Beurs

Kritiek Trump op Fed: 'Gevaarlijk voor economie VS en ECB'

Paul le Clercq • 15 april 2019 16:34 @Paul_le_Clercq

President Trump benoemde Powell als topman van de Fed, maar nu heeft hij commentaar op zijn beleid. Beeld © EPA

De Amerikaanse president Donald Trump heeft opnieuw kritiek op het beleid van de Federal Reserve (Fed), de Amerikaanse centrale bank. Dat kan slecht uitpakken voor de Amerikaanse economie en mogelijk ook voor de koers van de ECB, zeggen monetaire experts.

Als de Fed zijn werk goed had gedaan, dan zou de beurs een stuk hoger hebben gestaan en de economie zou ook meer zijn gegroeid, aldus Trump. Hij wil liever dat de Fed de rente laag houdt en de economie een impuls geeft.

'Fed is gek geworden'

Het is traditioneel erg ongebruikelijk dat in de VS of de eurozone politici scherpe kritiek hebben op het beleid van de centrale bank.

Trump liet al eerder van zich horen en noemde de Fed zelfs 'gek geworden'. Dit weekend uitte zelfs de topman van de Europese Centrale Bank (de ECB), Mario Draghi zijn zorgen. Minder autonomie kan volgens Draghi de geloofwaardigheid van de Fed ondermijnen.

Onlangs waarschuwde het IMF (Internationaal Monetair Fonds) dat het gevaarlijk is als politici het beleid van centrale banken ondermijnen. 

Economie

Centrale banken bepalen met hun beleid de geldhoeveelheid en de rentestand en daarmee hebben ze een grote invloed op de economie. Een lage rente stimuleert immers de economie.

Landen met een onafhankelijke centrale bank, waar de regering dus geen vinger in de pap heeft, hebben vaak een hogere economische groei en lagere inflatie. In het verleden werd het beleid bepaald door regeringen, maar al sinds 25 jaar zijn veel centrale banken onafhankelijk.

De klassieke angst is immers dat regeringen, als zij invloed hebben op het monetaire beleid, te veel stimuleren en dat dit dan leidt dan tot inflatie, vertelt Philip Marey, senior VS Strateeg bij Rabobank.

Inflatie onder Nixon

Marey verwijst naar de VS in de jaren zeventig. President Nixon wilde herkozen worden en had Arthur Burns benoemd als topman van de Fed. Nixon liet duidelijk blijken wat Burns naar zijn idee zou moeten doen. Burns verlaagde dan ook de rente, in plaats van deze te verhogen.

De economie in de VS kreeg kortstondig een extra impuls en Nixon werd herkozen. Maar de economie draaide al als een tierelier en het gevolg was dat uiteindelijk de inflatie fors opliep en de groei stagneerde.  

Centrale banken hebben als taak de inflatie binnen de perken te houden, zodat een opvolger van Burns, Paul Volcker, later de rente flink moest verhogen. Hij kreeg de inflatie onder controle, maar dat ging wel gepaard met een recessie en dat kostte de toenmalige president Carter zijn herverkiezing.

'Trump wil herverkiezing'

Ook nu is er een dreigende politisering van de Fed, zegt Sylvester Eijffinger, hoogleraar economie aan de universiteit van Tilburg en gasthoogleraar economie aan de Harvard University. "Trump wil worden herkozen en hij wil dus geen recessie door een verhoging van de rente door de Fed."

Politici beseffen volgens Eijffinger niet dat als je de economie stimuleert, dat uiteindelijk slecht kan zijn voor de economie, maar dan zijn ze al herkozen.

'Schadelijk voor aanzien Fed'

De uitspraken van Trump zijn volgens Eijffinger heel schadelijk voor het aanzien van de Fed. De inflatie in de VS is nu nog wel laag, zodat er geen reden lijkt te zijn voor een strenger monetair beleid, maar het gaat juist om de verwachtingen voor de inflatie. Als je namelijk verwacht dat de inflatie gaat aantrekken, dan gaan werknemers hogere lonen vragen en dat zorgt weer voor inflatie.

Nu is er in de Amerikaanse economie al sprake van oververhitting, dat zie je aan de huizenmarkt en loonstijgingen in bepaalde sectoren. Met een vertraging van één tot twee jaar kan zich dat in inflatie vertalen. Als de centrale bank pas ingrijpt op het moment dat de inflatie al oploopt, dan is het te laat, aldus Eijffinger.

Trump is bang voor een recessie, maar na zeven tot acht jaar van economische groei krijg je op een gegeven moment toch een recessie, zegt hij.

'Kans voorbij laten gaan'

Maar het is niet zo makkelijk voor Trump om de Fed van koers te laten wijzigen. Hij heeft eigenlijk zijn kans voorbij laten gaan, aldus Marey. Trump heeft namelijk al een paar bestuurders bij de Fed benoemd.

Als hij vanaf het begin anderen had benoemd, die over monetair beleid meer dachten zoals hij, dan had het beleid er anders uit gezien, zegt Marey. Toch is het voor de Fed lastig dat Trump zich geregeld uitspreekt, aldus Marey. Hij denkt wel dat de Fed een onafhankelijke keuze maakt bij het beleid, maar je kunt wel de indruk krijgen dat er naar Trump wordt geluisterd. "Fed-topman Powell is niet te benijden."

'Uit taboesfeer'

Marey ziet ook voor de ECB gevaren. De VS wordt namelijk gezien als de leider van de westerse wereld. Zij gaven het goede voorbeeld, zoals met vrijhandel en een onafhankelijke centrale bank. Maar als je dat soort zaken door een land als de VS ter discussie wordt gesteld, dan haal je het uit de taboesfeer, aldus Marey.

Als bij de komende Europese verkiezingen populistische partijen terrein winnen, dan kunnen zij ook Draghi ongevraagd van advies gaan voorzien, als zij zien dat de Amerikaanse president dat ook geregeld doet, denkt hij.

Benoeming

Op de korte termijn is de kans dat onrust over het monetaire beleid in de VS overslaat naar Europa niet zo groot, denkt Marey. De opvolger van Draghi wordt weliswaar door de politiek benoemd, net zoals in de VS, maar de eurolanden moeten het daar onderling over eens worden. Dat is anders dan in de VS, waar de president makkelijker benoemingen kan doen.

In Europa moeten niet alleen de eurolanden het eens zien te worden, het comité voor economische en monetaire zaken van het Europees Parlement moet een advies geven aan het Europees Parlement, dat ook akkoord moet gaan met de benoeming van leden van de directie van de ECB, vult Eijffinger aan.

ECB

Hij wijst er wel op dat de ECB een ander mandaat heeft van de politiek dan de Fed. Zo moet de Fed zowel de inflatie beteugelen, als de economie en de werkgelegenheid stimuleren.

De ECB, daarentegen, heeft alleen als taak om de inflatie in de hand te houden en dat maakt de positie van de ECB sterker,  aldus Eijffinger.

Bron • RTL Z / Paul le Clercq