Politiek

'Door Shell betaald onderzoek leidde tot schrappen dividendtax'

Pepijn Nagtzaam • 07 juni 2018 15:36 @pepijnnagtzaam

'Door Shell betaald onderzoek leidde tot schrappen dividendtax'
Eric Wiebes en Mark Rutte in de Tweede Kamer. Beeld © ANP

Opnieuw kritiek op de manier waarop de dividendbelasting is afgeschaft: een in het geheim door ondere andere Shell gefinancierd onderzoek zou het fundament zijn geweest voor de belastingmaatregel. De wijze waarop het onderzoek is verricht en de onafhankelijkheid daarvan worden betwist.

Dat stelt onderzoekswebsite Follow The Money in een vandaag gepubliceerd stuk. De memo's die ten grondslag liggen aan de kabinetskeuze zouden gebaseerd zijn op een onderzoek van Rotterdam School of Management (RSM). Het onderzoek is verricht in opdracht van VNO-NCW, in samenwerking met Shell, AkzoNobel, DSM, Philips en Unilever. RSM stuurde een rekening van 308.000 euro naar Shell. 

Rapport is 'enige wetenschappelijke bron' 

Het rapport wordt als enige wetenschappelijke bron aangehaald in de kabinetsmemo's die het kabinet noodgedwongen openbaar maakte. Over die memo's is al veel te doen geweest: premier Rutte en minister Wiebes waren spontaan vergeten dat de memo's bestonden en er was onduidelijkheid over het verschil tussen memo's en 'interne stukken'.

Uit de memo's blijkt dat ambtenaren van het ministerie van Financiën het idee om de dividendbelasting af te schaffen niet zien zitten. Zij stellen dat het slecht is voor het imago van Nederland, dat de rekening bij de burger komt en dat je niet kan concluderen dat het goed is voor het vestigings- en investeringsklimaat.

Shell betaalde mee

Het onderzoek van de Rotterdamse universiteit naar het vestigingsklimaat voor multinational-hoofdkantoren speelde een belangrijke rol in het legitimeren van het besluit tot afschaffing, stelt de onderzoekswebsite. Er is veel kritiek op dat onderzoek. Enerzijds omdat Shell meer dan 300.000 euro betaalde aan de School of Management voor het onderzoek, terwijl de rol van de oliemaatschappij nooit openbaar is gemaakt.

Daarover publiceerde FTM al eerder, net zoals over de succesvolle lobby van grote bedrijven als Shell en Unilever voor lastenverlichting. Het kabinet neemt hun standpunt over dat lastenverlichting nodig is om dergelijke bedrijven in het land te houden, wat dan weer voor werkgelegenheid kan zorgen.

'Onderzoek legitimeert belastingwens'

De bovengenoemde ambtenaren betwisten dat beeld. Maar, concludeert FTM, door dit onderzoek lijkt de afschaffing van de dividendbelasting niet slechts een wens van Shell, Unilever en VNO-NCW, ook wetenschappers concluderen dat de dividendbelasting een gezond vestigingsklimaat in de weg staat.

Maar, hoewel dat eerst werd ontkend, is de opdracht voor het onderzoek gegeven door Shell, Unilever, DSM, AkzoNobel, Philips en VNO-NCW. En dat zijn nu juist de bedrijven die profiteren van de afschaffing van de dividendbelasting.

Onafhankelijkheid van onderzoek

Het onderzoek bestaat uit interviews met bestuurders van Nederlandse multinationals en vragenlijsten. De conclusies die daaruit worden getrokken en als feit worden gepresenteerd, zijn volgens Follow The Money niet meer dan de mening van de bestuurders. Volgens de site worden hun meningen witgewassen door het onderzoek. In de latere - bekende - memo's worden de conclusies uit het rapport simpelweg als feiten beschouwd.

Een hoogleraar onderzoeksmethodologie die op verzoek van FTM naar het onderzoek heeft gekeken, laat weten dat een 'groot deel' netjes is uitgevoerd, maar dat bepaalde delen kwalitatief noch kwantitatief zijn onderbouwd. 

Geen vermelding

Het belangrijkste kritiekpunt gaat over de onafhankelijkheid. Volgens de hoogleraar is het weliswaar lastig om te zeggen in hoeverre de ceo's die voor het onderzoek geïnterviewd zijn invloed hebben gehad op de uitkomsten ervan, maar dat het in ieder geval in de conclusieparagraaf vermeld had moeten worden. Dat gebeurde niet.

De Rotterdam School of Management heeft destijds ook zelf onderzocht in hoeverre de samenwerking tussen het bedrijfsleven en de onderzoekers invloed had op onderzoeksresultaten. Daaruit bleek dat er geen directe link te ontdekken was, maar werd wel het advies gegeven om de onderzoeksregels scherp in de gaten te houden.

Oppositiepartijen kwaad

Hoewel er in de stukken over de dividendbelasting wel degelijk wordt gerefereerd aan het onderzoek, staat niet onomstotelijk vast dat het de enige basis is voor afschaffing. Toch reageren oppositiepartijen kwaad.

GroenLinks wil dat de Algemene Rekenkamer een onderzoek start naar aanleiding van de berichtgeving van FTM. Zij willen antwoord op de vraag wie er profiteert. En ook de SP wil opheldering. Fractievoorzitter Lilian Marijnissen heeft Kamervragen over de kwestie gesteld en dreigt met een debat.

Rammelend bewijs Wiebes

Er staat al een debat op de agenda op verzoek van de PvdA. Daar vroeg de partij om nadat premier Rutte weigerde om inhoudelijk in te gaan op het rammelende bewijs dat partijgenoot en minister van Economische Zaken Eric Wiebes aandroeg tijdens de formatie.

Uit onderzoek van RTL Z bleek dat het lijstje voorbeelden dat Wiebes opstelde in het 'VVD-partijdocument' op geen enkele manier bewees dat het afschaffen van de dividendbelasting goed zou zijn voor Nederland. 

De Rotterdam School of Management wilde niet ingaan op vragen. "Wellicht komen we later met een reactie", aldus een woordvoerder. 

Bron • RTL Z

Gerelateerde artikelen