Beurs

Wat voor brexit krijgen we? Dit zijn de drie opties

Paul le Clercq • 14 november 2017 15:01 @Paul_le_Clercq

Wat voor brexit krijgen we? Dit zijn de drie opties
Theresa May, zij is nu nog Britse premier, maar voor hoe lang? Ze ligt in eigen land flink onder vuur. Beeld © AFP

Op 29 maart 2019 verlaten de Britten de Europese Unie. Maar onder welke voorwaarden dat zal zijn, dat is de grote vraag. Een overzicht van waar brexit op uit kan draaien.

Nog nooit eerder stapte een land uit de EU. Dus veel is nog onduidelijk over hoe dat precies gaat. Het is zelfs de vraag of de Britten nog onder brexit uit kunnen, mochten ze dat willen.

Om dat te voorkomen wil de Britse premier Theresa May zelfs de datum voor brexit in een wet vastleggen. Maar volgens Lord Kerr, die meehielp met het schrijven van het befaamde artikel 50 uit het verdrag van Lissabon, kan het land tot 29 maart 2019 (de datum van brexit) er nog onderuit.

Er zijn drie mogelijkheden voor de Britten:

  1. Ze stappen uit de EU met een deal over handel
  2. Ze stappen eruit zonder deal
  3. Of de brexit gaat helemaal niet door

Exit brexit?

De kans dat de Britten afzien van brexit lijkt wishful thinking, zegt Bert Colijn, hoofdeconoom eurozone bij ING Bank. Want net als de Conservatieve partij is ook Labour is daar geen voorstander van.

Het zou kunnen dat er een draai wordt gemaakt door één van de partijen, maar dat lijkt lastig. Er heerst immers nog een enorm anti-EU-sentiment onder de bevolking. De Liberaal Democraten zijn wél tegen brexit, maar door het Britse verkiezingsstelsel, zijn zij maar klein.

De Britten gaan het besluit tot brexit wel langzamerhand in hun portemonnee voelen, maar de onvrede daarover lijkt nog niet heel groot.

Als de Britten zich voor 29 maart 2019 bedenken, dan kunnen ze waarschijnlijk onder de huidige voorwaarden lid blijven. Maar als ze zich later bedenken, dan kunnen ze de korting op de EU-bijdrage die ze nu nog hebben op hun buik schrijven, aldus Léon Cornelissen, hoofdeconoom van Robeco. En ze zullen zich dan ook moeten committeren aan het uiteindelijk invoeren van de euro.

Wél een deal: kost tijd

Brexit met een overeenkomst over de toekomstige handelsrelatie is economisch de meest aantrekkelijke, zowel voor Groot-Brittannië als voor de 27 overgebleven EU-landen, zegt Cornelissen. Er zijn in dat geval een aantal mogelijkheden.

Het Noorse model
Noorwegen zit niet in de EU, maar praktisch gesproken wel. Het accepteert het vrije interne verkeer van goederen, diensten en personen en het land betaalt mee aan de EU-begroting: per inwoner zelfs meer dan de Britten. 

Noorwegen heeft dus wel het voordeel van toegang tot de grootste interne markt ter wereld, maar mag alleen niet meepraten. "Je kunt je voorstellen dat Noorwegen, met 5 miljoen inwoners, daar makkelijker mee kan leven dat Groot-Brittannië, met ruim 60 miljoen inwoners", aldus Cornelissen.

Het Zwitserse model
De Zwitsers maken op verschillende terreinen afspraken met de EU, maar het is daarbij vaak wel de partij die moet slikken wat de EU voorschrijft. Dat geeft de verhoudingen weer: meer dan 500 miljoen inwoners tegen ruim 8 miljoen. De economie van de EU is een aantal keren groter dan die van Zwitserland. Ook de Zwitsers betalen mee aan de EU-begroting en net als de Noren hebben ze geen inspraak.

Maar Zwitserse financiële instellingen hebben geen toegang tot de interne EU-markt. Voor de Britten, met hun omvangrijke financiële sector, is dat een probleem. Zij willen juist zaken blijven doen in de EU, maar zij zullen dan aparte kantoren in de EU moeten openen.

Het Canadese model
De EU heeft net met Canada een handelsovereenkomst gesloten: CETA. Als de Britten ook zoiets zouden doen, dan zouden ze de interne markt en de douane-unie verlaten.

