Business

'Idealistische' zorgbaas De Blok sluist miljoenen naar eigen bv's

Mathijs Smit • 17 april 2019 15:57 @Mathijs__Smit

Privébedrijven van De Blok en zijn zakenpartners ontvingen miljoenen van Buurtzorg. Beeld © ANP

Thuiszorgorganisatie Buurtzorg deed en doet voor miljoenen euro's per jaar zaken met commerciële bedrijven, die deels in handen zijn van oprichter en topman Jos de Blok. Dat valt op te maken uit een recente uitspraak van het Scheidsgerecht Gezondheidszorg.

Vorig jaar onthulden RTL Z en NRC het bestaan van geldstromen tussen het met publiek zorggeld gefinancierde Buurtzorg en commerciële privébedrijven, waarin de bestuursvoorzitter van de thuiszorgorganisatie De Blok belangen bezit.

Dergelijke geldstromen zijn omstreden. Zorginstellingen mogen in Nederland geen winst uitkeren, om te voorkomen dat publiek zorggeld weglekt. Maar via commerciële bedrijven die diensten leveren aan zorginstellingen, kunnen zorgondernemers toch profiteren van de inkomsten. Dergelijke constructies zijn afgelopen jaren stevig ter discussie komen te staan.

Omvang betalingen

Hoe groot de geldstromen vanuit Buurtzorg precies waren, was vorig jaar niet helder. Onderzoek identificeerde ten minste twee betalingen van ruim een half miljoen euro en leningen aan buitenlandse bedrijfjes.

Een recent vonnis van het Scheidsgerecht Gezondheidszorg over de zakelijke banden tussen de zorginstelling en de commerciële privébedrijven van De Blok biedt nu meer duidelijkheid over de omvang van de geldstromen. Die blijken groter te zijn dan tot nu toe bekend.

Automatiseringsbedrijf

Dat geldt in de eerste plaats voor het snelgroeiende automatiseringsbedrijf Ecare uit Enschede, waarin De Blok indirect een belang van 27 procent bezit. Ecare blijkt een jaaromzet van 12 miljoen euro te boeken. Dat is het dubbele van het meest recent bekende omzetcijfer over 2014.

De thuiszorgorganisatie die onder leiding staat van De Blok, blijkt goed te zijn voor een flink deel van de omzet van de automatiseerder. "De omzet van Ecare uit opdrachten van Buurtzorg bedroeg in de afgelopen jaren 2 tot 3 miljoen euro per jaar."

Adviesdiensten

Volgens de uitspraak van het Scheidsgerecht betaalde Buurtzorg daarnaast vergoedingen voor 'adviesdiensten' aan een commercieel bedrijfje waarin De Blok financiële belangen heeft.

Buurtzorg blijkt daarvoor in de jaren tot en met 2014 een jaarlijkse vergoeding van 3 promille van de jaaromzet te hebben betaald. In 2015 bedroeg de vergoeding 1,5 promille.

Forse bedragen

Dat lijkt weinig. Maar omdat er jaarlijks vele honderden miljoenen omzet door Buurtzorg stromen gaat het in absolute getallen om forse bedragen. Uit een berekening door RTL Z (zie kader onderaan) blijkt dat het na 2010 bedragen betreft van bijna 250.000 euro tot ruim 800.000 euro per jaar.

In de zes jaar tussen 2010 en 2015 betaalde de thuiszorgorganisatie op deze manier zo'n 3 miljoen euro aan het privébedrijf, waarvan De Blok mede-eigenaar is.

De Blok bevestigt desgevraagd de bedragen, maar zegt dat die niet te maken hadden met adviezen, maar met het gebruik van 'het concept Buurtzorg' door de thuiszorgorganisatie.

Betalingen opgeschort

Als gevolg van een conflict met de Belastingdienst werden de betalingen voor de adviesdiensten en/of het gebruik van het concept aan de commerciële bedrijven die deels eigendom zijn van De Blok in 2016 en 2017 opgeschort.

Als onderdeel van een schikking met de fiscus hebben de commerciële bedrijven volgens De Blok inmiddels alles wat zij aan vermogen hadden opgebouwd, terugbetaald aan Buurtzorg. "De afspraken met de Belastingdienst over het opgebouwde vermogen [...] zijn inmiddels volledig ten uitvoer gebracht", aldus de Buurtzorg-topman.

Nieuwe betalingen

Dat betekent echter niet dat de de betalingen door Buurtzorg aan de privébedrijven die deels in handen zijn van De Blok voorgoed zijn gestopt.

Nu het geschil met de fiscus is bijgelegd door de invoering van nieuwe structuur bij de commerciële bedrijven van De Blok, kunnen deze vergoedingen voor advies- en ontwikkelopdrachten volgens de uitspraak weer op gang komen.

Buurtzorgconcept is privébezit

Uit het vonnis blijkt ondubbelzinnig dat De Blok en zijn zakenpartners het succesvolle 'idee van Buurtzorg' in een commercieel privébedrijfje hebben ondergebracht en niet bij de thuiszorginstelling zelf. Daardoor blijft de instelling in de toekomst met handen en voeten gebonden aan die privé-bv.

Het 'in stand blijven van een zakelijke verbintenis' met dat commerciële bedrijfje is 'een levensvoorwaarde' voor de thuiszorgorganisatie omdat 'niet Buurtzorg, maar private partijen eigenaar zijn van het Buurtzorg-concept', benadrukte de organisatie zelf voor de arbitragerechter.

Zakendoen

Samengevat: uit de uitspraak van het Scheidsgerecht blijkt dat Buurtzorg dus voor miljoenen zaken deed met commerciële bedrijven waarin Jos de Blok belangen bezit.

Ook blijkt dat Buurtzorg in de toekomst voor miljoenen zaken blijft doen met die bedrijven. Daarbij gaat het in de eerste plaats om vergoedingen aan ict-leverancier Ecare, maar mogelijk ook voor advies- en ontwikkelopdrachten en gebruik van het concept.

Schadelijk

Volgens hoogleraar gezondheidseconomie Wim Groot van de Universiteit Maastricht passen de betalingen niet in het beeld dat van De Blok bestaat. "Hij heeft zichzelf gepositioneerd als een heel gewone, idealistische Almelose jongen, afkomstig uit de zorg. Deze betalingen leveren een grote discrepantie met dat beeld op. Er blijkt ook een hele zakelijke kant aan hem, die we niet zo vaak in de publiciteit tegenkomen."

Volgens de zorgeconoom kunnen de betalingen schadelijk zijn voor de hele sector. "Buurtzorg en Jos de Blok gelden als grote voorbeelden voor de langdurige zorg. Als zij van hun schild vallen omdat blijkt dat er miljoenen naar zijn privébedrijven gaan, kan dat de hele sector beschadigen."

Door Buurtzorg betaalde vergoedingen

2010 – omzet 83 miljoen euro – vergoeding 249.000 euro

2011 – omzet 129 miljoen euro - vergoeding 387.000 euro

2012 - omzet 182 miljoen euro – vergoeding 546.000 euro 

2013 – omzet 218 miljoen euro – vergoeding 654.000 euro

2014 – omzet 275 miljoen euro – vergoeding 825.000 euro

2015 – omzet 308 miljoen euro – vergoeding 462.000 euro

Bron • RTL Z / Mathijs Smit