Beurs

Waarom moet Turkije volgens economen de rente verhogen?

Paul le Clercq • 15 augustus 2018 16:42 @Paul_le_Clercq

Stapt de Turkse president Erdogan naar het IMF? Beeld © AFP

Om het probleem van de dalende koers van de lira aan te pakken zou Turkije de rente moeten verhogen, zeggen economisch deskundigen. Maar hoe zit dat eigenlijk?

Aan het begin van het jaar kreeg je voor 1 euro nog 4,5 Turkse lira, maar nu is dat zo'n 7 lira, oftewel 55 procent meer. De lira is dus veel minder waard geworden. Het is duidelijk dat de Turkse centrale bank de officiële rente moet verhogen, zegt Han de Jong, hoofdeconoom van ABN Amro.

Waarom moet rente omhoog?

Als een munt onder druk staat, dan betekent dat dat beleggers die munt minder aantrekkelijk vinden. Als de rente wordt opgetrokken, dan krijg je dus een hogere vergoeding op je geld en wordt het dus aantrekkelijker om lira's aan te houden, legt De Jong uit.

Tegelijkertijd wordt het duurder om 'short' te gaan, oftewel om lira's te verkopen die je nog niet hebt. Je loopt immers meer rente mis.

Verder is de economie van Turkije te hard gegroeid en het importeert meer dan het exporteert: er is een tekort op de betalingsbalans. Om dat te financieren moet Turkije dus geld lenen en daarvoor moet het een concurrerend renteniveau bieden, zegt De Jong.

De rente is al 17,75 procent, kan dat nóg hoger?

In principe kun je de rente onbeperkt verhogen, maar economen kijken meestal naar de reële rente, dat is het verschil tussen de rente en de inflatie en die valt nu wel mee, aldus De Jong.

De kerninflatie, inflatie zonder het effect van voedsel- en energieprijzen mee te rekenen, in Turkije was in juli 14,6 procent. Daarmee is de reële rente nog positief, dat betekent dat je dus nog wel wat verdient als je geld op de bank zet. Als de inflatie hoger is dan de rente die je krijgt, dan wordt je geld per saldo minder waard. 

De Jong denkt dat de inflatie zeker zal oplopen, met tussen de 5 en 10 procentpunt. Dat zal gebeuren omdat door de zwakkere lira geïmporteerde producten duurder worden. Hij denkt dat de officiële rente dan ook in die orde van grootte zal moeten worden verhoogd.

Kan de rente dan weer snel omlaag?

Dat hangt er vanaf hoe snel de inflatie weer daalt, aldus De Jong. Maar hij vreest dat dat nog wel eventjes zal duren. Omdat de lira fors in waarde is gedaald, geeft dat volgens hem een flink opwaartse druk aan de inflatie.

Is er een slecht economisch beleid gevoerd?

Eigenlijk is het economische beleid in Turkije helemaal niet zo beroerd geweest, als je het vergelijkt met Griekenland. De overheid heeft geen grote tekorten of hoge schuld, aldus De Jong.

Maar er is wel een 'zeer groot' tekort op de betalingsbalans en wat volgens De Jong bepaald niet geholpen heeft zijn maatregelen van president Erdogan om heel veel macht bij zichzelf te concentreren.

Zo is zijn schoonzoon minister van Financiën en de onafhankelijkheid van de centrale bank is eigenlijk om zeep geholpen. Dat heeft tot gevolg dat buitenlandse beleggers vertrouwen verliezen, terwijl Turkije dat gezien het tekort op de betalingsbalans juist nodig heeft, legt De Jong uit. Om dat tekort te financieren moet het, zoals gezegd, immers in het buitenland lenen. 

Komt Turkije er zelf uit?

In theorie kan Turkijke besluiten om niet meer aan zijn verplichtingen te voldoen, dus om rente en aflossingen op schulden niet meer te betalen, legt De Jong uit. Maar het probleem is dan dat het zich meteen uitsluit van de financiële markten. Wie wil aan jou dan nog geld lenen? "Dat is een bijzonder onaantrekkelijke optie."

Beter is het volgens De Jong om kapitaalrestricties in te voeren, zodat lira's niet worden ingewisseld voor onder meer de dollar en de euro.

Verder moet het vertrouwen van beleggers worden herwonnen: naast een renteverhoging zijn dat maatregelen om de economie wat af te koelen zodat het tekort op de betalingsbalans wat afneemt, aldus De Jong.

Ook kan Turkije bij andere landen aankloppen voor leningen. Zo heeft China veel reserves opgebouwd en het heeft politieke ambities om zijn invloed te vergroten.

Stapt Turkije naar het IMF?

Ook zou Turkije naar het Internationaal Monetair Fonds (IMF) kunnen gaan, zegt De Jong. Maar aan hulp van het IMF zijn meestal wel voorwaarden verbonden aan het begrotingsbeleid en om het handelstekort te verminderen. Zo zouden om de economie af te koelen bepaalde infrastructurele projecten moeten worden teruggedraaid, aldus De Jong.

Hij vindt het moeilijk te voorspellen wat Erdogan zal doen. "Erdogan is niet zo gevoelig voor druk van buitenaf en er is sprake van een machtsstrijd met Trump." Politici gebruiken vaak het IMF om de schuld voor pijnlijke maatregelen op af te schuiven. De kans is vrij groot dat het daar toch op uitdraait, denkt De Jong.

Bron • RTL Z