Carrière

Een positie aan de top: 'Blijf nieuwsgierig, vraag feedback'

Claartje Vogel • 27 november 2018 15:11 @claartjevogel

Unilever-topman Paul Polman. Beeld © Getty Images

Een spraakmakend interview met Unilever-topman Paul Polman deed veel stof opwaaien de afgelopen dagen. Wat doet het met je om de hoogste positie in een bedrijf te hebben? Leiderschapstrainers Jaap Ozinga en Bianca Stokman geven een kijkje in de wereld van topmanagers.

Het was een interview 'dat ontspoorde', volgens een mediastrateeg bij Radio 1. In het AD uitte de ceo dit weekend kritiek op de journalistiek, vermeed kritische vragen en schepte op hoe goed hij bevriend is met premier Rutte.

Er komt een waterval van reacties: via (sociale) media wordt Polman omschreven als arroganthorkerig, narcistischwereldvreemd en cabaretesk.

Het gesprek roept vragen op: staat Polman te ver af van de dagelijkse praktijk? Wat doet het eigenlijk met je als je topman wordt van een concern? 

'Je hoort er niet meer bij'

"Het is vaak best wennen om in een leidinggevende positie terecht te komen", vertelt Jaap Ozinga, die advies geeft aan topmanagers, onder andere via trainingsinstituut de Baak. "Je bent niet meer one of the guys, hoe graag je dat ook zou willen. Dat heb je niet zelf in de hand, mensen kijken op een andere manier naar je. Als ceo heb je een nieuw profiel gekregen."

"Hoe hoger je komt, hoe meer mensen van jou afhankelijk zijn", zegt ook organisatiepsycholoog en leiderschapstrainer Bianca Stokman. "Dat betekent ook dat je minder feedback krijgt. Je hoort het minder vaak als je een verkeerde beslissing neemt, of als iemand het niet met je eens is. Terwijl dat wel belangrijk is om te weten."

Hoe hoger de functie, hoe kleiner de wereld

Als je alleen maar hoort hoe goed je het doet, ga je het langzaamaan zelf geloven. "Hoe hoger je stijgt, hoe kleiner je wereld wordt", vertelt Ozinga. "Topmanagers zijn vaak buitengewoon geniale mensen, maar er wordt ze heel wat onthouden. Het is de kunst om daar gezond mee om te gaan. Blijf kritisch, laat je goed informeren."

Hij vertelt dat er ook speciale groepen ceo's bestaan die elkaar scherp houden. Zij durven elkaar kritiek te geven en delen wat het met ze doet om aan de top te staan. Want het hoofd van een groot concern zijn is niet makkelijker.

In goede en slechte tijden

"Het is hard werken en je hebt veel verantwoordelijkheid", vertelt de trainer. "Het is een andere wereld. Er komt veel politiek bij kijken, niet iedereen kan daarmee omgaan."

Hij vindt de positie van de tweede man in een bedrijf ook erg interessant. "Dat zijn vaak inhoudelijk heel sterke managers, een onmisbare evenknie voor de ceo. Maar het is lang niet altijd logisch dat zo iemand op den duur doorstroomt naar plek één. Terwijl de nummer twee vaak onzichtbaar is voor de buitenwereld, vertegenwoordigt de topman het bedrijf in goede en slechte tijden."

Vaak psychopatische trekjes

Ook daarom is het belangrijk om je goed te informeren, want bij fouten kijkt de wereld jou aan.

Daar moet je maar net mee kunnen omgaan. Onderzoekers wijzen erop dat persoonlijkheidsstoornissen vaker voorkomen bij topmanagers, en dat ceo's vaak psychopatische trekjes vertonen. De reden? In een topfunctie is het handig als je je niet te veel laat beïnvloeden door de emoties van een ander, en snel beslissingen kunt nemen zonde berouw of schuldgevoel.

Belangen worden complexer

Stokman vindt het moeilijk om uitspraken doen over eigenschappen van dé topmanager. Het verschilt per persoon, per bedrijfscultuur en ook of het gaat om een functie in een groot concern of een familiebedrijf, stelt ze. 

In topfuncties worden met name de belangen complexer, vertelt ze verder. "Je hebt meer afstand tot de dagelijkse praktijk. Daarin maakt het dus wel uit of je bedrijf bestaat uit één vestiging of dat het een groot concern is."

Veel zelfkennis nodig

Dat alle topmanagers een persoonlijkheidsstoornis hebben is niet waar, vindt ze. Als ceo moet je soms namelijk grote beslissingen maken die uiteindelijk goed zijn voor de hele organisatie, maar niet voor elk individu in dat bedrijf. Denk bijvoorbeeld aan een grote ontslagronde.

Een goede leider kan zich inleven en weet hoe hij op een menselijke manier de boodschap overbrengt, maar zal bijvoorbeeld niet in huilen uitbarsten of zijn beslissing laten bepalen door emoties, beschrijft ze.

Volgens Stokman moet een topmanager verder veel zelfkennis hebben en in staat zijn om het grote plaatje te zien. "Hoe past jouw bedrijf in de wereld? Waar gaat het heen, hoe speel je daarop in? Hoe ziet de toekomst van jouw business eruit?"

Blijf oprecht nieuwsgierig

Hoe houd je het gevoel bij de dagelijkse praktijk? Wie niet uitkijkt, komt terecht in de ivoren toren, waarschuwen beide trainers. Wie alleen maar omgaat met andere ceo's met bijbehorend salaris en leefwijze, heeft de kans dat hij te ver af komt te staan van zijn klanten.

"Mijn standaardadvies is: blijf openstaan, ga kijken op de werkvloer", somt Stokman op. "Maar eigenlijk is het belangrijkste dat je je bewust bent van jouw buitengewone functie. Vraag dóór, neem geen genoegen met alleen maar lof. Blijf oprecht nieuwsgierig naar wat er gebeurt bij je personeel en je klanten."

Bron • RTL Z