Ondernemen

Ondernemen is mooi, maar wat als het misgaat?

Coen van de Ven • 10 april 2017 06:16 @CoenvdVen

Beeld © Getty

Ondernemers die in Nederland failliet gaan, krijgen te maken met 'een bikkelhard schuldregime', ondervond Peter van Bergen. Hij richtte tal van bedrijven op, maar besteedt zijn tijd nu aan het uit de put trekken van mensen die minder succes hadden.

Van Bergen was net uitgekocht bij MKB Brandstof en had een lange reeks bedrijven op zijn naam staan, toen hij besloot vrijwilliger te worden bij het Rode Kruis in Nederland. Daar ontdekte hij zijn interesse voor ondernemers die in de schulden waren geraakt. "Ik schrok ongelooflijk toen ik zag wat er met hen gebeurde en hoe snel dat kan gaan. Een scheiding, een leverancier die failliet gaat of een paar fouten in je boekhouding kunnen zo tien jaar van je leven kosten."

In crisisjaar 2013 richtte hij de stichting Over Rood op, waar inmiddels tachtig oud-ondernemers en managers belangeloos gevallen collega's overeind helpen. Het zijn steevast oude rotten die met (vervroegd) pensioen zijn of minder zijn gaan werken. "Je ziet hier een hoop grijze haren", lacht Van Bergen.

Met RTL Z deelt hij de inzichten en tips die vier jaar in de schuldhulp opleverde.

Geef het nooit helemaal uit handen

Hoewel je een hoop kunt voorkomen is domme pech vaak het laatste zetje dat mensen in de schulden stort. Wat je eigenlijk moet doen, zegt Van Bergen, is te allen tijde je eigen cijfers kennen en die elk kwartaal heel kritisch doornemen.

Een supermarktmanager die Van Bergen al sinds de oprichting van Over Rood begeleidt, vertrouwde hierin volledig op zijn accountant en ging onderuit. "Hij had onvoorstelbaar veel pech: eerst ging zijn accountant failliet en de man die daarvoor in de plaats kwam, bleek corrupt te zijn."

De winkel bestaat niet meer en de oud-manager is al jarenlang met niets anders bezig dan het faillissement en schuldsanering. "Dit kost hem waarschijnlijk negen jaar van zijn leven, maar van hem is nu al niets meer over. Hij loopt ineengekrompen en vraagt zich af wat hij heeft fout gedaan. Terwijl hij ooit mensen onder zich had werken en een gezond bedrijf had." En zo zijn er volgens Van Bergen tal van verhalen.

Schulden maken dom

Behalve emotioneel, gaan mensen vaak ook intellectueel ten onder aan de drukkende last van schulden. "Uit onderzoek blijkt dat ze dertien IQ-punten verliezen. Juist op het moment dat je die zo hard nodig hebt." Dat komt volgens Van Bergen door de constante druk om 'een plus' te realiseren, wat leidt tot structureel kortetermijndenken. Voor bouwen aan oplossingen is dan geen ruimte.

Voor de mensen die bij Over Rood werken, levert dat gekke situaties op. Een voormalig ziekenhuismanager die nu bij Over Rood werkt als vrijwilliger, herinnert hoe hij in het begin maar niet begreep waarom een schuldenaar niet op zijn afspraken kwam opdagen. "Dan is er iemand die je wil helpen en dan kom je niet!" Pas later ontdekte hij dat de man zelfs geen buskaartjes meer kon betalen en bij de halte eindeloos had staan wachten op een chauffeur die hem gratis mee wilde nemen.

Thumbnail

De schuldsanering is vooral een onnodige straf-expeditie, vindt Peter van Bergen. 

Communicatie is de sleutel

Mensen schamen zich maar moeten communiceren, blijkt uit de verhalen van Over Rood. Het probleem van het buskaartje werd opgelost door daar als stichting voor te betalen. Al kwam die oplossing pas toen de man dat durfde te vertellen. Helaas zat hij al te diep in de put voor een echt snelle oplossing van zijn financiële problemen. "Als je dit echt wil voorkomen, moet je in een heel vroeg stadium sparringpartners zoeken. Het liefst iemand die het heeft meegemaakt en een expert die je helpt. Tegen hen moet je volledig eerlijk zijn", zegt Van Bergen.

Schulden groeien snel

Die snelheid is belangrijk want schulden stapelen snel. Als er eenmaal een incassobureau is langs geweest, ligt er ook meteen een extra rekening: die van de deurwaarder. Volgens Van Bergen is dat een voorbeeld van hoe schulden snel groeien en elkaar versterken. "Wat ik vaak zie is dat als mensen de factuur van de boekhouder niet meer kunnen betalen er daardoor ook geen boekhouding meer is. Instanties willen dan niet meer helpen omdat er geen boekhouding is."

En zo heeft de Over Rood-directeur nog wel een aantal voorbeelden waarbij het onduidelijk is waar problemen begonnen en ophielden.

Failliet gaan in Nederland is een strafexpeditie

Ook heeft hij de nodige kritiek op Nederland. "We zijn een heel sociaal land maar niet voor ondernemers. Je zit zo ontzettend lang in het strafhoekje als het misgaat. Een inschrijving bij de Kamer van Koophandel werkt tegen je. Zodra je ondernemer bent word je weggestuurd bij de hulploketten."

Oké, zegt Van Bergen, het hoeft geen pretje te worden om failliet te gaan maar de strafexpeditie die het nu is, duurt te lang.

"Ik snap best dat we een bedrijf ontmantelen in Nederland en ook het privévermogen van mensen aanspreken. Maar als de nul is bereikt, moet er een schone lei zijn, zoals in Amerika. Nu gaan mensen vaak na alle pijn nog drie jaar lang de schuldsanering in. Dat levert helemaal niets op."

Bron • RTL Z / Coen van de Ven