Ondernemen

'Maak het financiële systeem veiliger met een digitale kluis'

Frederieke Hegger • 03 april 2016 16:28 @frederiekeh

'Maak het financiële systeem veiliger met een digitale kluis'

Het wordt tijd voor een nieuw soort bank, vinden de vier initiatiefnemers van stichting Full Reserve. Eentje zonder poespas, waar geld gewoon 'bewaard' wordt. Een digitale kluis. Op verzoek van de Kamer komt er een onderzoek naar de haalbaarheid van zo'n bank.

1,08 biljoen euro. Zoveel geld bewaarden Europeanen in 2015 in een kluis, een oude sok of in een spaarvarken. Het cash geld dat we met z’n allen bewaren is in 10 jaar tijd verdubbeld. Blijkbaar geeft het, sinds de crisis, toch een veilig gevoel: geld lekker thuis, in plaats van op de bank.

Geen risico
Heel relaxt is het wellicht niet: al die biljetten in huis. Bovendien lijken overheden steeds meer aan te sturen op een 'cashless society'. Weg veilige sok. Maar wat nou als je geld ook in een digitale kluis kunt stallen? Jouw geld wordt niet gebruikt voor het krediet van een ander, er wordt geen risico mee genomen. Het staat gewoon te staan, net als de oude sok op zolder. Je verdient er verder ook geen geld mee en je betaalt zelfs voor de 'zekerheid' dat je geld niet ineens weg kan zijn. Dat is het idee van de mannen achter stichting Full Reserve.

Ze zijn met vier: bedenker Richard van der Linde, communicatieman Paul Buitink, IT’er Niels van Rossem en jurist Dave Dirks. Sinds een jaar zijn ze bezig met de oprichting van een full reserve bank, maar daar bleken de regels van de toezichthouder geen ruimte voor te bieden. Daar komt nu misschien wel verandering in. Op 22 maart heeft een meerderheid in de Tweede Kamer een motie goedgekeurd waarin de adviesclub WRR wordt gevraagd om onderzoek te doen naar de mogelijkheid van zo’n bank: welke regels zouden er gewijzigd moeten worden en wat zou het effect kunnen zijn van een full reserve bank op de rest van de financiële sector?

Veiliger
Van der Linde verwacht een positieve ontwikkeling: zowel consumenten als banken zouden de risico’s die ze nemen meer gaan voelen, en minder afhankelijk worden van vangnetten. Van der Linde: "Als consument moet je nu een bankrekening hebben om deel te nemen aan de economie. Dus je moet risico nemen, maar voelt en draagt het risico niet. Want als er iets misgaat dan wordt dat dankzij het depositogarantiestelsel en uiteindelijk de overheid toch wel weer opgevangen. Als je een full reserve bank zou toevoegen aan het landschap, dan kunnen mensen kiezen: ik ga voor risico, en word daarvoor beloond met rente op mijn spaarrekening, of ik ga voor zekerheid. Daarna zou je het depositogarantiestelsel af kunnen bouwen. Dan wordt het risico ook echt gevoeld en gedragen door banken en consumenten." Het resultaat: meer marktwerking, denken de initiatiefnemers. 

Bovendien, zo redeneren de mannen, zorgt meer biodiversiteit in het financiële landschap ook voor meer veiligheid. Dat zei minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem eerder ook al: worden nieuwe financiële spelers groter en oude traditionele spelers kleiner, dan is het financiële systeem niet meer zo afhankelijk van enkele grote banken. Dankzij nieuwe fintechbedrijven, zo luidt de redenatie, zou het systeemrisico af kunnen nemen.  

Nieuwe banken nodig
Toch moet je daar een kanttekening bij plaatsen, zegt van der Linde. "De meeste fintechstartups zijn geen banken. Ook zij hebben dus allemaal een bankrekening bij Rabobank, ABN Amro of ING. Het systeemrisico neemt pas echt af als je nieuwe banken erbij krijgt." Daarom moeten de toetredingseisen van nieuwkomers minder streng worden, vinden de initiatiefnemers. Een bankvergunning light, waar meerdere partijen enthousiast over zijn, is daar een voorbeeld van. 

Hoewel de minister van Financiën welwillend staat ten opzichte van het onderzoeken van de oprichting van zo’n full reserve bank, wil hij wel dat de full reserve bank onder het depositogarantiestelsel zou vallen. Volgens de minister zijn er namelijk nog wel operationele risico’s: een hacker kan er met het geld van de nieuwe bank vandoor gaan, of een medewerker. Maar volgens de mannen van de stichting is dat nog geen reden om onder het depositogarantiestelsel te gaan vallen. "Voor dat soort risico’s kun je je ook verzekeren," zegt Buitink, "daar is het depositogarantiestelsel helemaal niet voor bedoeld."

Vluchthaven
Dan nog een zwart scenario: in tijden van grote financiële onrust en een lage rente op de spaarrekening vluchten sommige mensen in alternatieven, zoals goud en bitcoin. Het zijn havens voor 'de liefhebber': je moet een beetje verstand hebben van de goudmarkt of cryptocurrencies. Maar wat nou als er een toegankelijkere 'veilige haven' zou komen voor de gewone man? Zou een full reserve bank daarmee niet voor extra financiële instabiliteit kunnen zorgen, omdat iedereen daarheen rent in crisistijden? Een terechte vraagt, beaamt van der Linde. "Je moet ook duidelijke afspraken maken over de hoeveelheid geld die er naar zo’n bank toe mag stromen."

De mannen hopen dat er binnenkort een pilot komt van de bank: een mini-versie van hun idee, met een kleine groep klanten en een beperkt bedrag in 'de kluis'. Samen met het ministerie denken ze mee over de uitvoering van zo’n proefproject. Tijdens de pilot zou 'getest' kunnen worden of er überhaupt vraag is naar zo’n bank en welke risico’s ermee gepaard gaan.

Wie wordt de baas?
​Buitink en van der Linde hoeven overigens niet per se de baas te worden van de depositobank. Als zij de bank zelf gaan opbouwen wordt het een club zonder winstoogmerk, waar deelnemers geld aan moeten betalen om de operationele zaken te kunnen betalen. De oprichters denken nu aan 50 euro per jaar; bij een toename van klanten zou dat bedrag naar beneden worden bijgesteld. Maar misschien wordt het project wel door iemand anders uitgevoerd, dat vinden ze ook prima. "Het zou ook zo maar zo kunnen zijn dat er een soort staatsbank wordt opgericht of dat DNB dit project uit gaat voeren. Dat past ook een beetje bij het DNBcoin project waar ze mee bezig zijn. Het klinkt gek, maar het kan ons niet zo veel schelen wie deze handschoen oppakt, we denken gewoon dat het financiële stelsel er beter op zou worden."

Gerelateerde artikelen