Life

Snoepverkoop bij de kassa normaalste zaak van de wereld: 'Er is nauwelijks wat veranderd'

Reinder Smit • 07 september 2019 16:28 @reindersmit

Een filiaal van Albert Heijn in Utrecht. Beeld ©

Vijf jaar geleden kondigde supermarktketen Lidl aan bij kassa 1 van alle filialen geen snoep meer neer te leggen. Het convenant gezond gewicht hoopte toen dat andere supermarkten zouden volgen. Maar vijf jaar later constateert het Voedingscentrum: "Er is nauwelijks wat veranderd."

"Kijk maar eens om je heen in de supermarkt", zegt Roel Hermans, onderzoeker van het Voedingscentrum. "Dan kun je zelf zien dat snoep en ongezond eten nog bij heel veel kassa's ligt. En het is vanuit de supermarkten gedacht ook een logische plek om snoep neer te leggen." 

Dat komt omdat de omgeving van de kassa uitnodigt tot impulsaankopen. "Je staat er te wachten en wordt met felle kleuren en herkenbare dingen verleid. Het is voedsel dat vet is, veel zout en suiker heeft. Dat triggert klanten makkelijk."

Video: zo proberen supermarkten jou ongezonde dingen te verkopen

Onderzoekster Marlijn Huitink laat zien hoe supermarkten je proberen te verleiden.

Keuze voor de kassa flink beïnvloed 

Marlijn Huitink van de Vrije Universiteit deed meerdere onderzoeken naar snoepverkoop in supermarkten bij de kassa. Volgens haar is een supermarkt sowieso al een omgeving vol verleidingen. "80 procent van wat je eet op een dag is gekocht bij een supermarkt. Maar zo'n 75 procent van de producten in de supermarkt is eigenlijk ongezond. Elke keer als je daar langs loopt, word je verleid tot het maken van een ongezondere keuze."

Niet alleen het aantal ongezonde producten speelt een rol. "Voor snoep en ongezondere keuzes wordt over het algemeen in supermarkten veel meer en op prominentere plekken reclame gemaakt." Bij de kassa wordt de verleiding dan als het ware ingekopt. "Als je dan al de hele tijd de verleiding hebt weerstaan dan is dat vaak een moment dat je toch overstag gaat."

Kassa 1 van een Hoogvliet-filiaal in Hilversum.

Effect op omzet bij kassa

Dat veel mensen juist met snoep bij de kassa te verleiden zijn, blijkt ook wel uit de onderzoeken van Huitink. "De verkopen van producten bij de kassa dalen met 60 procent als je snacks weghaalt en vervangt door gezonde alternatieven." 

Dat is dus een van de redenen voor supermarkten om de snacks daar dus juist wel te laten liggen, zegt Henrieke Crielaard van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel. "Er zijn supermarkten geweest die hebben getest met gezonde alternatieven neerleggen in de helft van het schap. Maar dan blijkt dat veel producten daarna weggegooid moeten worden omdat mensen ze niet kopen. Dat is ook zonde."

Weggooien

Supermarktketen Plus heeft dat bijvoorbeeld gedaan, laat het bedrijf in een schriftelijke reactie weten. "Wij hebben de schappen bij de kassa's een aantal jaar geleden voor 50 procent uitgerust met verantwoorde tussendoortjes. Helaas bleek na een jaar dat onze consumenten de tussendoortjes lieten liggen. We moesten veel weggooien en dergelijke producten hebben we dus niet meer in deze mate bij de kassa liggen."

Ook andere supermarktketens pasten wel wat aan. Albert Heijn liet meerdere onderzoeken uitvoeren en plaatste een aantal gezonde alternatieven in het kassaschap. Jumbo heeft voor de helft van het schap richtlijnen over het aantal slechte ingrediënten dat een reep mag hebben. Lidl heeft nog steeds het streven kassa 1 snoepvrij te houden. Al geeft die keten toe dat inmiddels bij kleine filialen (met vier kassa's of minder) ook snoep bij kassa 1 kan liggen.

Zelfs bij initiatiefnemer Lidl ligt in sommige filialen nog snoep bij kassa 1.

Klanten willen snoep

Criellaard is het dan ook niet eens met de stelling dat er niets zou zijn veranderd de afgelopen jaren. "Er zijn meerdere supermarkten die onderzocht hebben wat ze konden doen en je ziet vaker dat er bijvoorbeeld tijdschriften, telefoonkaartjes en dat soort dingen bij de kassa liggen."

Bovendien vindt zij dat met het snoep bij de kassa aan de vraag van consumenten wordt voldaan. "Er ligt vaak ook gewoon snoep omdat er klanten zijn die daar behoefte hebben aan om even iets lekkers tussendoor te eten in plaats van meteen een heel pak aan te schaffen."

Vraag gecreëerd 

Roel Hermans van het Voedingscentrum is het daar niet mee eens. "Simpel gezegd wordt de vraag naar dit soort snacks op dat moment gecreëerd." Hij wijst op het snoep dat ook in bouwmarkten bij de kassa's wordt gelegd. 

"Die vraag is gecreëerd door het aan te bieden. Snoep is bij de kassa bereikbaar, betaalbaar en beschikbaar. Maar datzelfde argument wordt niet gebruikt bij gezonde alternatieven. Als je ervoor zorgt dat die daar alleen liggen, ontstaat ook daar na een tijdje vraag naar."

Ook bij de Jumbo is snoep nog volop verkrijgbaar aan de kassa.

Rol voor supermarkten

Van alle supermarktketens die RTL Nieuws sprak, is er maar één die een grote verandering heeft doorgevoerd. Dirk van den Broek heeft sinds een aantal maanden helemaal geen snoep meer bij de kassa's. Volgens woordvoerder Fiona Wijnbergen voelde de supermarktketen zich verantwoordelijk.

"We willen geen opvoeder of docent zijn, maar wel onze verantwoordelijkheid nemen naar de consumenten toe. We hebben tabak bijvoorbeeld ook al twee jaar geleden uit het zicht gehaald. We verwachten niet van andere supermarkten dat ze ook zoiets doen. Wij voelden zelf dat hierin ook een rol bij de supermarkt ligt."

Supermarkt uitgelezen plek voor maatregelen

Die rol voor de supermarkten ziet Marlijn Huitink ook. "De meeste voedingsaankopen zijn in de supermarkt. Dat is de afgelopen vijf à tien jaar alleen maar toegenomen. Dus dat is echt wel de plek waar je drastische maatregelen zou kunnen nemen."

Toch erkent de onderzoekster dat het niet zomaar gedaan is. "Ik snap dat het voor supermarkten lastig is. Het is een streng concurrerende markt en aandeelhouders zetten druk op de directeuren. Daardoor komt er ook weer druk op filiaalmanagers die doelstellingen moeten halen. Maar we moeten nadenken over een andere manier om die doelstellingen te halen."

Bij Dirk van de Broek is het snoep verbannen.

Bron • RTL Z / RTL Nieuws