Van onze partner Europees Parlement

Supermembraam zuivert water zonder energieverspilling

23 januari 2020 10:22

Beeld ©

Het kost waterzuiveringsbedrijven steeds meer moeite om onzuiverheden uit grond-, oppervlakte- en rioolwater te halen. Een nieuwe Nederlandse vinding lost dat op met een slim nanofilter.

“Hoewel Nederland zich graag laat voorstaan op een excellente drinkwaterkwaliteit, komt ook hier de watervoorziening steeds verder in het gedrang”, aldus Erik Roesink van het Twentse NX Filtration. “Dat komt onder meer door allerlei verontreinigingen, zoals nanodeeltjes, microplastics, virussen en bacteriën. Ook blijven er steeds meer drugs- en medicijnresten in het water achter dat we met z’n allen door toiletten en gootstenen spoelen.”

Verstorende stoffen

In Nederland komt jaarlijks meer dan honderdzestig ton medicijnresten in het water terecht. Een deel daarvan wordt op het oppervlaktewater geloosd. Roesink: “We zien al dat het biologische leven daardoor wordt aangetast. Er zwemmen vissen rond met geslachtsafwijkingen.”

Welke risico’s mensen lopen, is nog niet helemaal bekend. Maar antibioticaresten in het water kunnen bijvoorbeeld wel tot resistentie leiden. Roesink: “Die invloed van hormoonverstorende stoffen kunnen we beter voorkomen.”

Goede waterkwaliteit

Met die uitdaging in het achterhoofd startte ondernemer en hoogleraar Roesink in 2013 een onderzoek aan de Universiteit in Twente. Het doel? Een nieuwe manier bedenken om water te ontdoen van verontreinigingen. Waterzuiveringsbedrijven gebruiken ozon, omgekeerde osmose of koolstof voor de zuivering. Stuk voor stuk oplossingen die vrij veel energie verbruiken. Roesink en zijn collega’s zochten juist naar een efficiënte, energiezuinige tegenhanger. “Een belangrijk doel was om de CO2-uitstoot te reduceren.”

Het slimme membraan dat ze in het Twentse laboratorium ontwikkelden, bestaat uit microporeuze buisjes, bedekt met een slimme, zeer selectieve coating. Op het moment dat verontreinigd water hier doorheen stroomt, worden de verschillende verontreinigingen op moleculair niveau tegengehouden door het filter. Roesink: “Terwijl het mineraalrijke water er juist doorheen stroomt. Met een hele goede waterkwaliteit als resultaat.” Een Europese subsidie via het programma OpOost maakte de uitvoering van het project mogelijk.

Simpel en compact

Na tal van succesvolle testen in het lab, werd NXFiltration in 2016 opgericht. Zij wilden het nieuwe filter zo snel mogelijk op de markt brengen. Roesink is erg trots op de - zeker voor wetenschappelijke begrippen - razendsnelle doorlooptijd die hij en zijn team wisten te realiseren. In slechts vier jaar tijd lukte het om de vinding tot een werkend, grootschalig maakbaar en marktklaar product door te ontwikkelen. Roesink: “Dat is echt heel erg snel.”

Roesink reist momenteel de hele wereld rond om aan geïnteresseerde waterzuiveringsbedrijven te laten zien hoe zij hier hun voordeel mee kunnen doen. Er is al interesse getoond vanuit de Filipijnen, Californië, Indonesië, Saudi-Arabië, en natuurlijk hier in Nederland en Europa. Het mooie van de innovatie is dat de oplossing ‘simpel en compact’ is, en tegelijkertijd een oplossing biedt voor een aantal belangrijke uitdagingen”, benadrukt hij.

Terugpompen

Ook maakt het zuiveren van met het Nederlandse supermembraan het mogelijk om anders tegen het hele proces van waterzuivering aan te kijken. Zo hebben we in Nederland de gewoonte om een deel van het rioolwater na een eerste zuiveringsbeurt in rivieren en de zee te dumpen. Daar mag de natuur dan verder zijn zuiverende werking doen.

Juist de afgelopen jaren is die handelwijze ter discussie komen te staan. Niet alleen omdat er dan toch vervuiling wordt rondgepompt, maar ook omdat zelfs het waterrijke Nederland in de zomers met droogte te kampen heeft. Roesink: “We kunnen door deze nieuwe zuiveringstechniek ook circulair over onze waterhuishouding na gaan denken, en water eerder terugpompen in natuurgebieden. Zo kunnen we daar het grondwater beter op peil houden, en kunnen we hiermee tevens een belangrijke bron voor ons drinkwater schoon houden.”

Subsidie van een miljoen euro

Ook andere mogelijkheden van nabewerking, zoals het terugwinnen van grondstoffen, behoort met het membraan tot de mogelijkheden. De stoffen die achterblijven kunnen makkelijker bewerkt worden, omdat ze een kleiner volume vormen. Roesink: “Negentig procent gaat door en de tien procent afvalwater die overblijft, gaat terug het systeem in of krijgt later een nabehandeling.”

De snelheid waarmee Roesink en consorten hun nanofilter op de markt konden brengen, is flink geaccelereerd door een Europese EFRO-subsidie. NX Filtration en haar samenwerkingspartners - Oasen, Artecs en de Universiteit van Twente - ontvingen in het kader van het project 24Water een miljoen euro. Inmiddels werken er meer dan veertig mensen.

Twee jaar versneld

Het Europees fonds voor regionale ontwikkeling, een subsidie van de Europese Unie, ondersteunt  bedrijven die globale uitdagingen als watertekort, CO2-uitstoot en food & agri te lijf gaan. Roesink kon zijn subsidie bijvoorbeeld aanvragen via het programma OP Oost, dat de subsidies beheert in Gelderland en Overijssel. Ook in de rest van Nederland worden innovatieve projecten gesteund met deze subsidie. Roesink: “24Water is overigens een woordspeling die verwijst naar ‘Twente voor water’ verwijst.”

Roesink zegt dat de subsidie de time-to-market van het zuiverende supermembraan aanmerkelijk heeft verkort: “Een startsubsidie als deze neemt een stuk risico weg. Dat maakte het makkelijker om andere investeerders te vinden. Europese steun heeft de start van ons bedrijf zeker met twee jaar jaren versneld.”

Momenteel wordt er onderhandeld over de hoogte en de inhoud van de Europese subsidies voor de komende zeven jaar. De inzet van het Europees Parlement is om het budget voor innovatie en onderzoek met minstens 50% te verhogen.

Benieuwd naar welke projecten in Nederland met Europees geld worden gefinancierd? Of zou je zelf een project willen financieren? Kijk op Europa om de Hoek