Life

John Appel: Van documentaires maken word je niet rijk

Kita van Slooten • 05 januari 2019 08:33 @kitavanslooten

Beeld © Tamar Appel

In de documentaire Buddy maakt de kijker kennis met hulphonden en hun eigenaren. Bijzondere verhalen met minstens zo bijzondere honden. De ontroerende film van Heddy Honigmann werd geproduceerd door John Appel, die uit de doeken doet wat het kost om in Nederland een docu te maken en hoe je daar als maker je brood mee verdient.

"Mensen gaan naar de bioscoop om vermaakt te worden en een documentaire biedt over het algemeen geen garantie tot vermaak", verklaart John Appel. 

De meeste bioscoopbezoekers gaan nu eenmaal liever voor een dertien-in-het-dozijn romcom of een blockbuster vol explosies dan dat ze een kaartje kopen voor een indringende documentaire, waarin de camera inzoomt op het echte leven, legt hij uit op broodnuchtere wijze.

Beeld © Buddy

"Maar Buddy is een film vol hoop. Geen documentaire die je bedelft onder de narigheid. Integendeel zelfs, dus ik denk dat de mond-op-mond reclame hier zeker gaat werken." Appel, die bij het grote publiek bekend werd met zijn Hazes-documentaire Zij Gelooft in Mij, maakt al sinds 2000 films samen met de internationaal gelauwerde documentairemaakster Heddy Honigmann.

De samenwerking verloopt volgens een vast patroon. "Heddy regisseert en ik produceer. De films die ik maak, worden geproduceerd door anderen, nooit door Heddy. Dat kan en wil ze niet."

Het bewijs dat deze heldere rolverdeling nog altijd uitstekend werkt, is Buddy. De film werd goed ontvangen op het IDFA en wie de cultuurbijlages van deze week erbij pakt, ziet de ene na de andere lovende recensie.

Heddy Honigmann na ontvangst van de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs in 2016 Beeld © ANP

Wachten op een tragisch moment

Twee en een half jaar is er aan de documentaire gewerkt. "Het was heel lang zoeken naar de juiste hoofdpersonen. En vervolgens is het dan ook wachten op bepaalde ontwikkelingen. Op het moment dat een van de hoofdpersonen afscheid moest nemen van een hond, want om de zoveel tijd wordt een hulphond vervangen. Of gaat er eentje dood."

Het leven laat zich niet voorspellen, maar een filmbudget wel. Dat staat van tevoren vast en daar moeten makers zich aan houden. "De stelregel is dat je voor een documentaire per draaidag drie minuten film overhoudt. Je hebt meer draaidagen nodig als er veel onvoorspelbare gebeurtenissen zijn. Maar op de tijdsindeling na, was Buddy goed te voorspellen."

Het budget voor de film was iets minder dan 300.000 euro. Een bedrag waar de gemiddelde Hollywood regisseur zijn of haar bed niet voor uit zou komen. "Buddy is een Teledoc en het maximale budget wat je daarvoor kan krijgen is 3 ton, maar dat is absoluut toereikend. Daarbij hoeft niemand van het team onder de prijs te werken. We hebben niet in het buitenland gedraaid, hadden geen hotelkosten en op de set was een team van vier mensen voldoende."

Beeld © Buddy

Financiering

De financiering van een Teledoc, een lange documentaire die normaliter in de bioscoop verschijnt, maar eigenlijk voor televisie bedoeld is, is heel simpel. Appel: "Je doet één aanvraag die tegelijkertijd door drie verschillende fondsen – het Filmfonds, het CoBo fonds en de omroep – wordt bekeken en in één keer wordt goed gekeurd of afgewezen."

Het helpt daarbij om een gevestigde naam te zijn. "Ze willen heel graag dat de Teledoc geen mislukt experiment is, maar een goede film, die primetime uitgezonden wordt en een groot publiek aanspreekt. Maar je naam biedt geen zekerheid. Het is niet dat ze zeggen 'Oh het is een film van Heddy Honigmann, dat doen we sowieso'. Zo werkt dat in Nederland niet", vertelt Appel.

John Appel (rechts) met Andre Hazes bij premiere Zij Gelooft in Mij in 1999 Beeld © ANP

"We hoeven niet op een houtje te bijten"

Het is en blijft hard werken en een vetpot zal het nooit worden. "Heddy zou zich met haar staat van dienst in vrijwel elk ander beroep niet druk hoeven te maken om geld. En dat geldt voor mijzelf ook. Maar als documentairefilmmaker is dat niet zo. Wij kunnen ons bedruipen met het maken van documentaires. We hoeven niet op een houtje te bijten, maar we zijn niet rijk. Van een budget van drie ton is, gaat er echt niet één ton naar Heddy."

Snel geld verdienen kán wel in de filmwereld, maar dan met opdrachtfilms en commercials. Iets waar zowel Honigmann en Appel zich niet mee bezig houden. "De enige bijverdiensten die we hebben is het begeleiden en coachen van jonge filmmakers. Dat doen we op verzoek van een producent of het filmfonds en daar krijgen we voor betaald. Maar dat staat niet in verhouding tot het maken van een commercial."

Niet dat Appel zich te goed voelt voor commercials. Hij wordt er simpelweg niet voor gevraagd. "Het is een generatiekwestie. De nieuwe lichting filmmakers wordt op de filmacademie ook getraind op het maken van commercials en ze rollen daar automatisch in. Dus dat zijn gasten van 23 jaar die enorm veel geld verdienen en daarnaast maken ze dan films."

Beeld © Buddy

Geen commercials

"Wij komen uit een generatie waarin dat nog niet bestond. Na het succes van Hazes ben ik voor twee commercials gevraagd, maar die zijn beiden niet doorgegaan. Daar is het toen bij gebleven." Aan gebrek aan interesse lag het in ieder geval niet. Appel (lacht): "Ik dacht: kom maar op met die zak geld."

Echt rouwig is hij er niet om. Het maken van mooie films blijft altijd voorop staan. De verwachtingen voor Buddy zijn dan ook hooggespannen. "De film draait in zo'n dertig bioscopen en dat is veel. Het zou heel erg mooi zijn als we meer dan 20.000 mensen naar de bioscoop weten te trekken. Voor een documentaire is dat heel erg goed. Boven de 10.000 is al goed, maar we hopen op meer."

Buddy is vanaf 3 januari in Nederlandse bioscopen te zien. 

Bron • RTL Z