Carrière

Van advocaat naar videograaf: Stephanie reist filmend de wereld over

Pepijn Nagtzaam • 01 februari 2020 07:55 @pepijnnagtzaam

Stephanie van der Wiel met een 360-gradencamera in Zuid-Soedan. Beeld © JNP BV

Stephanie van der Wiel volgde de juiste studie, de juiste master en had de banen die erbij hoorden, maar gelukkig was ze niet. Toen ze ook nog van haar racefiets werd gereden door een stadsbus besloot ze haar leven om te gooien. Sinds 2016 reist ze met de wereldberoemde fotografisch kunstenaar Jimmy Nelson over de wereld. "Terug in Nederland krijg ik iedere keer een cultuurshock."

De 31-jarige Stephanie van der Wiel vertelt glunderend over de aankomende reis in februari, naar Mongolië. Dit weekend volgde ze de Iceman training, waar je na meditatie en ademhalingsoefeningen in een ijsbad stapt. "Dat ging vooral om mindset: you can do anything you put your mind to. En zo kijk ik naar alles in het leven."

30 graden onder nul

De training is een goede oefening voor Mongolië, waar het zo'n 30 graden onder nul wordt. "Dan loop je in een soort maanlandingspak dat je eigenlijk een maand niet uitdoet, dus er wordt ook niet gedoucht", zegt Van der Wiel met een brede lach.

Stephanie van der Wiel en Jimmy Nelson in Mongolië met de Kazakh eagle hunters Beeld © JNP BV

Van der Wiel werkt als videograaf en producer voor Jimmy Nelson, een Brits-Nederlandse fotografisch kunstenaar die bekend is van zijn werk waarbij hij inheemse volkeren fotografeert. Zijn boek Homage to Humanity kwam in september 2018 uit. 

Voor de foto's reist het duo naar de meest afgelegen plekken, soms onder barre omstandigheden.

Het nieuwste boek van Jimmy Nelson. Beeld © JNP BV

Een droombaan? Voor sommigen niet, maar Van der Wiel vindt het duidelijk fantastisch. "Mijn vader was piloot, dus van jongs af aan reisde ik al de hele wereld over. Ik had altijd mijn fototoestel bij en zag de hele wereld in foto's. Ik vond reizen en fotograferen geweldig, maar dacht dat ik daar niets mee kon verdienen. Toen ik een studie moest kiezen op mijn 17e werd het Rechten", vertelt ze. 

"Ik ben dan wel zo dat ik dingen wil afmaken. Dus ik deed een Master Civiel Recht erachteraan. Daarna ben ik een half jaar gaan reizen. Daar bloeide ik van op, maar vervolgens moest ik toch werk zoeken en kwam ik in een sleur terecht."

Allerlei banen volgden. In sales, marketing, consultancy, recruitment en bij verschillende advocatenkantoren. "Steeds dacht ik: nee, dit is het niet, dit is het ook niet, enzovoorts."

Aanrijding zorgt voor wake-up call

"Op een dag kwam het besef dat je leven zo voorbij kan zijn heel hard aan", zegt Van der Wiel. Ze lacht, en last een pauze in voor het dramatisch effect.

"Met 50 kilometer per uur uit onverwachte hoek. Ik werd op m'n racefiets aangereden door een bus. Vol op de voorruit, en ik vloog een paar meter door de lucht."

Ze kwam goed weg. Wonderlijk genoeg brak ze alleen haar sleutelbeen. "Dat was echt een wake-up call: ik moest iets van mijn leven maken en iets anders gaan doen voordat het voorbij is." Ze zei haar baan op en begon als zelfstandig fotografe.

7 jaar in de Rocky Mountains in Canada, 27 jaar en in Zuid-Soedan. Beeld © JNP BV

'Toen ik die foto's zag wist ik het gewoon' 

Maar er bleef iets knagen. "Ik deed huwelijken, huizen, events, portretten - you name it - maar ik wilde eigenlijk al fotograferend de wereld ontdekken. Een oud-collega tipte me over een tentoonstelling van Jimmy Nelson in het museum van Volkenkunde. Ik had nog nooit van hem gehoord. Maar toen ik zijn foto's zag wist ik gewoon: dit wordt mijn leven!" 

Nelson was zelf bij die expositie. Ze sprak hem aan en legde hem haar situatie voor. "Hij adviseerde me toen om in the field, on the job door te leren, bij een ervaren fotograaf. Toen zei ik: maar dan wil ik natuurlijk wel bij jou in de leer. Hij moest erom lachen en ik kreeg zijn kaartje."

