Bedrijven

Spar-winkels schieten als paddenstoelen uit de grond

Malini Witlox • 09 augustus 2019 06:08 @maliniwitlox

Beeld © ANP

"Spar, dat komt toch uit Scandinavië?" Spar-topman John van der Ent krijgt deze vraag regelmatig voorgeschoteld, vertelt hij aan RTL Z. Hij kan er wel om lachen, net als om de vraag: "Spar, dat bestaat toch niet meer?"

Nee, Spar is nooit verdwenen en het is ook honderd procent Nederlands, antwoordt hij dan.

Van der Ent krijgt echter steeds minder vragen over het bestaan van Spar. In welk dorp of stad je tegenwoordig ook komt, je ziet een winkeltje met het groene dennenboomlogo.

In 2018 werden in Nederland 97 winkels geopend, 63 winkels volgen nog. "Volgend jaar bestaan we 88 jaar. In 48 landen hebben we samen een omzet van 38 miljard euro", zegt de algemeen directeur die eerder onder meer bij V&D aan het roer stond (zie kader hieronder).

Premier Rutte bezoekt in 2015 een Spar-supermarkt in New Delhi in India. Beeld © ANP

Door Eendrachtig Samenwerken Profiteren Allen Regelmatig

Hoewel de dennenboom in het logo voorkomt, heeft het woord Spar niets te maken met dennenbomen of kerst. De letters van De Spar vormen samen het motto 'Door Eendrachtig Samenwerken Profiteren Allen Regelmatig'. Het lidwoord 'de' verviel al snel bij de buitenlandse expansie.

Adriaan van Well plantte in 1932 het zaadje van de winkelketen. Hij begon een samenwerkingsverband met kruideniers, waarbij ze bij de groothandel gezamenlijk konden inkopen en samen reclame konden maken.

"We hebben nu wereldwijd meer dan 13.000 winkels. Door allerlei overnames en fusies werd Spar in Nederland steeds kleiner. In de steden zag je ons niet meer, maar we waren nooit helemaal weg. Je zag onze buurtwinkels nog in de kleine dorpen", aldus Van der Ent.

Beeld © ANP

Supersupers in het buitenland

Rond 1940 had Spar in Nederland ruim 2200 winkels. Na overnames van onder meer Super de Boer waren dat er nog maar pakweg 236 in 2015, schat de topman. In het buitenland heeft de winkelketen zelfs InterSpars (hypermarkten), extreem grote winkels waar ze zowel food als non-food verkopen.

In Nederland heeft Spar nooit overwogen om zulke grote supermarkten of middelgrote supermarkten te openen. "De markt met winkels van duizend vierkante meter is verzadigd en InterSpars staan de gemeentes bijna niet toe", zegt Van der Ent.

Sociale functie

Bovendien is de buurtfunctie nog steeds de basis van Spar. "Onze winkels hebben ook een sociale functie", meent de topman.

Een Spar-winkel is tussen de 32 en 850 vierkante meter groot. "Ze zijn klein, maar we hebben wel alle basisproducten en klanten kunnen er even een praatje maken. In de dorpen gaat het vaak om franchisenemers die de winkels hebben overgenomen van hun ouders en die weer van hun grootouders. Van generatie op generatie wordt de winkel gerund."

Spar publiceert geen kwartaalcijfers of jaarcijfers. Maar met zo'n 13.000 winkels in 48 landen heeft de in Zoetermeer opgerichte supermarktcoöperatie een omzet van 38 miljard euro. Het is daarmee een van de grootste foodretailers van de hele wereld.

Bij de ingang van het hoofdkantoor van Spar in Waalwijk staat een bord waarop staat hoeveel filialen er nog moeten worden omgebouwd Beeld © Malini Witlox

Van universiteit tot camping

De laatste jaren heeft Spar verschillende formules ontwikkeld. Het gaat om Spar city (2010), Spar university (2013) en Spar express (2017). Spar Nederland had in juli 2019 190 buurtwinkels, 36 city-winkels, negen university-winkels, 22 enjoy-winkels (vakantieparken en campings) en nog eens 139 expresslocaties bij benzinestations.

Zelf noemt Van der Ent het geen supermarkten, maar gemakswinkels. "Anno 2019 winkelen we heel anders dan rond 2000", meent de CEO. "Ik ben 55. Vroeger toen mijn kinderen thuis woonden kreeg ik van mijn vrouw een enorm lange boodschappenlijst en haalden we op zaterdag voor de hele week boodschappen. De voorraadkasten werden daarmee gevuld. Nu rijden we iedere dag even langs de winkel en halen we daar verse producten."

Snelle keuken

Mensen kiezen steeds vaker voor gemak. Ze kopen bakjes gesneden fruit of kant-en-klaar salades, constateert de directeur. "Niemand staat na het werk nog 1,5 uur in de keuken. De weekboodschappen doen we vaak nog in de supermarkt, maar de verse dagboodschappen of makkelijke hap nemen we mee op een plek waar we toch langs komen. Daarom zitten we ook bij tankstations."

