Politiek

Dit is waar je op moet letten tijdens de klimaattop in Bonn

Michaël Niewold • 06 november 2017 20:47 @michaelniewold

Dit is waar je op moet letten tijdens de klimaattop in Bonn
Demonstranten bij een kolenmijn in de buurt van de Duitse plaats Kerpen. Beeld © EPA

In de Duitse stad Bonn wordt vanaf vandaag tot en met volgende week vrijdag op topniveau gepraat over het klimaatakkoord. Wat staat er op het spel en waar wordt over beslist?

Weer een top over het klimaatakkoord? Dat was toch al in kannen en kruiken? Nou, nee. Sowieso wil de president Trump de Amerikaanse steun intrekken, maar het akkoord dat in 2015 in Parijs werd gesloten moet ook nog geïmplementeerd worden.

Hoe dan?

In Bonn gaan alle 195 landen vergaderen over hoe ervoor gezorgd gaat worden dat de temperatuur niet verder dan maximaal 2 graden Celsius zal stijgen de komende eeuw. Om dit te bereiken is de handtekening onder het akkoord van Parijs niet genoeg, er moeten ook afspraken gemaakt worden over hoe de doelstellingen gehaald gaan worden. 

Uit het meest recente rapport van de Verenigde Naties blijkt dat er nog een levensgroot gat gaapt tussen wat landen hebben beloofd te doen en wat er nodig is om aan 2 graden stijging te komen. Het gat tussen de beloften en een maximale stijging van 1,5 graad Celsius, het ultieme doel van het klimaatakkoord, is nog groter. 

Misschien wel het belangrijkste waar in Bonn een besluit over genomen gaat worden, is het ambititiemechanisme. Om een vinger aan de pols te kunnen houden bij de beloften die landen hebben gemaakt over het terugbrengen van de uitstoot van CO2, is in het akkoord van Parijs afgesproken om iedere vijf jaar de vooruitgang (of tegenslag) per land te evalueren.

'Straffen niet nodig'

Deze zogeheten Global Stocktake is een soort ijkpunt voor landen om hun beloften (NDC's, Nationally Determined Contributions) aan te scherpen. Wat er gebeurt als landen hun targets niet halen, is onduidelijk.

Een woordvoerder van minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) laat weten dat er wel wordt onderhandeld over 'een nalevingsregime', maar dat is volgens hem vooral gericht op het halen van de doelen en niet op straffen.

Hij voegt toe dat net als bij andere verdragen ook bij dit verdrag geldt dat landen andere landen erop kunnen aanspreken als zij zich niet aan de afspraken houden en 'dat daar al zo'n duidelijk signaal vanuit gaat, dat straffen niet nodig zijn'.

Morele druk

Ook Marjan Minnesma, directeur van klimaatorganisatie Urgenda, denkt niet dat er een systeem komt waarbij landen gestraft worden als zij hun doelen niet halen. "Bij internationale verdragen is er nu eenmaal niet een soort politieagent die landen een boete geeft, dat is de grote makke." Ook zij hoopt dat morele druk van andere landen zorgt dat iedereen zich aan de afspraken houdt. 


De demonstranten vormden een menselijke ketting, ook op andere plekken werd gedemonstreerd. (Foto: EPA)

Nederland heeft beloofd om in 2030 49 procent minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990. Dat is in lijn met het klimaatakkoord, maar het Planbureau voor de Leefomgeving zet grote vraagtekens bij het beleid van het kabinet om dat te halen. 

Nederland wil koploper worden

In Europees verband is beloofd om 40 procent minder broeikasgassen uit te stoten in 2030. Om dit te bereiken presenteert de EU later deze week een pakket aan maatregelen, onder de noemer Clean Mobility.   

Dat gaat Nederland overigens niet ver genoeg, minister Wiebes zal volgende week voorstellen de doelstelling op te schroeven naar 55 procent vertelt zijn woordvoerder. Als dat niet lukt, wil Nederland het voortouw nemen om met 'gelijkgestemden scherpere afspraken te maken', aldus de woordvoerder.

