Bedrijven

Ziekenhuizen financieel gezond, maar kosten stijgen flink en personeelstekort blijft

27 juni 2019 11:10

Archieffoto: patiënten verhuizen in het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Beeld © ANP

Het lijkt goed te gaan met Nederlandse ziekenhuizen, al zijn er grote problemen met het vinden van genoeg personeel. Ander punt van zorg is dat er flink hogere kosten worden gemaakt, terwijl er minder patiënten zijn.

Dat blijkt uit een analyse van 78 jaarverslagen van Nederlandse ziekenhuizen over 2018 door Intrakoop, de inkoopcoöperatie van de zorg. Daarin wordt geconcludeerd dat de financiële positie van de ziekenhuizen vorig jaar is verbeterd.

Het eigen vermogen is opgelopen tot 6,9 miljard euro en ziekenhuizen kunnen beter tegen een stootje. Slechts zes ziekenhuizen schreven afgelopen jaar rode cijfers. Minder ziekenhuizen zitten in de gevarenzone.

Tweemaal rode cijfers

Twee ziekenhuizen, het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis en het Alexander Monro Ziekenhuis, hebben al twee jaar achter elkaar verlies. Bij hen lijken de rode cijfers een meer structureel karakter te hebben, bij de andere ziekenhuizen heeft eventueel verlies een incidentele oorzaak.

Harald Bresser van Intrakoop legt uit dat het op basis van de jaarcijfers lastig is om verder in te gaan op specifieke situaties. "Maar wat we wel zien is dat als ziekenhuizen twee of meer jaren achter elkaar verliezen rapporteren, het serieus wordt. Of dat echt een probleem is hangt ook af van de omvang van een ziekenhuis en hoeveel vermogen ze nog hebben."

Spraakmakende ziekenhuizen

Vorig jaar zijn er ook een aantal spraakmakende faillissementen geweest in de ziekenhuiswereld. Zowel het MC Slotervaart als de IJsselmeerziekenhuizen gingen over de kop. Dat kan gebeuren als ziekenhuizen de begrotingen niet rond krijgen omdat er meer geld uitgaat dan dat er binnenkomt. 

De ziekenhuizen krijgen voor elke behandeling van een patiënt een vergoeding van een verzekeraar. Dat is de belangrijkste geldstroom van een ziekenhuis. Als de kosten van een ziekenhuis hoger zijn dan die inkomsten, bijvoorbeeld door grote uitgaven voor huisvesting, dan kom je dus in de financiële problemen.

'Rode cijfers bij salarisverhogingen' 

Wouter van der Horst, communicatieadviseur bij de Vereniging Nederlandse Ziekenhuizen (NVZ) tempert het enthousiasme over het eigen vermogen van ziekenhuizen. "Dat is helemaal niet zo veel. Ziekenhuizen hebben flinke buffers opgebouwd om tegenvallers de baas te zijn. Dat heeft schaduwzijden", zegt Van der Horst.

"Nu wordt de situatie heel positief ingeschat", vervolgt Van der Horst. Momenteel wordt er onderhandeld over een nieuwe cao. "Als de salarisverhoging die door de politiek wordt gesuggereerd en door de bonden wordt gewenst ook doorgezet wordt, dan hebben we opeens een negatief resultaat."

"Het is fijn dat het goed gaat met de Nederlandse economie, maar voor ziekenhuizen heeft dat een keerzijde."

Personeelstekort blijft probleem

De bedrijfslasten van de ziekenhuizen gingen vorig jaar flink omhoog, en dat komt vooral door de krapte op de arbeidsmarkt. Het aantal vacatures is met bijna 10 procent gestegen naar 8095 vacatures. Het aantal vacatures dat moeilijk te vervullen is en na drie maanden nog open staat, steeg zelfs met 39 procent naar 1360 vacatures.

Dat probleem is deels op te lossen door de inhuur van externe krachten, maar dat is duur. De kosten daarvan stegen met 11,6 procent, nadat in 2017 die kosten ook al met 10 procent stegen. Door de krapte worden er ook 9,2 procent meer 'andere' personeelskosten gemaakt. Dan gaat het onder meer over de werving van personeel.

'Al vijf jaar lastig' 

Het personeelstekort is voorlopig niet op te lossen, zegt Van der Horst. "Het is al vijf jaar een probleem. Mensen worden nog opgeleid, tegelijkertijd vertrekken steeds meer verpleegkundigen. Het is fijn dat het goed gaat met de economie, maar dit is de keerzijde."

Van der Horst is het niet eens met de kritiek dat ziekenhuizen dit zelf hebben veroorzaakt door te weinig mensen intern op te leiden. "Dat is weinig gedaan toen het crisis was, omdat het niet kon. Nu duurt het langer om die mensen te vinden."

Kosten per patiënt omhoog

Een andere kostenpost die flink omhoog gaat zijn patiënt- en bewonersgebonden kosten. Die zijn afgelopen jaar gestegen met 7,5 procent tot 5,5 miljard euro. Een groot deel van die kosten bestaat uit medicijnen, bestralingsmiddelen en dialysebenodigdheden.

Wat opvallend is, is dat het aantal patiënten afneemt. Het aantal klinische opnames daalt met 2,8 procent en het aantal verpleegdagen met 3,4 procent. De behandeling per patiënt wordt dus duurder.

Wat daar het langetermijneffect van is en wat er tegen gedaan kan worden is lastig te voorspellen volgens Van der Horst. "Ziekenhuizen zijn net olietankers, we kunnen niet vandaag of morgen van alles veranderen. We zijn nog steeds de beste ter wereld en dat willen we ook zo houden. Maar het is wel een lastige periode voor ziekenhuizen."

Bron • RTL Z