Jonge franchisenemers

De franchisenemers krijgen een licentie van het bedrijf. Hoewel de detailhandel een tekort aan personeel heeft, heeft Spar volgens Van den Ent geen moeite om mensen te vinden, die een winkel willen uitbaten.

"Ze staan in de rij. Ook veel jonge mensen tussen de 25 en 35 jaar melden zich. Dat komt ook omdat we een beperkte instapfee hebben. Je moet als franchisenemer zelf 25.000 euro meenemen. Op goede locaties krijg je de rest vaak gefinancierd. Bij een supermarkt als Albert Heijn moet je tonnen meenemen."

Franchisenemers moeten zich wel aan de regels van Spar houden. Zo kiest de keten de locatie, bepaalt die het assortiment en stelt die ook de maximale prijzen van de producten vast.

V&D, Makro, Etos, Dixons, Etam, V&D

Van der Ent heeft een lange carrière in de detailhandel achter de rug. Na de hotelschool in Den Haag begon hij in 1986 als management trainee bij V&D, waar hij het tot bedrijfsleider schopte. Daarna werkte hij bij de Makro, had hij de leiding bij Etos, Postkantoren BV, Dexcom (de moeder van Dixons en Dynabite) en Etam Group (Miss Etam en Promiss).

De retail is de laatste jaren een lastige sector. Dat blijkt ook uit het feit dat de winkels van Dixons en Dynabite zijn gesloten. Miss Etam ging failliet en er volgde een doorstart, met minder winkels. Daarvóór was Van der Ent verantwoordelijk voor de sluiting van honderden postkantoren.

Van der Ent is vooral bekend als de topman die het einde van V&D meemaakte. Begin 2015 werd hij daar de topman, dat toen al in zwaar weer verkeerde. Hem was niet veel tijd gegund om er nog iets van te maken. Op oudjaarsdag werd V&D failliet verklaard. Een doorstart mislukte.

Na V&D was Van der Ent onder toezichthouder bij onder meer topsportcentum Papendal. Begin vorig jaar begon hij bij Spar.

Limburgse vlaaien

De ondernemers mogen drie procent van het assortiment afwijken. Het gaat dan meestal om regionale producten zoals Limburgse vlaaien of lokaal bier.

Hoeveel omzet de Nederlandse winkels draaien, wil Van der Ent niet zeggen. Maar volgens hem verdienen de franchisenemers een 'prima boterham'. "Als ondernemer mag je van ons best wat verdienen. Het is ook geen baan van 40 uur, je werkt al snel 60 uur. Daar hoort wat bij, dat houden we heel goed in de gaten. Niet alle winkels zijn even rendabel, maar overal wordt winst gemaakt."

Nog voor het einde van dit jaar moeten de winkels bij 21 Esso-tankstations en 25 Texaco-stations zijn omgebouwd. Hoe moet het daarna verder? "We zijn in gesprek met verschillende grote commerciële partijen. Zo kan het interessant zijn om een Spar te openen bij een ziekenhuis of bij een grote kantoorpand. En we gaan verder met het ontwikkelen van eigen producten zoals eigen smoothies en salades."

Met grote trucks worden goederen naar Heerenveen gebracht. Beeld © Malini Witlox

Groei heeft gevolgen voor logistiek

Vanwege de groei van het aantal Spar-winkels in Nederland, moest er op logistiek vlak wat veranderen. Spar breidde het distributiecentrum in Waalwijk dit jaar uit en in 2018 opende Spar een hub in Heerenveen.

"Alle winkels willen 's ochtends rond zeven uur bevoorraad worden. Dat betekende dat we op de docks in Waalwijk ruimtegebrek hadden. De gemiddelde winkel wordt vier keer per week beleverd. Er staan zestig trucks tegelijk voor de deur", vertelt logistiek manager Rob Salomé.

120 winkels in Groningen, Friesland, Overijssel en Drenthe worden vanaf Heerenveen bevoorraad. Salomé: "Er staat daar geen voorraad. De helft van het versvolume wordt in Waalwijk verzameld en met vier trucks naar de hub gebracht. De andere helft met versproducten (vlees, kip, vis, panklare groente) wordt daar via crossdocking afgeleverd. Het staat al op rolcontainers per winkel, dus kan meteen door."

Volgens Salomé was de keuze voor een hub in plaats van een doc een bewuste. "Omdat we kleine winkels hebben, is de omloopsnelheid van producten lager. We verkopen geen duizenden pakken melk per dag. De houdbaarheidsdatum van producten is voor ons heel belangrijk. Door gebruik te maken van een hub heb je producten verser in de winkel dan wanneer je ze zou opslaan in een secundair warehouse."

Bron • RTLZ