Van onze partner Europees Parlement

Hoe je de valley of death overleeft

10 februari 2020 12:15

Beeld ©

Voor het oogsten van asperges heb je veel mankracht nodig die steeds schaarser wordt. Het Nederlandse Cerescon ontwikkelde met hulp van een Europees subsidiefonds een innovatieve machine die asperges selecteert en oogst, nog vóór ze boven de grond uitsteken.

Het cliché wil dat asperges het witte goud worden genoemd. En dat is het ook, zegt  Thérèse van  Vinken van de Nederlandse scale-up Cerescon dat oogstmachines bouwt. De populariteit van de gewilde groente is de afgelopen dertig jaar geëxplodeerd. Met de honger naar asperges en telers die goud wilden verdienen, kwamen ook de problemen.

Witte goud

De aspergeoogst is een arbeidsintensieve klus waarvoor gedurende het seizoen duizenden seizoenarbeiders nodig zijn. Die komen meestal niet uit de buurt. “Vroeger werden asperges geoogst door schooljeugd, ’s ochtends vroeg en ’s avonds laat.”, zegt Van Vinken.

Terwijl de animo bij Polen, Hongaren en Roemenen al jaren afneemt, stijgen de kosten. Volgens Van Vinken leidde dat er afgelopen seizoen zelfs toe dat tien procent van de oogst in de grond bleef zitten. “Het feit dat de kosten stijgen en het aantal seizoenarbeiders daalt, was een keerpunt. Het witte goud, was het witte goud niet meer.”

Stuk bijten

De oplossing is een machine bouwen die asperges kan oogsten. Maar dat is nog niet zo eenvoudig, legt ze uit. Asperges zijn een groente die je selectief oogst. Dat kunnen mensen heel goed. Die zien welke asperge boven de aarde uitsteekt en klaar is voor consumptie. De rest komt bij de volgende ronde aan de beurt.

Nu wil het toeval dat de partner van Van Vinken machineontwerper is en haar zwager asperges teelde . Zelf heeft ze ervaring als project manager en in de marketing en communicatie bij bedrijven als Philips en ASML. De kennis om op z’n minst een poging te wagen voor het vinden van een oplossing van het aspergeoogstprobleem was dus in huis. Van Vinken: “Maar ondanks miljoenen investeringen hadden al heel wat partijen hun tanden erop stuk gebeten.”

Dwars doorheen kijken

Haar partner, de uitvinder, werd daardoor geprikkeld. Waarom zou hij niet kunnen slagen waar anderen faalden? Van Vinken: “Dan moet je wel heel veel geld kunnen losmaken. Want met tien miljoen euro ben je nog nergens.” Bovendien: er moest wel een oplossing bedacht worden die gepatenteerd kon worden. Het was niet de bedoeling dat een ander er met de uitvinding vandoor ging.

De pogingen van de concurrentie mislukten telkens, volgens Van Vinken, omdat die probeerden de handelingen van de mensen na te doen. Bij Cerescon kozen ze voor een andere benadering. Ze besloten niet naar de oppervlakte van het aspergebed maar daar juist dwars doorheen te kijken. Daarbij maakte ze handig gebruik van het feit dat een oogstrijpe asperge voor 97 procent uit water bestaat. Nadat radar en röntgen niet voldeden, viel de voorkeur op een techniek die middels capacitieve naderingssensoren de asperges ondergronds kon opsporen.

Ondergrondse oogst

Sparter, de machine die Cerescon nu heeft ontwikkeld, zit heel vernuftig in elkaar. De machine glijdt met 1,8  kilometer per uur over het aspergebed. Negentien  sensoren detecteren tot op de centimeter de eetrijpe asperge onder de grond waarna een robot daarachter de asperge razendsnel uit de grond haalt.

Volgens Van Vinken is de machine op alle gebied superieur aan de mens: “Bij handmatige oogst gaat zo’n dertig procent verloren. Bij ons oogst je alles.” Ook de kwaliteit gaat er op vooruit: asperges die al boven de grond uitkomen, beginnen te verkleuren en te bloemen wat de smaak en de prijs aantast. Ondergrondse oogst voorkomt dat probleem.

Een compleet nieuwe machine ontwikkelen en op de markt brengen, zoals Cerescon heeft gedaan, is een bijzonder kapitaalintensief proces. Een goed idee bedenken is nog maar het begin. Met name de doorontwikkeling, waarbij een machine niet alleen in grote aantallen gebouwd moet kunnen worden maar je ‘m ook makkelijk moet kunnen onderhouden kost veel geld en doorzettingsvermogen. Van Vinken: “Dat is de valley of death waar veel beginnende bedrijven vastlopen. Vanaf dat moment heb je echt miljoenen nodig.”

Goedkope arbeidsmigranten

Ze is dan ook heel gelukkig met de belangrijke Europese Subsidie die Cerescon heeft gekregen. De anderhalf miljoen steun uit Brussel gaf ook andere investeerders het vertrouwen dat de oogstmachine van Cerescon levensvatbaar was.

Europarlementariër Toine Manders zit namens 50PLUS in het Europarlement. Als echte Brabander is hij dicht betrokken bij de uitvinding: “Als grote aspergeliefhebber zag ik de hoge loonkosten. Dit probleem is tijdelijk opgelost met goedkope arbeidsmigranten, maar dat is geen blijvende oplossing. Deze aspergesteekmachine zorgt voor voldoende verse en betaalbare asperges in de toekomst.”

Europese subsidie

Hij pleit er namens 50PLUS voor om meer Europese subsidies te verlenen aan het midden en kleinbedrijf omdat vooral zij zorgen voor werkgelegenheid en verbondenheid van de regio. Manders: “Vroeger waren het vooral multinationals die de subsidies verkregen, nu komen ook kleinere innovatieve bedrijven aan de beurt en dat is goed. Ik ben trots op deze Brabantse uitvinding en met de verleende subsidie komt Europa dichterbij.”

Voor Cerescon is met het aankomende oogstseizoen de tijd van geheime pilots op verscholen testveldjes voorbij. De machine is publiek beschikbaar. Ze reist van de ene demonstratielocatie en vakbeurs naar de andere. Vanuit de belangrijke aspergelanden nemen grote telers op eigen initiatief contact op, vertelt Van Vinken trots: “Die willen heel graag de Sparter met eigen ogen zien.”