Business

Drukker Donald Duck: we gaan failliet door falende arbeidswet

Sam Trompert • 17 april 2019 15:23 @samtrompert

De Donald Duck is een van de weekbladen die Roto Smeets drukt. Beeld © ANP

Het ophanden zijnde faillissement van drukkerij Roto Smeets is mede de schuld van de overheid. Die verplicht werkgevers grote sommen aan zogenoemde transitievergoedingen over te maken aan boventallig verklaard personeel. Daarmee wordt reorganiseren te duur en rest slechts het bankroet.

Dat zegt Joost de Haas, de baas van Roto Smeets. Dat is de drukker van bladen als Donald Duck, Libelle en Quote.

"Reorganisaties zijn ondoenlijk in een krimpende industrie als de drukkerijwereld", zegt De Haas tegen RTL Z. Dinsdag vroeg hij het bankroet aan. Eigenlijk had hij de boel willen reorganiseren en enkele honderden personeelsleden ontslaan. Maar de kosten die daarmee gemoeid waren kreeg hij niet gefinancierd. 

81.000 euro

Sinds de invoering van de Wet werk en zekerheid (WWZ) in 2015 hebben alle ontslagen werknemers recht op een transitievergoeding als ze hun baan kwijtraken bij een reorganisatie. Dat komt in de praktijk neer op een aantal maandsalarissen, tot een maximum van 81.000 euro of een jaarsalaris, als je meer verdient dan 81.000 euro. Bij een faillissement krijgen werknemers niets. 

"Transitievergoeding is eigenlijk een oprotpremie."

Voorheen konden individuele ontslagvergoedingen een stuk hoger zijn, maar had niet iedereen recht op een bedrag als hij of zij werkloos werd, legt hoogleraar Arbeidsmarkt Ton Wilthagen (Universiteit Twente) uit. "Onderaan de streep is de totaalprijs van een reorganisatie wel hoger, omdat meer mensen ervoor in aanmering komen", aldus Wilthagen.

Wat speelt er verder?

Natuurlijk is de hoogte van de totale transitievergoeding niet de enige reden voor een bankroet, zegt de arbeidsmarktdeskundige. "De vraag is altijd: wat speelt er verder? Is er veel concurrentie? Speelt automatisering mee? Is het bedrijf überhaupt niet meer levensvatbaar? Toch is het niet onplausibel dat dit kan meespelen."

Het doel van een transitievergoeding is om mensen die hun baan zijn kwijtgeraakt de tijd te geven een andere baan te vinden. Fijn voor hen, maar voor werkgevers dus een flinke strop, zegt De Haas. "Het is eigenlijk een oprotpremie."

Constant capaciteit aanpassen

De drukindustrie krimpt zo hard, dat reorganisaties elkaar opvolgen. "Je moet constant je capaciteit aanpassen", legt De Haas uit. 

"Stel ik doe een drukmachine weg, waar tien banen aan vastzitten. Dan neem ik dus afscheid van tien man personeel. Door de transitievergoeding duurt het minstens een jaar voordat ik zo'n beslissing heb terugverdiend", vervolgt hij. 

Veel liever houdt hij het bij een aanvulling op de WW-uitkering, van maximaal 38 maanden. Zoals De Haas voor 2015 kon doen. Wie eerder een nieuwe baan had, kreeg geen geld meer van zijn voormalige werkgever. 

Prikkel

"Dat gaf ons de prikkel om te zorgen dat die mensen heel snel een andere baan hadden. We zijn daarom 15 jaar geleden al begonnen met het universeel opleiden van ons personeel, zodat ze niet alleen onze machines konden bedienen, maar ook geschikt waren voor ander werk", zegt De Haas. 

"Roto Smeets is al tien jaar aan het reorganiseren. Dat heeft niet geleid tot meer winst maken."

Het werkte, zegt hij. Volgens De Haas zijn er in de tijd dat hij de scepter zwaait 1000 mensen afgevloeid, 'zonder een centje pijn'.

"Een voorbeeld: er werkte hier 40 jaar een controller bij ons. Dat had ons 155.000 euro aan transitievergoeding gekost. Omdat hij binnen vier weken een andere baan had, was dat nog maar 6000 euro. Dat is misschien voor hem flink minder geld, maar als we niet hadden geïnvesteerd in scholing had hij misschien die baan niet gevonden", zegt De Haas. 

'Mager sociaal plan'

FNV-bestuurder Bernard van Iren is het niet met de Haas eens. "Met alle respect, Roto Smeets is al tien jaar aan het reorganiseren. Dat heeft niet geleid tot meer winst maken", zegt hij. "Werknemers zijn in die jaren met een heel mager sociaal plan vertrokken. Als je nu weer tweehonderd, vierhonderd man eruit had gezet: had dat Roto Smeets gered? Dan was het faillissement twee jaar uitgesteld." 

Toch kent de Wet werk en zekerheid een zekere persverse prikkel, beaamt Wilthagen. "Het doel is werknemers beschermen, maar het gevolg kan zijn dat alle werkgelegenheid verdwijnt, omdat je niet kunt reorganiseren. Dat staat in schril contrast met de bedoeling van de transitievergoeding." 

Meer maatwerk

Een nieuwe wet is in de maak. Die probeert een hoop van de weeffouten uit de WWZ te herstellen, maar nog altijd is er volgens Wilthagen ruimte voor meer maatwerk. Kleine bedrijven worden al ontzien, maar ook grotere mkb'ers zouden uitzonderingen kunnen krijgen. "Het mkb is echt anders dan ASML, Shell of Philips. Dat moet je niet op een hoop gooien."    

Roto Smeets heeft dinsdag faillissement aangevraagd. Dat is voor zover bekend nog niet toegekend. De Haas zegt een doorstart te verwachten, maar kan daar nog geen concrete uitspraken over doen. Hij geeft aan dat de drukkerij gewoon zal doorproduceren. Onder meer de Libelle en de Donald Duck zullen dus gewoon blijven verschijnen.

Enkele geïnteresseerde partijen

Volgens de centrale ondernemingsraad (COR) hebben zich al enkele kopers bij de curator gemeld voor een doorstart of overname, meldt het in een schriftelijke reactie. De COR is ervan overtuigd dat de de activiteiten (gedeeltelijk) kunnen worden opgezet.

Daarbij is wel haast geboden, waarschuwt de ondernemingsraad. "Dit dient uiteraard zo snel mogelijk te gebeuren om de kansen voor de bedrijven zo groot mogelijk te maken en zo veel mogelijk klanten en arbeidsplaatsen te behouden."

Bron • RTL Z / Sam Trompert