Carrière

Topfunctie maar niet topfit: moet je zwijgen of open kaart spelen?

Maaike Homan • 11 juli 2019 18:14 @maaike_homan

Angela Merkel houdt haar trillende arm vast. Beeld © AFP

Angela Merkel die nu al een paar keer trillend in het openbaar is verschenen, een BMW-topman die extreem vermoeid flauwviel tijden een evenement en een topman van Akzo die met vermoeidheidsklachten thuis zat. Toppositie en niet fit. Wat doe je dan: zwijgen of open kaart spelen?

Na drie incidenten waarbij ze trillend in het openbaar verscheen zegt Merkel zelf in orde te zijn, goed voor zichzelf te zorgen en zich bewust te zijn van haar taken als Bundeskanzlerin. Is er echt niets aan de hand of steekt ze haar kop in het zand? 

Hoewel hij de oorzaak van het trillen niet kent, zegt Bart Maussen, eigenaar van het executive coachingsbureau Maussen, dat openheid geven over het algemeen wel aan te raden is. "Nu heeft ze geen controle over de zaak en het gespeculeer." 

'Openheid is karakter'

Het risico is wel dat als ze bijvoorbeeld een ziekte heeft, dat zich tegen haar kan keren. Tegenstanders kunnen het inzetten om Merkel te kwalificeren als 'zwak' en niet fit genoeg voor haar functie. "Maar over het algemeen geldt dat openheid juist getuigt van karakter."

Hij refereert aan voormalig Akzo-topman Ton Büchner die vlak na zijn aantreden als ceo ziek thuis zat wegens oververmoeidheid. "Hij is hier sterker van teruggekomen." Toen Büchner na drie maanden weer aan het werk ging zei hij zelf: "Ik ken de signalen, ik ben hartstikke fit, vol met energie."

Kwetsbaarheid verbergen

David Plaut is arbeids- en organisatiepsycholoog en werkzaam bij assesmentbureau LTP. Over Merkel specifiek kan hij niets zeggen, wel over mensen met een topfunctie in het algemeen. 

Dezelfde eigenschappen die mensen helpen de top te bereiken, hebben ook een keerzijde, zegt hij, de lat ligt altijd hoog. Als voorbeeld noemt hij een harde opstelling. "Deze mensen willen hun kwetsbaarheid niet laten zien. De sterke signalen van het lichaam worden genegeerd. De geest stopt niet, maar het lichaam op een gegeven moment wel."

Op scherp staan

Mensen aan de top zijn gewend aan een bepaald spanningsniveau, zegt Plaut. Ze hebben druk nodig (in jargon heet dit 'positieve faalangst') om op scherp te staan. "Deze mensen maken grote beslissingen, zijn in control en vaak bereikt hun omgeving ze niet meer." De woorden 'gas terug' komen niet aan. "De normale staat van ontspanning is iets dat ze helemaal vergeten zijn."

Waar executive coaching in de VS gebruikelijk is, staat het in Nederland in de kinderschoenen, zegt Plaut. Coaching is echter wel een goed idee, denkt hij. 

Geen controle over agenda

"Deze mensen staan continu onder druk. Ze werken dag en nacht en worden geleefd, hebben geen controle over hun agenda", zegt Maussen. In Nederland werd begeleiding, vooral op persoonlijk vlak, vaak nog gezien als flauwekul. "In de VS is het juist een teken van kracht, daar gaan we hier ook meer naartoe." 

Dat betekent niet dat de ceo's en topmanagers in de rij staan. Sommigen worden door hun omgeving enigszins gedwongen. Al is de ervaring van Maussen dat het thuisfront daar huiverig voor is. "Die zijn bang dat als hun partner gas terugneemt, een bepaalde levensstijl dan verloren gaat."  

Gezonde levensstijl

Flauwvallen, trillen, onwel worden tijden een staatsdiner (zoals George Bush senior ooit overkwam), het is deels te voorkomen. Maussen ziet het vooral als taak om mensen in te laten zien dat iedereen weleens kwetsbaar is. Plaut hamert daarnaast op een een gezonde levensstijl. "Een holistische benadering waarbij iemand levensstijl centraal staat is essentieel." 

Zo'n hoge functie veroorzaakt stress, wat voor minder slaap kan zorgen, en wie moe is heeft meer zin en suiker en vet wat weer tot overgewicht leidt, zegt hij. "Er is allemaal wat aan te doen maar iemand moet er wel voor openstaan."

Gas terug

Op het moment dat je in zo'n hoge functie tegen lichamelijke problemen aanloopt, is het soms verstandig om gas terug te nemen en aan je gezondheid te denken, zeggen de experts. 

Werken onder hoge druk werkt vaak goed voor topfunctionarissen, maar goed op jezelf letten en jezelf laten coachen en sturen is dan juist belangrijk. En op het moment dat het niet goed gaat, kan het geen kwaad om jezelf kwetsbaar op te stellen.

Bron • RTL Z / Maaike Homan