Business

Dit kan het bedrijfsleven leren van de commando’s

Judith Laanen • 19 juni 2019 17:25

Team building voor gevorderden. Beeld © ANP

Loopt het stroef op je werk? Vergeet vage termen als agile, scrum en lean, maar kijk eens naar de rechttoe-rechtaan methoden van het Korps Commandotroepen. Het bedrijfsleven kan een hoop van hen leren, schrijft Roderick Göttgens in zijn boek 'Teamability'. Wat dan? "Heldere kernwaarden en gezond verstand gebruiken."

Göttgens begint zijn boek met een bekentenis. "Ik ben nooit commando geweest en heb nooit in het leger gezeten", schrijft hij. Maar van jongs af aan was hij wel gefascineerd door het elitekorps van het Nederlandse leger. Later, toen hij interim-manager werd in het bedrijfsleven, raakte hij geïnspireerd. "Willen we in het bedrijfsleven niet ook die maximale flexibiliteit en dat aanpassingsvermogen van het Korps Commandotroepen?" 

Bloed, zweet en tranen

"Het leger is de oudste organisatievorm ter wereld", vertelt Göttgens, die met zijn bedrijf TeamForge al vijftien jaar teambuildingactiviteiten aanbiedt. Onder meer bodemonderzoeker Fugro, de Nederlandse Orde van Advocaten en verfgigant AkzoNobel rekent hij tot zijn klanten. "Toen de eerste mensen rondliepen en ruzie met elkaar gingen maken ontstond dat legermodel", gaat hij verder. Daarmee doelt hij onder meer op samenwerken en heldere doelen stellen in teamverband.

"Het merendeel daarvan is geleerd door bloed, zweet en tranen." Het Korps Commandotroepen (KCT) ademt natuurlijk bloed, zweet en tranen: het elitekorps van de Nederlandse Landmacht voert speciale operaties op drie manieren uit: ze verkennen, ze vallen aan en ze ondersteunen bondgenoten, zoals de trainingsmissie in Afghanistan waar Nederland aan deelneemt.

Tekst loopt door onder video:

Dit is wat het Korps Commandotroepen doet

'Gebruik kernwaarden van bedrijf niet als marketingtruc'

De missies die de commando's uitvoeren zijn natuurlijk van een heel andere orde van de doelstellingen die bedrijven voor zichzelf stellen, maar in beide gevallen zijn resultaten afhankelijk van de teams die ze uitvoeren. "De kernwaarden van de commando's zijn moed, beleid, trouw, eer en trots", leerde Göttgens, die voor zijn boek uitgebreid met commando-troepen sprak. En juist die kernwaarden komen goed van pas als je met je team resultaten wil boeken.

De meeste bedrijven gebruiken die kernwaarden als marketingtruc, zegt Göttgens, terwijl ze het morele kompas van de organisatie zouden moeten zijn. "Het is van belang niet daarvan af te wijken. Iedereen binnen de organisatie moet je te allen tijden kunnen aanspreken op die kernwaardes. Als je een beslissing gaat nemen, moet je die langs de lat van het morele kompas kunnen leggen. En dat doen de commando's."

Roderick Göttgens haalt mensen met zijn bedrijf TeamForge graag uit hun comfortzone in de duinen. Beeld © De Fotokamer (Lisse)

'Gebruik net als commando's gezond verstand' 

De commando's gebruiken daarnaast ook hun gezonde verstand meer. We laten ons in de luren leggen door allerlei dure termen zoals agile (flexibiliteit), lean (managementmethode om het maximale ergens uit te halen met zo min mogelijk verspilling) en scrum (methode om flexibel snel tot resultaten te komen), vindt Göttgens.

Gebruik eerder je gezonde verstand, zegt hij. Als interimmanager werd hij 'doodgegooid met frameworks en modellen'. "Het buitelt over elkaar: van agility tot scrum, het is bijna een automatisme. Het gezonde verstand ontbreekt", merkt hij. Zo sprak Göttgens een compagniescommandant die met scrum moest gaan werken. Belachelijk, vindt Göttgens. "Ik heb gezegd dat ze dat al sinds jaar en dag doen."

Het bedrijfsuitje: commando style

Göttgens ging ooit mee met een teambuilding-uitje van de commando's. Als oefening moesten ze de zalen van een ziekenhuis sweepen, dus snel controleren. "Onderdeel van die oefening waren veel eigenschappen die bedrijven meestal alleen expliciet maken als ze een teambuilding-uitje organiseren."

Dat werd het oefenen van onderling teamwork, maar ook de soft skills (lees: communicatie). "En ze gaven direct feedback. Die was niet alleen snel, want tijdgevoelig, maar ook op de man gespeeld. Daar schrok ik van, maar er zit een duidelijk idee achter dat ook in bedrijfsleven kan werken. Effectieve communicatie is namelijk het eerste dat sneuvelt onder budget- of tijdsdruk in het bedrijfsleven. Mensen doen aannames en spreken verwachtingen niet meer uit."

'Vage opdrachten zijn funest, geef duidelijk doel mee'

Een van de belangrijkste lessen die hij leerde van de commando's is het gedetailleerde kennisniveau van de troepen voor een missie. "De commando's zijn tot op bizar detailniveau op de hoogte van het doel. De vraag hoe je dat bereikt, legt de legerleiding terug bij het team."

Vage opdrachten zijn funest, zegt hij. "Als excuus komt dan agile werken voorbij: gaandeweg wordt het doel en resultaat wel duidelijk. Maar je moet heel duidelijk kaders meegeven wat er verwacht wordt en waarom we het doen. Dat noem ik 'herken je omgeving'. Als de commando's merken dat de doelstelling verandert, wordt de operatie stopgezet en gaan ze kijken wat ze moeten doen."

De belangrijkste les: er is geen recept voor een topteam

Hoe succesvol een team daadwerkelijk is, hangt echt van de samenstelling af, zegt Göttgens. Er is dus niet één recept voor een topteam. Wat kan helpen? Oefenen, oefenen, oefenen, zoals de commando's doen. "Zij oefenen constant de interactie met elkaar. Als de situatie en context verandert, kan een team ineens falen. Een team in de overheid is totaal anders dan een in de consultancy."

Haal mensen ook uit hun comfortzone. Göttgens doet dat met zijn bedrijf ook, waarmee hij vaak trainingen geeft buiten, zoals in de duinen. "Dan komt de ware aard naar boven. Wat blijft er dan over van het werkelijke teamwork? Dat is teambuilding. Niet kleiduifschieten."

De vier belangrijkste commando-lessen

1. Ken je omgeving: "Snap je de opdracht, het doel en weet je wat je moet doen?"

2. Bescherming: "Dat is de context waarbinnen je moet werken"

3. Heb voldoende vertrouwen: "Als je iemand in je team de kantjes ervan af ziet lopen, dan heb je daar natuurlijk geen vertrouwen meer in"

4. Heb de juiste mentaliteit: "Heb je de juiste houding en gedrag voor het uitvoeren van de kernwaarden?"

"Deze vier hebben continu aandacht nodig", zegt Göttgens. "Je kunt niet het een zonder het ander doen. De flexibiliteit en wendbaarheid wordt beter in een bedrijf als je er constant mee bezig bent, daar geloof ik heilig in."

Teamability verschijnt woensdag 19 juni 2019 bij uitgeverij Thema

Bron • RTL Z