Bedrijven

Waarom Nederlanders niet zomaar meer uren zullen gaan werken

Joep Westerveld • 31 december 2019 16:24 @joeperman

In de zorg werken relatief veel mensen parttime. Beeld © Getty

De roep van werkgevers om parttimers meer uren te laten werken is begrijpelijk, maar ook vrijblijvend, zeggen kenners. "Wat houdt werknemers op dit moment tegen meer uren te werken?"

Werknemers in deeltijd moeten meer uren gaan werken om de krapte op de arbeidsmarkt tegen te gaan, bepleit Harry van de Kraats, scheidend voorzitter van werkgeversorganisatie AWVN vandaag in een interview met De Telegraaf. "Mensen die nu in deeltijd werken, moeten gewoon meer gaan werken. Niet alleen moeders, ook vaders", zei hij.

Het wordt komend jaar een thema bij de cao-onderhandelingen, laat de AWVN weten.

Een uurtje extra

Geredeneerd vanuit de krapte op de arbeidsmarkt is de oproep van Van de Kraats niet zo opmerkelijk. McKinsey concludeerde in 2018 dat een grotere bijdrage van parttime werknemers kan helpen de groeiende arbeidstekorten in de zorg, het onderwijs en de technische sectoren op te lossen. In de zorg en het onderwijs is het in theorie al genoeg als parttimers een uur per week extra werken.

Om dat voor elkaar te krijgen zou het helpen als niet alleen de overheid, maar ook sectoren en bedrijven specifieke doelstellingen formuleren, aldus de schrijvers van het rapport. Bijvoorbeeld om de participatie van vrouwelijke werknemers in vier jaar tijd naar het West-Europese gemiddelde te trekken, wat zou neerkomen op gemiddeld vier uur per week erbij.

Deeltijdcultuur

"We hebben dit in het verleden vaker gehoord", zegt Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan Tilburg University, over de wens van de werkgevers. "Maar er bestaat geen verbod op extra uren werken, dus de grote vraag is: wat houdt werknemers op dit moment tegen meer uren te werken?"

Je zou kunnen zeggen dat Nederlanders een laag arbeidsethos hebben

Wilthagen beantwoordt de vraag zelf. In geen enkel ander land vinden werknemers hun vrije tijd zo belangrijk als in Nederland, zegt hij. "Je zou kunnen zeggen dat Nederlanders een laag arbeidsethos hebben. Het is niet zo dat we niet willen werken, maar we willen niet te veel werken, want er moet ook tijd overblijven voor de kinderen, vrijwilligerswerk en om te reizen."

Omdat de wens om in deeltijd te werken cultureel bepaald is, kun je als werkgever niet zomaar even in een cao-onderhandeling regelen dat parttimers meer gaan werken, zegt Wilthagen. Zeker omdat Nederland een relatief rijk land is. "Als je hier een contract hebt van 25 uur in de week, ga je niet dood van de honger."

Belastingsysteem

Wat ook niet helpt is dat het Nederlandse belastingsysteem het 'duur' maakt om extra te werken, zegt financieel adviseur Paul van der Kwast. Dat heeft voornamelijk te maken met inkomensafhankelijke heffingskortingen die volgens hem 'een ondoorzichtig gedrocht' maken van het belastingstelsel.

"Als je inkomen stijgt, bijvoorbeeld omdat je meer uren werkt, gaan de kortingen omlaag en moet je dus meer belasting betalen. Over het deel dat je extra verdient, kan dat netto oplopen tot 70 procent belasting. Terwijl het tarief voor inkomens onder de 68.000 euro grofweg 37 procent is."

Volgens Van der Kwast worden vooral de 'lagere middeninkomens' hierdoor geraakt. "In mijn ervaring gaat het om de inkomensgroep tussen de 20.000 en de 40.000 euro, precies de categorie waar veel parttimers in zitten."

``

Voorzieningen

Ook andere voorzieningen houden de Nederlandse deeltijdcultuur in stand, zegt hoogleraar Wilthagen. Volgens hem is de kinderopvang in Nederland nooit de basisvoorziening geworden die het in België of de Scandinavische landen is.

Daarnaast was Nederland lange tijd erg zuinig met verlofregelingen voor kersverse ouders. "Het vaderschapsverlof wordt nu opgerekt naar de Europese norm van tien doorbetaalde dagen, maar daar was VNO-NCW mordicus tegen." Als je parttimers wil vragen om meer te werken, zul je bereid moeten zijn om iets aan de voorzieningen voor werknemers te doen, wil Wilthagen maar zeggen.

Hoge werkdruk door weinig mensen

Voor veel werkenden is er daarnaast nog een reden om deeltijd te werken. In bijvoorbeeld het onderwijs en de zorg kiezen veel werknemers voor een deeltijdbaan, omdat de werkdruk zo hoog is dat ze dat geen vijf dagen in de weken zouden volhouden. Wilthagen: "Dan kom je dus in een vicieuze cirkel. Want de druk is juist zo hoog omdat er te weinig mensen zijn."

Het pleidooi van CNV-voorzitter Piet Fortuin voor een 30-urige werkweek slaat dan ook de plank mis, vindt Wilthagen. Volgens Fortuin is een verkorte werkweek op termijn de beste manier om werknemers meer balans te geven tussen werk en privé. "Maar dan heeft hij niet goed begrepen dat de werkdruk juist ontstaat door personeelstekort", aldus Wilthagen.

Deeltijdmodel of voltijdsmodel

Al met al is het logisch dat werkgevers parttimers oproepen om meer te werken. In theorie is het de simpelste oplossing, want een parttimer hoeft alleen maar naar de afdeling personeelszaken te lopen en te vragen om meer uren op zijn contract.

"Maar uiteindelijk zullen we als land moeten kiezen", stelt Wilthagen. "Of we houden vast aan het deeltijdmodel, met de beperkte voorzieningen die daarbij horen. Of we gaan voor een voltijdsmodel, maar dan moeten ook werkgevers bereid zijn te investeren in de voorzieningen die daarbij horen."

Bron • RTL Z