Beurs

Miljardenfonds van kabinet: 'goede timing' of 'slechtst denkbare moment'?

Paul le Clercq • 22 augustus 2019 16:50 @Paul_le_Clercq

Minister van financiën Wopke Hoekstra (links) en premier Mark Rutte, eerder dit jaar. Beeld © ANP

De coalitie denkt na over het opzetten van een miljardenfonds om de economische groei in Nederland te waarborgen. Is dat wel een goed idee en zo ja, waar zou het geld aan moeten worden besteed?

De coalitie zou het plan bekend willen maken op Prinsjesdag, bevestigen bronnen in Den Haag na berichtgeving in De Telegraaf. Daarna zouden de plannen verder uitgewerkt worden. Het kabinet zou een eventuele economische tegenslag voor willen zijn.

'Goede timing'

Volgens eurozone-econoom Aline Schuiling is een dergelijk fonds 'goede timing'. De economische groei is nu heel zwak. De Europese Centrale Bank probeert daar wel wat aan te doen, onder meer door de rente laag te houden. Tegelijkertijd kunnen sommige EU-lidstaten niet meer uitgeven dan de begrotingsregels van de Europe Commissie toestaan. Dat geldt bijvoorbeeld voor Italië.

Er zijn ook landen die juist heel veel ruimte hebben om meer geld uit te geven en toch hun overheidsfinanciën supergezond kunnen houden, aldus Schuiling.

Duitsland

Dat geldt met name voor Duitsland, maar ook voor Nederland, Oostenrijk en een aantal kleinere landen. De Duitsers zouden 54 miljard euro meer kunnen uitgeven, Nederland 9 miljard en Oostenrijk 2 miljard euro. In totaal zou het voor alle landen op ongeveer 65 miljard euro uitkomen.

Afgelopen zondag zei de Duitse minister van financiën al dat Duitsland tot 50 miljard euro extra zou kunnen uitgeven. Er wordt nu gewerkt aan de begrotingen voor volgend jaar, zodat je in 2020 de economische groei al een paar tienden omhoog zou kunnen krijgen, legt Schuiling uit.

'Alleen in slechte tijden'

Maar RTL Z-beurscommentator Jacob Schoenmaker is het niet met haar eens. "Qua conjunctuur hebben we het het echt niet nodig, er is nu een enorm oververhitte arbeidsmarkt en bouwsector. Waarom zou je nu de economie een impuls geven, omdat het mogelijk volgend jaar tegen kan zitten? Nu is het slechtst denkbare moment. Mocht die terugslag een paar jaar later komen dan verwacht, dan kun je dat geld nog hard nodig hebben", aldus Schoenmaker.

Het idee heeft vooral een electoraal tintje, denkt hij. Dit kabinet heeft altijd geroepen dat de burger wat moet merken van het herstel, maar dat valt tot nu toe heel erg tegen, aldus Schoenmaker. Het gaat economisch goed, maar mede door de btw-verhoging komt dat niet bij de consument terecht, zegt hij.

Staatsschuld aflossen

Het blijft een goed idee om in goede tijden de staatsschuld af te lossen, zelfs met de huidige negatieve rente, vindt Schoenmaker. Een lage staatsschuld komt altijd van pas wanneer vroeg of laat de economische tegenwind opsteekt. Op zo’n moment kan de overheid kan dan juist méér en goedkoper lenen, zegt hij.

Mocht het geld toch in de zakken van minister van Financiën Wopke Hoekstra branden, dan kan de overheid wat hem betreft het beste geld steken in vergroening van de economie, aldus Schoenmaker.

Onderwijs, 5G, spoor

Ook andere economen denken dat het goed is om een potje te hebben voor als het een keer economisch minder gaat. Waar dat geld dan naar toe moet gaan? Marieke Blom, hoofdeconoom bij ING Nederland, zou de miljarden onder meer investeren in onderwijs. "Niet alleen voor jongeren, maar ook voor ouderen. Dat wordt vaak vergeten, denk aan omscholing."

Ook zou Blom meer geld willen steken in de digitale infrastructuur, zoals een 5G-netwerk, terwijl scholen sneller over de nieuwste technologie zouden moeten beschikken.

Bescherming tegen hoog water, het gevolg van klimaatverandering, en de spoorwegen kunnen ook nog wel wat geld gebruiken, voegt Valentijn van Nieuwenhuijzen, Chief Investment Officer bij NN Investment Partners, daar aan toe.

'Niet via zo'n fonds doen'

Het valt goed te verdedigen om meer geld uit te geven aan groeibevorderende zaken als infrastructuur, onderwijs en onderzoek, vindt Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam. De afgelopen tijd is er echt geknepen op onderwijs, onderzoek en infrastructuur, terwijl ook de milieumaatregelen die eraan komen niet gratis zijn, weet hij. Maar dat moet volgens hem niet via een apart fonds.

Dan kunnen politici namelijk met potjes geld gaan spelen, denkt van Wijnbergen. Beter kun je volgens hem meer geld uitgeven via de reguliere begroting, dus in het openbaar. Voor onderwijs en onderzoek is structureel meer geld nodig, zegt hij, maar Van Wijnbergen ziet niet in waar de grens van 50 miljard vandaan zou moeten komen.

Hij ziet meer in een bepaald percentage van het bbp dat je daar aan zou moeten uitgeven. "Daar is ook heel veel ruimte voor, we hebben een begrotingsoverschot en dat is schadelijk".

Omdat de economie nu al wat minder hard groeit is het wat Van Wijnbergen betreft niet eens zo'n gek moment er daar nu mee te beginnen.

Bron • RTL Z / Paul le Clercq