molesteren mag uiteraard niet, ook niet in Nederland. Volgens arbeidsrechtadvocaat Leonie Ouwersloot van JPR Advocaten gelden tijdens een staking in principe dezelfde regels als normaal op straat. Hoewel volgens Ouwersloot rechters vaak iets coulanter zijn bij de veroordeling van het gedrag van mensen tijdens een stakingsactie, gelden er in principe geen andere regels tijdens een werkonderbreking dan normaal op staat.

Aardappels op straat dumpen is bijvoorbeeld ook tijdens een staking gewoon verboden, maar er is vaak "wat meer begrip voor" van de rechter. En denk ook niet dat je zomaar alles mag roepen naar je baas als je een FNV-hesje aan hebt getrokken. "Je moet je gewoon goed blijven gedragen, ook zou ik adviseren om geen kwetsende leuzen te roepen."

Staken in je eentje mag ook al niet. Er moet altijd sprake zijn van een 'collectieve actie'. In je eentje een vuurtje stoken voor de deur van je kantoor en met een megafoon roepen dat je meer geld wil, is dus redelijk kansloos.

Hoge Raad
In Nederland is er onlangs nog een belangrijke uitspraak gedaan door de Hoge Raad over wat er wel en niet mag tijdens het staken. En dat gaat redelijk ver.

In de basis mag je in Nederland staken als het aannemelijk is dat de actie "redelijkerwijs kan bijdragen tot de doeltreffende uitoefening van het recht op collectief onderhandelen." Dat wil zeggen dat je (als collectief) het werk neer mag leggen als je daar ook daadwerkelijk de onderhandelingen met de werkgever mee kunt beïnvloeden.

Maar dat is niet alles. De hoogste rechter bepaalde deze zomer dat de middelen die werknemers mogen inzetten daarvoor veel ruimer zijn dan tot nu toe werd gedacht. Zorginstelling Amsta had een zaak aangespannen tegen het FNV, nadat in 2013 medewerkers een pand hadden bezet. Daarbij ontzegden zij de directie toegang tot het pand.

Lagere rechters stelden Amsta in het gelijk omdat het zou gaan om een ongeoorloofde onaangekondigde bedrijfsbezetting. Daarvan oordeelde de Hoge Raad dat dit niet terecht is, op basis van Europese regels. “Een werknemersorganisatie [is] in beginsel vrij in de keuze van middelen om haar doel te bereiken.”

Tot het vonnis golden voor collectieve acties vrij strikte 'spelregels'. Een actie moest van te voren worden aangekondigd en er moest sprake zijn van een uiterst redmiddel. Hiervan heeft de Hoge Raad dus geoordeeld, dat deze vlieger niet opgaat.

Wanneer mag je niet staken?
Toch is staken niet altijd toegestaan. Staken mag alleen als de aard en de duur van de actie in verhouding staan tot het gewenste resultaat, en de schade die met de actie wordt berokkent niet buitenproportioneel groot is.

Ouwersloot noemt een aantal voorbeelden waarbij staken verboden zou kunnen worden. Wanneer door de staking bijvoorbeeld disproportionele  economische schade wordt geleden door de werkgever maar ook door derden, dan kan de rechter bepalen dat het doel niet in verhouding staat tot de middelen. Daarnaast kan een staking worden geweigerd wanneer het middel van staking te vroeg wordt ingezet.

Hoe die afweging precies wordt gemaakt is van geval tot geval verschillend. Als kwetsbare mensen of groepen schade kunnen lijden onder een collectieve actie, zal er volgens de Hoge Raad snel worden geoordeeld dat een actie niet rechtmatig is. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij stakingen in de zorg of in de GGZ.

Ook als de algemene veiligheid in het gedrang is mag er niet gestaakt worden. Dat geldt vaak voor politieacties, en militairen mogen helemaal niet staken.

Geen wedstrijd, geen staking
En als het dan wel mag, wordt het je soms ook nog eens onmogelijk gemaakt. Deze zomer kondigde de politie acties aan tijdens een voetbalwedstrijd van ADO Den Haag. De gemeente besloot daarop dat de wedstrijd niet door kon gaan omdat de veiligheid in het geding zou zijn. Toch kwamen de agenten van een koude kermis thuis: de supporters besloten om massaal in de binnenstad bier te gaan drinken, zodat er toch grootschalige politie-inzet nodig was. Het motto: “Wij geen wedstrijd, hun geen staking”.

Bron • RTL Z