Business

Tsjernobyl is booming: toeristen weten rampgebied goed te vinden na hitserie

Pepijn Nagtzaam • 12 juni 2019 18:09 @pepijnnagtzaam

Een groep van CultureRoad op bezoek in de buurt van Tsjernobyl. Beeld © CultureRoad

Van nucleair rampgebied naar toeristische trekpleister met verlaten spookdorpen. Het gebied waar in 1986 de grootste ramp in de geschiedenis van kernenergie plaatsvond, wordt nu druk bezocht door dagjesmensen. Toeristenorganisaties verwachten dat hun aantal door de populaire HBO-serie Chernobyl explosief zal stijgen.

De serie van HBO is immens populair en krijgt lovende kritieken. In vijf afleveringen laat Chernobyl zien hoe de kernramp zich ontvouwde en wat de gevolgen daarvan waren. 

Een deel van de kijkers wil de plek des onheils ook bezoeken. Verschillende toeristenorganisaties zien een stijging in aanvragen en boekingen. Zo ook Rik Brinks van CultureRoad, een Utrechts reisbureau dat zich specialiseert in bijzondere locaties.

Korte trip

"Het is vrij absurd om mee te maken. Sinds de laatste aflevering is geweest zien we iets van 30 tot 40 procent meer aanvragen", zegt Brinks. 

Mensen mogen nog steeds niet in de buurt van de explosie wonen of te lang verblijven in de 'exclusion zone' of vervreemdingszone, een gebied van 30 kilometer rondom de ontplofte centrale. Maar een kort bezoek mag wel. 

Verlaten gebouwen. Op de achtergrond de sarcofaag die over de reactor is gebouwd. Beeld © Aricio Filho

60.000 bezoekers

Die vervreemdingszone is destijds geëvacueerd. Op sommige plaatsen is de boel nog altijd zwaar vervuild, maar het is dus wel veilig genoeg voor een bezoekje.

Vorig jaar bezochten 60.000 toeristen de vervreemdingszone, meldt het bureau voor toerisme. Dat aantal stijgt, sinds in 2011 het gebied volledig werd opengesteld voor bezoekers. 

Kernramp met gevolgen voor heel Europa

33 jaar geleden ontplofte de reactor van de kerncentrale midden in de nacht. Bij de explosie kwamen 31 mensen om, bijna 150.000 mensen werden in de dagen na de explosie geëvacueerd. Radioactieve wolken trokken over een groot deel van Europa.

Hoeveel mensen om zijn gekomen door de nasleep van de ramp is onduidelijk. De schattingen lopen uiteen. Na de ramp is er een sarcofaag over de reactor heen gebouwd. De omgeving van Tsjernobyl en de naburige stad Pripjat blijven verlaten, waardoor de natuur zijn gang kan gaan.

Veel van de gebouwen liggen er nog bij zoals ze decennia geleden achterbleven. Beeld © Aricio Filho

Tourpakket met geigertellers

Wie op internet zoekt ziet tientallen sites die een bezoek aan de 30-kilometerzone aanbieden. De prijzen variëren van 100 tot 120 euro voor een dagtour, tot pakketten van 400 tot 500 euro voor een tour van meerdere dagen, inclusief hotel in Chernobyl-stad en een uitgebreide rondleiding door de buiten werking gestelde kernreactor.

Bij elke tour adverteren de reisbureaus met gratis gebruik van geigertellers om de straling te meten. Iedereen krijgt meerdere malen een dosimetrische controle om te checken of ze besmet zijn geraakt. Het is verplicht om met een gids te gaan en niet alle gebouwen zijn toegankelijk.

Rik Brinks, mede-oprichter van CultureRoad, in de Vervreemdingszone. Beeld © CultureRoad
"Mensen verwachten een wasteland, een soort zombieland"

Tragische plek

Rik Brinks van CultureRoad noemt het effect van de serie 'bizar'. "Een paar maanden geleden was een enkeling geïnteresseerd, nu gaat het om tientallen", stelt hij. "We spraken een jongen die al heel lang wil, maar zijn vriendin had een ander beeld van een romantisch weekendje weg", zegt Brinks lachend.

Dan serieuzer. "Veel mensen die de serie kijken, willen het nu met eigen ogen zien. Het is een enorm tragische plek en het is heel vreemd om daar rond te lopen", zegt Brinks. Komende zomer vertrekt er weer een groep met CultureRoad naar de restanten van de kerncentrale.

Het bekende reuzenrad van Pripjat. Beeld © CultureRoad

Van Urbex naar historische trip? 

Ook de Braziliaanse Aricio Filho is blij met de HBO-serie, vertelt hij. Hij noteert 40 procent meer aanvragen. "We bieden deze tours al jaren aan. Voorheen hadden we veel mensen die interesse hadden in urban exploring. Ze verwachten een wasteland, een zombieland. Het knappe van de serie is dat het mensen laat nadenken over de historie, de gevolgen, het drama."

Iedere dag volle bussen

"De serie helpt enorm om het echte verhaal van Tsjernobyl te vertellen", beaamt Michaela Stefanikova van Chernobyl.wel.com, een andere tourorganisatie.

"Veel mensen denken dat het onveilig is om hier naartoe te komen. De serie is niet alleen goed voor ons bedrijf, maar ook om het verhaal levend te houden." Op het moment heeft de organisatie zes tot zeven groepen toeristen per dag, met vijf tot vijftien mensen per groep.

"Het blijft de plek van een enorme ramp die tot op de dag van vandaag voortduurt."

Meer dan een 'leuk uitje'

Maar zomaar een gezellig dagtripje? Dat is het niet, denkt journalist en historicus Franka Hummels, die een boek schreef over de kernramp. "Ik vind het gek dat ze er niet altijd bij stil lijken te staan dat ze naar de plek van een enorme ramp gaan. Een leuk uitje, dat is het simpelweg niet. Het zou mooi zijn als de interesse verder gaat."  

De historica is blij met de aandacht voor Tsjernobyl, maar ze is tegelijkertijd kritisch. "De serie dramatiseert en focust op één plek, één moment. Dat is jammer, want het kan ook een moment zijn om te laten zien dat er veel informatie nooit boven tafel is gekomen of zal komen. Het wordt nu een verhaal - en daardoor verliezen mensen uit het oog dat het behoorlijk echt is."

Bron • RTL Z / Pepijn Nagtzaam