De Britten zouden dan met andere landen handelsakkoorden kunnen afsluiten, maar Britse bedrijven moeten dan wel invoerrechten betalen als ze in de EU willen verkopen, aldus Cornelissen. Ook kunnen financiële instellingen uit Londen een Europees paspoort wel op hun buik schrijven: om zaken te doen in de EU zullen ze daar dan ook kantoren moeten openen, denkt hij.

De Britse regering heeft het Noorse model eerder afgewezen. Ze willen uit de interne markt én uit de douane-unie, dus impliciet kiezen ze voor het Canadese model. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Over het akkoord met Canada is zeven jaar onderhandeld. Er is dus een overgangsregeling nodig, zegt Cornelissen.

Overgangsperiode

De Britse premier Theresa May wil ook dat er een overgangsperiode komt van 'ongeveer twee jaar'. De EU wil wel over zo'n transitieperiode praten, maar die zou dan maar 21 maanden moeten duren.

Brexit zou dan in feite niet eind maart 2019 plaatsvinden, maar pas eind 2020. Dan loopt ook de huidige begrotingsperiode van de EU af.

Geld

Maar voordat er gesproken kan worden over de toekomstige handelsrelatie, wil de EU dat er voldoende vooruitgang is geboekt op drie andere punten.

Daarbij gaat het ten eerste om de status van EU-burgers in Groot-Brittannië na brexit. De EU wil dat zij daar gewoon kunnen blijven wonen en werken. Verder wil de EU dat de Britten betalen voor de verplichtingen die door de EU zijn aangegaan op het moment dat de Britten nog lid zijn.

De Britten zouden al 20 miljard euro geboden hebben, maar dat vindt voorzitter Antonia Tajani van het Europees Parlement 'peanuts'. Brussel denkt eerder aan 50 tot 60 miljard euro.

En dan is er nog de grens tussen Ierland (lid van de EU) en Noord-Ierland, dat Brits is. Zowel de EU als de Britten willen geen harde grens, maar dat is onverenigbaar met het verlaten van de interne markt, aldus Cornelissen.

38 nationale parlementen

Als er uiteindelijk een overeenkomst mocht zijn, dan moet het Europees Parlement nog zijn goedkeuring aan geven.

Sterker nog, alle nationale parlementen van de 27 landen die lid blijven van de EU moeten ook nog hun goedkeuring geven. Dat zijn er 38 in totaal, inclusief bijvoorbeeld het Waalse parlement, dat dwars lag bij de CETA-deal met Canada.

Die goedkeuring kan relatief snel worden geregeld, maar het kan ook even duren, zegt Cornelissen, refererend aan de CETA-deal. Volgens hem moet een eventuele brexit-deal dan ook komende zomer al naar de verschillende parlementen om op tijd door alle parlementen te worden geloodst.

Geen deal: 'ondenkbaar'

Het is verrassend dat er nog steeds drie scenario's zijn voor brexit, zegt Colijn. Omdat de onderhandelingen al een tijdje bezig zijn. Aan het begin had hij dat niet gedacht en de kans op een 'no-deal' lijkt toegenomen.

Maar het verlaten van de EU zonder een deal is volgens Cornelissen 'eigenlijk ondenkbaar'. Dat kan namelijk betekenen dat de fysieke handel heel moeilijk wordt. Britse chauffeurs mogen dan in principe niet meer op het continent rijden en producten moeten in aparte loketten ingeklaard worden. Want er moet bijvoorbeeld worden vastgesteld of de producten, zoals voedsel, wel aan de EU-standaard voldoen.

Maar je wil niet dat producten bij de douane eindeloos blijven liggen. Dus er moeten uiteindelijk wel afspraken worden gemaakt, zegt Cornelissen. 

De Kanaaltunnel kan bij een 'no-deal' niet worden gebruikt voor goederenvervoer, vult Colijn aan. En er kunnen files van meer dan 25 kilometer ontstaan bij de Britse haven Dover.

De Britten zijn er volgens hem helemaal niet op voorbereid om zonder een deal uit de EU te 'crashen'. Ze moeten dan een enorme infrastructuur opbouwen, zoals een douane.

Bron • RTL Z

Gerelateerde artikelen