Beurs

Zweden stapt af van negatieve rente, ECB voorlopig niet

Joep Westerveld • 19 december 2019 18:54 @joeperman

Economen verwachten dat ECB-voorzitter Christine Lagarde voorlopig vasthoudt aan de negatieve rente. Beeld © ANP

Als eerste land ter wereld heeft Zweden afscheid genomen van een negatieve rente. De kans dat de eurozone volgt is nihil, zeggen kenners. "Maar de ECB houdt Zweden wel in de gaten."

De Zweedse Riksbank verhoogde donderdag het belangrijkste rentetarief naar 0 procent. Volgens de centrale bankiers is een negatieve rente niet langer nodig, nu de inflatie al bijna drie jaar dichtbij het doel van 2 procent beweegt. Daarnaast wijst de Riksbank erop dat een negatieve rente, bedoeld om de economie te stimuleren, vervelende bij-effecten heeft.

Bij-effecten

Een lage rente leidt er niet alleen toe dat sparen weinig oplevert, het leidt ook tot zeepbellen in de economie, bijvoorbeeld op de huizenmarkt of op de aandelenbeurzen. De verleiding voor consumenten om zich in de schulden te steken is groter. Voor pensioenfondsen, verzekeraars en banken – cruciaal voor de economie - wordt het veel moeilijker om rendement te maken. 

Daarnaast kan een economie minder concurrerend worden van een lage rente. Onder normale omstandigheden blijven immers alleen sterke innovatieve bedrijven bestaan en vallen inefficiënte bedrijven af, omdat ze stoppen of failliet gaan. Goedkope leningen maken het makkelijker voor slecht presterende bedrijven om te overleven.

De Riksbank concludeert dat onder de huidige omstandigheden de nadelen van een negatieve rente zwaarder wegen dan de voordelen.

Geen internationale trend

Andere landen met een negatieve rente zijn nog niet zover. De Zwitserse centrale bank, die een rentetarief van -0,75 procent hanteert, heeft al laten weten dat het absoluut geen reden ziet om de rente te verhogen.

Ook de Europese Centrale Bank gaat het huidige tarief van -0,5 procent voorlopig niet verhogen. In een zogenoemde research note maakt de ECB vandaag een andere analyse dan de Riksbank. In de eurozone wegen de voordelen van een negatieve rente nog altijd zwaarder dan de nadelen, aldus de onderzoekers van de ECB.

Nick Kounis, hoofd financial markets research bij ABN Amro, beschouwt de stap van de Riksbank dan ook niet als het begin van een internationale trend. "Elke centrale bank heeft te maken met een ander type economie. Zwitserse banken zijn bijvoorbeeld minder gevoelig voor een lage rente, omdat ze veel meer leunen op advieswerk. In de Eurozone is de inflatie veel verder verwijderd van de doelstelling dan in Zweden."

Uiteindelijk gaat het centrale bankiers om de praktijk, niet om de theorie, wil hij maar zeggen.

Frankfurt kijkt mee

Toch zal de ECB de ontwikkelingen in Zweden met interesse volgen, zegt Elwin de Groot, chief international economist bij Rabobank. "De overwegingen van de Riksbank spelen wel degelijk ook bij de ECB", zegt hij. "Als de Zweedse economie hier zonder kleerscheuren doorheen komt, dan hebben andere centrale banken een extra argument om van een negatieve rente af te stappen."

De eerste voortekenen zijn wat dat betreft niet positief. De Zweedse kroon steeg donderdag in waarde ten opzichte van de euro en de dollar. Dat is geen gunstige ontwikkeling voor de Zweedse economie, die het net als de Nederlandse moet hebben van de export. "Het kan ongewenste effecten hebben als je tegen de stroom in roeit", zegt De Groot.

Vertraging geen probleem

De Riksbank maakt zich vooralsnog geen zorgen over een lagere economische groei, vooral omdat Zweden een paar sterke jaren achter de rug heeft. "Het betekent dat de Zweedse economie van een sterker dan gemiddelde cyclus naar een meer normale situatie gaat", schrijft het instituut.

De centrale bank verwacht dat de zogenoemde reporente 'de komende jaren' op 0 procent blijft. Het andere rentetarief, de depositorente, blijft vooralsnog wel negatief. Verder blijft de Riksbank tot eind 2020 obligaties opkopen om de Zweedse economie te stimuleren.

Bron • RTL Z / Joep Westerveld