'Let's give it a go'

Stap één was gezet, maar ze wist ook dat ze er nog lang niet was. Er moesten nog vele stappen volgen. "Ik heb gemaild, gebeld, ben langs zijn kantoor in Amsterdam gegaan." Uiteindelijk sprak ze een tijd met Coco Box, de projectmanager van Nelson. "Zij heeft mij getipt bij Jimmy, en toen belde hij zowaar terug."

Of ze eens wilde helpen met een workshop? Natuurlijk! Uiteindelijk werkte ze 1,5 jaar als freelancer voor Nelson, tot hij zei: "Let's give it a go." Haar droom kwam uit: Van der Wiel ging fulltime voor Nelson werken.

Haar werk bestaat uit allerlei taken: van reizen organiseren tot filmen en interviews met de lokale bevolking. "Het verhaal van de mens in de natuur vind ik fascinerend. De rode draad is menselijke emotie. De basis: familie, traditie en liefde. Of iemand met min 40 in Mongolië leeft of met plus 40 in Soedan, die drie waarden komen altijd terug."

Van der Wiel In Papoea-Nieuw-Guinea met de Huli Wigmen. Beeld © JNP BV

Haar eerste reis ging naar Zuid-Soedan, niet de makkelijkste regio. Er woedt al jaren een burgeroorlog. "Van oorlog hebben we weinig meegekregen. Ik heb me nog nooit onveilig gevoeld bij de communities die we bezoeken. We worden altijd met open armen ontvangen."

2 weken tot 2 maanden op expeditie

Voor een expeditie brengt het duo 2 weken tot 2 maanden door bij een volk, vaak diep in het binnenland. "Voor we de camera's pakken proberen we in hun ritme te komen, hun gewoonten te leren kennen. Je wil culturen respectvol vastleggen en ook iets terugdoen."

"We klimmen voor zonsopgang een berg op, wachten met bevroren zweet tot de vallei in het gouden licht baadt. De eagle hunters, Mongolische ruiters die met adelaars jagen op de uitgestrekte steppe, galopperen dan te paard voorbij", beschrijft Van der Wiel.

"Ik ervaar de cultuurshock juist als ik terugkom in Amsterdam."

De 31-jarige woont in Amsterdam, maar is weinig thuis. "De afgelopen vier jaar waren we ongeveer 80 procent van de tijd weg. Nu wordt dat iets minder", zegt ze.

"Het gekke is dat ik juist een cultuurshock ervaar als ik terugkom. Het is zo raar om in een supermarkt je eten in plastic verpakking te kopen en dan met een plastic kaart af te rekenen. Het leven bij de communities is vaak veel logischer. Daar bepaalt de zon hoe de dag loopt, niet je horloge."

Ze vindt wel dat haar werk soms wat te veel wordt geromantiseerd. "De wc is een gat in de grond, er is geen douche. Als je in de jungle loopt zit je onder de bloedzuigers en beten en bulten. Soms is er geen eten. In Papoea-Nieuw-Guinea kregen we sago met banaan. Dat smaakt naar rubber. Het alternatief was hele grote larven, ook niet heel smakelijk."

In Mount Bosavi, Papoea-Nieuw-Guinea met de Kaluli mensen. Beeld © JNP BV

"Dat maakt zo'n reis best zwaar. Achteraf is het verhaal leuk, maar genoeg mensen die zouden afhaken", zegt Van der Wiel. En toch zou zij het niet willen missen. "Hoe heftiger de reis, hoe meer het bijblijft. In het veld kom ik tot bloei."

Uit de kudde en de comfortzone

Van de vijf- of tienjarenplannen die veel mensen maken, wil de videograaf dan ook niets weten. Op de vraag of ze nog iets anders wil doen, kijkt ze of ze water ziet branden. "Ik kan de komende veertig jaar nog vooruit", zegt ze resoluut. 

In het gesprek komt Van der Wiel steeds terug op hetzelfde onderwerp. "Ik heb mezelf zo gevonden in dit werk, terwijl ik lang vast zat. Mensen zijn kuddedieren en het is het veiligst om in de kudde te blijven, maar als je uit je comfortzone stapt, gaat een wereld open. De investering is tijdelijk, het resultaat voor altijd."

Kijk terug: Jimmy Nelson over kunst, reizen en ondernemen

Bron • RTL Z / Pepijn Nagtzaam