Life

Rijeka legt rode loper uit voor toeristen: 'Ze reden met een boog om de stad heen'

Kita van Slooten • 07 maart 2020 08:00 @kitavanslooten

De traditionele Zvončari (bellenluiders) uit regio Rijeka. Beeld © Rijeka 2020

Rijeka was lange tijd het lelijke eendje van de steden aan de Kroatische kust. Nu de stad de eretitel Culturele Hoofdstad van Europa draagt, moet daar met miljoenen aan investeringen verandering in komen. De havenstad heeft grootse plannen.

Alenka Šuljić Petrc, als lerares werkzaam op de faculteit Tourism and Hospitality Management van de Universiteit van Rijeka, weet nog goed hoe haar stad in de jaren tachtig vreselijk stonk. "De intense rotte eieren-lucht werd veroorzaakt door alle fabrieken en scheepswerven, die de economie van de stad draaiende hielden."

Geen stank meer

Rijeka is nog altijd de grootste havenstad van Kroatië, maar het stinkt er al sinds halverwege de jaren negentig niet meer. Na de Kroatische Onafhankelijkheidsoorlog - toen Kroatië zich afscheidde van Joegoslavië - verdwenen de fabrieken. De scheepvaart en een belangrijke containerhaven bleven over.

Ondertussen trok Kroatië steeds meer toeristen, maar terwijl bezoekers de prachtige Adriatische kust kwamen ontdekken, werd er met een boogje om Rijeka heen gereden. "Mensen die op doorreis waren, stopten hier hooguit een uurtje. Daarna reden ze snel weer door", vertelt Šuljić Petrc.

De markt in hartje Rijeka. Beeld © Kita van Slooten

Budget van 71 miljoen euro

Daar moet nu verandering in komen. Om dat te bewerkstelligen wordt er flink geïnvesteerd. Het budget voor het Culturele Hoofdstadjaar is ruim 71 miljoen euro. Uit Europese fondsen kwam 25,5 miljoen euro, het merendeel betalen de stad en de Kroatische overheid zelf.

Oude suikerfabriek wordt omgebouwd tot bibliotheek. Beeld © Kita van Slooten

Wat gaan ze in Rijeka doen met dat geld en wat verwachten ze van die investeringen terug te zien? "We willen meer toerisme, maar daarnaast gaat het ook om een vergroting van het culturele aanbod voor inwoners zelf. Dus zowel de toeristische sector als de eigen gemeenschap moeten ervan profiteren", zegt Ivan Šarar, hoofd van de afdeling Cultuur van de stad Rijeka.

Roerige geschiedenis

"Het is onmogelijk om een wiskundig of economisch model los te laten op de waarde van cultuur," zegt hij. Daarom kan Šarar niet concreet maken wat die investering oplevert, maar dat de stad zichzelf dit jaar verrijkt is voor hem zonneklaar.

Volgens hem is het 'een bonus' als ook de buitenwereld Rijeka beter leert kennen. "Veel mensen uit het Westen weten niet hoe complex het leven hier de afgelopen honderd jaar geweest is."

Carnaval in Rijeka. Beeld © Kita van Slooten

Rijeka wil toeristen een blik in die roerige geschiedenis vol oorlogen bieden en tegelijkertijd bezoekers kennis laten maken met de vrolijke feesten en bijzondere tradities die de stad kent.

Zo heeft Rijeka ook de grootste carnavalsparade van Kroatië, waar dit jaar 11.000 mensen aan deelnamen. Ongeveer 150.000 toeschouwers keken naar traditionele bellenluiders, die met grote maskers op en koeienbellen rond hun heupen de kwade geesten wegjoegen.

Industrieel erfgoed krijgt nieuwe functies

Rijeka won titel Culturele Hoofdstad vooral op basis van de plannen die de stad heeft met het industriële erfgoed. Zoals de grootse verbouwing van het complex van een voormalige suikerfabriek. Eén deel is al af, daar is nu het Museum of Modern and Contemporary Art gevestigd. Een tweede deel van het complex, met daarin het City Museum, gaat deze zomer open.

De renovatie van het schip Galeb, dat ooit dienst deed als het jacht van de Joegoslavische president Tito en nu wordt omgebouwd tot museum, is pas volgend jaar af.