Huiswerk

De top in de hoofdstad van het voormalige West-Duitsland is vooral een opmaat naar de top volgend jaar in de Poolse stad Katowice, vertelt Minnesma. "Er moet nu vooral veel technisch geregeld worden en gelobbyd om volgend jaar knopen door te kunnen hakken." 


Het terrein in Bonn waar de conferentie gehouden wordt. (Foto: EPA)

Ze hoopt dat er genoeg urgentie is om zulke afspraken te maken dat de meest ambitieuze doelstelling van 1,5 graad opwarming gehaald kan worden. "Iedereen is vanuit Parijs naar huis gestuurd met huiswerk, de grote vraag is nu wat iedereen gaat doen om de afspraken die daar gemaakt zijn, te halen."

Haast geboden

De top zal volgens haar de geschiedenisboeken niet halen, er zal vooral veel voorgekookt worden. "Hier komt iets uit in de trant van 'we gaan het zo en zo doen', maar de echte klap komt pas volgend jaar. Alles wordt nu alvast in een mal gegoten", legt Minnesma het belang van de conferentie uit.

Ze hoopt dat het al eerdergenoemde ambitiemechanisme ruimte biedt voor voortschrijdende inzichten. "Veel mensen denken dat tot 2050 uitstoot mogelijk is, maar dat is niet zo. De ijskappen smelten sneller en sneller, er zijn steeds meer bosbranden en overstromingen", aldus Minnesma.

Lobbycircus

"Ik hoop dat als we zien dat het steeds sneller gaat, dit systeem werkt als een schroef die je steeds sneller kunt aandraaien", zegt Minnesma.

Om alle regeltjes klaar te hebben voor de top volgend jaar, ontstaat nu een lobbycircus, verwacht Minnesma: "Ontwikkelingslanden versus ontwikkelde landen, ngo's, bedrijven, kerken: iedereen is hierbij."

Wat doet de VS?

Voorzitter van de conferentie is Fiji en dat is geen toeval, de gevolgen van klimaatverandering hebben vooral op eilandengroepen zoals Fiji grote impact. "Het verschil tussen 2 en 1,5 graden opwarming is een existentiële vraag voor de eilandengroep. Fiji weet: bij anderhalf blijven we bestaan, bij 2 graden opwarming zijn we weg", vertelt Minnesma.

Een ander land om in de gaten te houden de komende weken zijn de Verenigde Staten. Want Trump heeft weliswaar aangekondigd dat de Amerikaanse handtekening onder het akkoord geschrapt wordt, dat kan officieel pas 4 november 2020.

Amerikaans tegengeluid

En dus is er gewoon een Amerikaanse delegatie bij, die zal gaan pleiten voor het gebruik van fossiele brandstoffen en nucleaire energie, zo meldt The New York Times.

"Eigenlijk heeft iedereen ze er liever niet bij, omdat ze nu hooguit dwars gaan liggen", zegt Minnesma. Maar ze ziet ook een positieve kant aan Trumps houding: "Amerikaanse staten en steden zijn er ook bij om te laten zien dat zij het niet pikken en wel door gaan met beleid."

Voorbeelden daarvan zijn onder meer gouverneur Jerry Brown van Californië, zijn voorganger Arnold Schwarzenegger en miljardair Michael Bloomberg. Die laatstie is speciaal VN-gezant voor klimaat. Ook Unilever-topman Paul Polman, astronaut Thomas Pesquet en de Schotse premier Nicola Sturgeon geven acte de presence

Wie gaat dat betalen?

Het gaat ook over financiën in Bonn, want vanaf 2020 moet er jaarlijks 100 miljard dollar beschikbaar zijn om ontwikkelingslanden te helpen bij het bestrijden van (de gevolgen) van klimaatverandering.

Nederland draagt daar dit jaar 660 miljoen euro aan bij, waarvan 360 miljoen van de rijksoverheid komt, schreef toenmalig staatssecretaris Dijksma begin oktober aan de Kamer

Bron • RTL Z

Gerelateerde artikelen