Business

Zorgtopman Kuik struikelt over omstreden geldstromen bij Alliade

Mathijs Smit • 05 maart 2019 15:32 @Mathijs__Smit

Alliade-topman Erik Kuik moet opstappen. Beeld © Alliade

Bestuursvoorzitter Erik Kuik van zorginstelling Alliade in Heerenveen is afgetreden na een vernietigend rapport van de Inspectie over geldstromen naar commerciële zorgbedrijven. Wie is Kuik, en wat deed hij verkeerd?

De 59-jarige Kuik wordt door de Inspectie Gezondheidszorg aangeduid als eindverantwoordelijke voor de misstanden rond betalingen aan commerciële zorgondernemers.

Verscherpt toezicht

Vanochtend werd bekend dat de Inspectie aangifte heeft gedaan tegen de Alliade wegens vermoedelijke valsheid in geschrifte. De zorgaanbieder is ook onder verscherpt toezicht geplaatst.

Kuik is hoofdverantwoordelijk voor het mismanagement waardoor de zorggroep in die problemen terecht kon komen. Mede onder zijn leiding kocht Alliade vanaf 2008 diverse commerciële bedrijven. Zowel bij de aankoopbedragen als bij dividenduitkeringen aan de voormalige eigenaren blijkt Alliade de zaken niet op orde te hebben gehad.

Ambitieus bestuurder

Erik Kuik (1959) werkte aanvankelijk als leraar op een school voor dove kinderen, waarvan hij later directeur werd. In 2000 werd hij bestuurder bij gehandicaptenzorginstelling DAG Friesland, dat twee jaar later fuseerde tot Talant. Talant ging vervolgens op in zorginstelling Alliade, inmiddels goed voor een omzet van ruim 300 miljoen euro.

Kuik was de afgelopen tien jaar de belangrijkste bestuurder van Alliade. Onder zijn leiding had de zorginstelling de ambitie om sterk te groeien door fusies en overnames, en ondernemender te worden. In dat kader kocht Alliade in 2008 onder meer het commerciële thuiszorgbedrijf Zorgkompas van ondernemers Jan Bleichrodt en Stefan Postma.

Belangenverstrengeling

Dat was niet de enige zakelijke transactie tussen Alliade en de commerciële zorgondernemers. Zo verkocht Alliade in 2012 enkele kwakkelende zorgsupermarkten aan een van hun andere bedrijven, Support & Co. Opmerkelijk genoeg kocht Alliade na nog geen twee jaar heel Support & Co van de zorgondernemers. Dat bleek uiteindelijk een vreselijke kat in de zak.

In een eerste onderzoek naar aanleiding van onthullingen door RTL Nieuws constateerde de Inspectie in 2016 al dat er bij de zakelijke transacties tussen Alliade en de commerciële zorgbedrijven sprake was van de schijn van belangenverstrengeling. Bleichrodt en Postma stapten op als directeur van de Alliade-dochters. Hun grote baas Kuik mocht blijven zitten.

Vervolgonderzoek

Eind 2016 bleek dat de Tweede Kamer geen genoegen nam met de beperkte opzet van het eerste onderzoek. Kuik verzette zich destijds hevig tegen een vervolgonderzoek, maar dat kwam er toch.

Daarbij concentreerde de Inspectie zich op drie transacties; de overname van Zorgkompas, de verkoop van drie zorgsupermarkten, en de aankoop van Support & Co. Uit het vervolgonderzoek naar die deals kwam een waslijst aan misstanden naar voren, waarvoor Kuik als topman eindverantwoordelijk was.

Stijgende koopprijs

Zo constateert de Inspectie dat de aankoopsommen voor de verschillende onderdelen van Zorgkompas tot stand kwamen met informatie die door de verkopers werd aangeleverd, die niet of nauwelijks werd gecontroleerd. Ook werd de prijs die Alliade voor Zorgkompas betaalde om onduidelijke redenen steeds hoger.

Bovendien stuitte de Inspectie op 'grote bedragen' aan dividenduitkeringen, waarvoor geen gegronde redenen was. Twee van die betalingen gingen zelfs gepaard met valse facturen. De Inspectie heeft hiervan aangifte gedaan bij het Openbaar Ministerie.

Kwakkelende zorgsupermarkten

Ook de aankoop van zorgsupermarkten van Support & Co blijkt een rommeltje. Aanvankelijk wilde Alliade haar drie kwakkelende supermarkten, waar mensen met een beperking werken, juist kwijt. In 2012 stootte ze de activiteit af aan het commerciële Support & Co, die daarvoor geld in rekening bracht.

Om onduidelijke redenen bedacht Alliade zich, en kocht nog geen jaar later heel Support & Co, dat destijds 13 vestigingen telde. De door de verkopers voorgespiegelde prognoses bleken achteraf veel te rooskleurig, waardoor Alliade uiteindelijk zwaar het schip inging met de overname. De zorginstelling probeert al jaren tevergeefs van het bedrijf af te komen.

Toezichthouders het bos in

Ten slotte constateert de Inspectie dat Kuik en zijn mede-bestuurder de toezichthouders van Alliade het bos instuurde rond de genoemde transacties. "De raad van commissarissen werd soms niet, te laat of onvolledig geïnformeerd door de raad van bestuur", aldus het onderzoeksrapport.

Ook in haar eindoordeel over Kuik is de Inspectie niet mals. Volgens de onderzoekers is er tussen 2008 en 2016 sprake geweest van een 'gebrek aan integere en beheerste bedrijfsvoering, waarvoor de raad van bestuur eindverantwoordelijk is'. 

Nevenfuncties

Ondanks de vernietigende conclusies van de Inspectie en het gedwongen vertrek van Kuik, zwaait Alliade hem vandaag in een persbericht alle lof toe. De zorginstelling noemt hem 'een zeer betrokken en bevlogen bestuurder, die veel voor Alliade heeft betekend'.

Als gevolg van zijn vertrek in Heerenveen verliest Kuik ook zijn nevenfuctie als bestuurder bij de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland. "Het lijkt in de lijn van de besluitvorming bij Alliade logisch dat hij ook deze functie neerlegt" , aldus een woordvoerder.

Of hij kan aanblijven als toezichthouder bij FC Groningen kon de voetbalclub vandaag nog niet zeggen.

Bron • RTL Z / Mathijs Smit