De Galeb in de haven van Rijeka. Beeld © ANP

Is het niet raar voor bezoekers dat ze tijdens dit culturele jaar een stad in verbouwing zullen aantreffen? "Dat is een typische situatie voor de Culturele Hoofdsteden. Al onze voorgangers waren ook druk met het verbeteren van de infrastructuur terwijl ze de titel droegen", legt Šarar uit. "Niemand had alles van tevoren af. De openingen worden juist gedurende het jaar gepland."

Het wil ook niet zeggen dat er in Rijeka niks te beleven valt, integendeel. Er is 18,5 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het culturele programma van dit jaar. "Mei en juni zijn goede maanden voor mensen om Rijeka te bezoeken. Het is dan mooi weer, nog geen hoogseizoen en in die periode hebben we veel openluchtactiviteiten."

De St. Vitus kathedraal in Rijeka. Beeld © Kita van Slooten

'Geen typisch mooie stad'

Ze verwachten dus flink meer bezoekers in Rijeka. Zijn ze daar dan niet bang voor de duistere kant van toerisme? "Er is hier nog veel ruimte voor ontwikkeling en groei op dat vlak. Rijeka is geen typische schoonheid, zoals mooie kustplaatsen als Split en Dubrovnik. Daar heeft toerisme het lokale leven deels om zeep geholpen", vertelt Šarar.

"Misschien dat we over een jaar of vier opnieuw moeten kijken, maar we hoeven in Rijeka nu nog nergens bang voor te zijn."

Mooie uitzichten in het kustplaatsje Opatija. Beeld © Kita van Slooten

Leuk om te doen

De overdekte markthallen van Rijeka zijn elke dag open. Vooral bij de vismarkt, waar enorme hoeveelheden sardientjes worden aangeboden, is het druk. De tweede verdieping van de hal wordt tijdens het culturele jaar ook gebruikt als expositieruimte.

In de oude straatjes in het centrum zijn zowel Romeinse resten als oerlelijke communistische bouwwerken te vinden. Die architecturale mix geeft Rijeka karakter. Een interessant plein is het Tarsatic Principia, een gerenoveerd Romeins militair kamp uit de derde eeuw.

Pizza en kastelen

Om de hoek van het archeologische park kun je neerstrijken op het terras van het knusse Cukarikafe. Wil je liever aan het water een drankje doen? Dan is pizzeria Boonker een fijne plek.

Het beste uitzicht over de stad en baai heb je vanaf het Trsat kasteel, dat op een strategische plek gebouwd werd en zo eeuwenlang de omgeving beschermde. Met bus 2 of bus 8 ben je in een mum van tijd op de heuvel. Lopen kan ook: er is een trap met 561 treden. Het kasteel stelt niet heel veel voor, maar de inwoners van Rijeka komen hier graag om op het terras van het kasteelcafé een biertje te drinken.

In de omgeving

Rijeka heeft meerdere stranden en het is goed toeven langs het kraakheldere water. In een half uurtje ben je met bus 32 of een taxiritje van €10 in badplaats Opatija, die in tegenstelling tot Rijeka allang is ontdekt als toeristisch oord. De statige 19-eeuwse panden trokken vroeger veel voorname gasten, nu zie je langs de boulevard vooral gezinnen en ouderen. 

Vanuit Rijeka is ook het eiland Krk met de auto makkelijk te bereiken via een brug. Naast mooie kiezelstranden en leuke dorpjes, kun je er ook met een taxibootje naar het klooster van Košljun

Hoe kom je er?

Croatia Airlines vliegt vanaf Schiphol dagelijks naar Zagreb, van waar het anderhalf uur rijden is naar Rijeka. In de zomer kan er vanaf Eindhoven ook direct op Rijeka gevlogen worden.

Liever met de auto? Vanaf Utrecht is het dertien uur rijden. Meer informatie over Rijeka als Culturele Hoofdstad van Europa vind je hier.

Voor dit artikel is onze redacteur naar Rijeka gereisd op uitnodiging van Croatia Full of Life en Visit Rijeka. De inhoud van het artikel is redactioneel onafhankelijk bepaald.

Bron • RTL Z