Business

Van goud uit oude telefoons naar sieraad: 'Het laat de waarde van afval zien'

Caitlin Stooker • 11 februari 2019 06:15

Josette de Vroeg (links) en Joyce Lemmens maakten het eerste sieraad ter wereld van goud uit telefoons Beeld © Foto: Nowa

Een sieraad van gerecycled goud, uit een stapel oude mobiele telefoons. Het klinkt bijna futuristisch. Maar als het aan Joyce Lemmens (37) en Josette de Vroeg (38) ligt, is dit binnenkort de realiteit. "In eerste instantie wilden we eigenlijk absoluut geen sieraden maken."

Dinsdag starten ze een crowdfundingsactie. Met het geld voor hun bedrijf Nowa - een afkorting van 'No Waste' - willen ze de eerste sieraden gemaakt van goud uit telefoons, op de markt brengen. 

De ondernemers kennen elkaar al sinds 2007, via een toenmalige baan, vertelt Josette de Vroeg in een gesprek met RTL Z. "We hadden een enorme klik. We zaten na werktijd vaak samen in de kroeg te fantaseren over bedrijfsideeën."

De een technisch, de andere meer strategisch

Zij vullen elkaar daarin goed aan: "Joyce is meer van het technische, de productontwikkeling en de financiën. Ik ben meer van de strategie en de marketing. Dat maakt ons een goed team", zegt de Vroeg.

Het idee van goud uit telefoons recyclen komt niet helemaal uit de lucht vallen. Lemmens en De Vroeg deden in 2015 allebei een project bij de sociale onderneming Closing the Loop (CtL). Het bedrijf koopt telefoons uit Afrika en Azië op om ze te recyclen in Europa, omdat dit hier op een verantwoorde manier kan.  

Een spin-off van Closing the Loop

Closing the Loop biedt gebruikers en verkopers van telefoons een manier om hun apparaat materiaalneutraal en afvalvrij te maken. Er worden jaarlijks miljoenen telefoons geproduceerd, waarvan slechts een klein aantal wordt gerecycled. Schattingen lopen uiteen van acht tot twintig procent

En dat veroorzaakt voornamelijk problemen op de meest kwetsbare plaatsen; ontwikkelingslanden, waar de dure faciliteiten die nodig zijn om elektronisch afval te recycleren, ontbreken. Met als gevolg dat er afvalplaatsen ontstaan met gevaarlijke e-waste.

40 mobieltjes goed voor 1 gram goud

"In die regio's kunnen ze de mobieltjes aan het einde van de levensduur niet recyclen. Er staan geen fabrieken die dit kunnen. In Europa staan een aantal recyclingfabrieken", zegt De Vroeg. En zo importeert CtL containers met gebruikte telefoons. "In januari kwam alweer de vijfde container binnen, met bijna 400.000 mobieltjes om te recyclen."

Dat is voor Nowa ook belangrijk, want in die mobieltjes zit veel goud. En dat kunnen zij uiteindelijk weer gebruiken. "Vorig jaar is er een nieuwe samenwerking gestart met een fabriek in Italië, die ook telefoons kan recyclen. Wij kopen het goud dat zij terugwinnen voor onze sieraden."

Uit veertig oude mobieltjes kan ongeveer 1 gram goud gehaald worden, afhankelijk van het type toestel. "Met name in de oudere generaties telefoons, zit veel goud".

"We werken samen met een ontwerpster, zij heeft er echt iets tofs van gemaakt. Iets waar we achter staan en een product dat eigenlijk je hele leven meekan."

Samenwerking ontwerpster

Tijdens het fantaseren bedenken ze al snel om iets met dat goud te doen. "In eerste instantie wilden we absoluut geen sieraden maken", zegt De Vroeg. Maar uiteindelijk bleek het toch het meest passende product. "We werken samen met een ontwerpster, zij heeft er echt iets tofs van gemaakt. Iets waar we achter staan en een product dat eigenlijk je hele leven meekan."

Het is daarbij een gespreksopener, voegt ze toe, omdat met name vrouwen elkaar vaak complimenteren met hun sieraden. "Hoe gaaf is het dan om te zeggen dat het gemaakt is van oude telefoontjes en zo indirect ook bewustwording over waar grondstoffen vandaan komen te vergroten?"

Het goud kan uiteraard ook weer gebruikt worden voor nieuwe mobieltjes, maar de keuze voor een sieraad 'maakt duidelijk wat de waarde van ons afval kan zijn', voegt ze toe. "Zonder dat we belerend willen zijn. Het is een leuk, circulair product."

Veertig telefoons leveren gemiddeld 1 gram goud op. Beeld © Foto: Nowa

Zelf telefoons inzamelen

Daarbij willen ze voor elk verkocht sieraad ook weer 5 telefoons inleveren. "Dan stopt 'de loop' niet, maar dragen wij ook weer bij." Die telefoons hoeven niet alleen uit verre landen te komen. Ook in Nederland is er nog een wereld te winnen.

Een groot deel van de oude telefoons belandt hier nog in het afval. "Of ergens ver weg in een lade, voor het geval dat er iets met je nieuwste telefoon gebeurt. Als reserve. Daar kun je veel nieuwe artikelen van maken."

Er komt meer kijken bij ondernemen dan gedacht

Twee jaar lang spreken ze in de weekenden avonduren af. Halverwege halverwege 2018 besluit de Vroeg ervoor te gaan, wel nog in combinatie met andere opdrachten. Haar zakenpartner combineert Nowa met een 'normale baan'. Ze is productmanager bij Paylogic en vanaf maart werkzaam bij Nike.

Inmiddels zijn de ondernemers dus ruim drie jaar verder na het eerste idee. "Ik heb totaal onderschat hoeveel tijd ondernemen kost en wat er allemaal bij komt kijken. We kunnen deze week pas lanceren, een jaar later dan gepland. Het kost soms best wat energie om positief te blijven en door te zetten."

"Maar nu we bij die andere fabriek terecht kunnen, lijkt het alsof het zo had moeten zijn. Dit past beter bij waar wij voor staan."

Weer 1000 telefoons inzamelen

Nowa heeft een sieraad ontworpen dat door middel van magneetjes op verschillende manier gedragen kan worden, als ketting, armband, broche en oorbel. Die zullen voor ongeveer 200 euro verkocht gaan worden. Voor de crowdfundingcampagne verkopen ze een kleiner sieraad, vanaf 85 euro. Morgen start die campagne, waarbij ze minimaal 10.000 euro willen ophalen.

Dat geld is hard nodig. "We betalen nu bijna alles uit onze eigen zak en willen ook graag de ontwerpster fatsoenlijk belonen voor haar werk", zegt De Vroeg. "En voor dat geld kunnen we weer 1.000 telefoons inzamelen."  

En het stopt niet bij het sieraad: "Laatst hebben we een workshop georganiseerd op een basisschool, waarbij kinderen goud konden zoeken. Als zij dan aangeven dat ze nooit zomaar een telefoon bij het afval zullen gooien, dan is onze dag al geslaagd."

Bron • RTL Z / Caitlin Stooker