Bedrijven

Fruittelers slaan handen ineen voor betere prijs

Sam Trompert • 15 juli 2019 16:53 @samtrompert

Een fruitteler controleert de kwaliteit van de conferenceperen in zijn boomgaard. Beeld © ANP

Fruittelers in Nederland en België slaan de handen ineen om een betere prijs te krijgen voor hun fruit. De peer is de eerste fruitsoort waar een nieuw prijssysteem voor in het leven wordt geroepen. De telers willen voordat de peren geplukt worden al afspraken maken over de prijs.  

Door de introductie van een zogenoemde termijnmarkt moeten boeren een stabielere (en het liefst hogere) prijs krijgen voor hun peer. Wat betekent dat voor telers, supermarkten en voor consumenten?  

Eerst even, wat is een termijnmarkt?

Op een termijnmarkt handel je in toekomstige producten, in dit geval dus peren. Boeren en supermarkten spreken op zo'n termijnmarkt af om een bepaalde hoeveelheid peren te (ver)kopen tegen een overeengekomen bedrag, de 'contractprijs'.

Die prijs wordt bepaald aan de hand van marktinformatie, bijvoorbeeld over het aantal perenbomen en de verwachte oogst. Fruittelers mogen eerst maximaal 30 procent van hun oogst op de termijnmarkt aanbieden, tot maximaal 50 procent als de boel eenmaal loopt. 

Als de contractprijs op het moment van levering lager is dan de dagprijs moeten de telers het verschil bijbetalen aan de afnemer. Is het andersom? Dan legt de afnemer het verschil bij voor de boer. 

Wat is het voordeel van een termijnmarkt?

Die termijnmarkt moet leiden tot een stabielere inkomstenstroom voor fruittelers, omdat ver voor de oogst al afspraken zijn gemaakt over de prijs van een kilo peren. Nu zijn telers afhankelijk van de dagprijs, gebaseerd op vraag en aanbod van het moment.   Die dagprijs schommelt erg. Zo tussen de 20 cent en 80 cent per kilo, weet marktspecialist Dirk Coucke, een van de initiatiefnemers van de termijnmarkt in België. 

"Maar de kostprijs is gemiddeld over alle maten genomen 50 cent", zegt hij tegen RTL Z. Telers moeten dus vaak genoegen nemen met een (te) lage prijs. De bedoeling is om peren op de termijnmarkt boven de kostprijs te verkopen. 

Dat is gemiddeld dus wat meer dan de laatste jaren, maar het gaat vooral om stabiliteit, benadrukt directeur Silvia Janssen van Service2Fruit, het bedrijf dat in Nederland meewerkt aan de lancering van de termijnmarkt.

"Als ondernemer weet je: de kost gaat voor de baat uit. Maar het is fijn om een beetje te weten wat de baten gaan zijn", aldus Janssen.   

Wat merk je daar in de supermarkt van?

Voor consumenten is een belangrijke vraag: worden de peren dan duurder? Sectoreconoom Cindy van Rijswick verwacht van niet. Supermarkten werken met vaste prijspunten, afwijkingen daarvan zullen ten koste gaan van de marge, of daar juist aan ten goede komen. 

Voor supermarkten is het ook prettig om te weten wat peren gaan kosten, zegt Dirk Coucke. "Ook zij weten vooraf waar ze aan toe zijn en kunnen bijvoorbeeld al folders drukken, of daarover communiceren met de consument."  

Waarom willen telers dit?

Fruittelers hebben een 'desastreus' oogstseizoen achter de rug, gaat Coucke verder, met verkoopprijzen ver onder die kostprijs. "De onvrede onder fruittelers is daarom aanzienlijk." 

'Magere jaren' horen bij het boerenbedrijf, maar daar moeten dan wel vette jaren tegenover staan. Het gat dat een mager jaar, zoals 2018 slaat, kan nauwelijks meer worden opgevuld met een goed oogstseizoen, legt Coucke uit. 

Waarom krijgen boeren niet genoeg?

Een groot probleem in de fruitteelt is overaanbod, volgens sectoreconoom Cindy van Rijswick van de Rabobank. Er zijn te veel producenten, met te veel peren. "Als er zoveel van een bepaald product op de markt is, voelen afnemers zich ook genoodzaakt om een lagere prijs te betalen", legt zij uit.

Gaat zo'n termijnmarkt werken?

Dat draait voor een groot deel om de vraag: zijn er voldoende verkopers (telers) en kopers (supermarkten)? Volgens Dirk Coucke heeft zo'n 15 tot 20 procent van de Belgische telers zich bij het initiatief gevoegd. 

Ook in Nederland is de interesse groot, zegt hij. Supermarkten hebben zich nog niet concreet achter het plan geschaard, maar tegen het FD zegt een woordvoerder van supermarktclub CBL geen tegenstander te zijn van het plan. 

Bovendien is het de vraag of het overaanbod verdwijnt, met een termijnmarkt, zegt Rabo-econoom Van Rijswick. "Met zo'n instrument kun je prijzenrisico's afdekken in het komende, of lopende seizoen. Maar het geeft geen garantie op een fundamenteel betere markt." 

Bron • RTL Z / Sam Trompert