Politiek

Ploumen: Roemenië-claim zou niet kunnen bij TTIP

Hella Hueck en Frederieke Hegger • 07 oktober 2015 18:24

Beeld ©

Hét gevreesde onderdeel van vrijhandelsverdrag TTIP, de bescherming van buitenlandse investeerders, was reden voor verslaggever Hella Hueck om in Roemenië te gaan kijken wat zo'n bescherming voor gevolgen kan hebben. Maar als TTIP er komt, kan - als het aan Europa ligt - een dergelijke zaak niet op deze wijze aangespannen worden, zegt minister Ploumen nu.

Zo'n 3 miljoen Europeanen liggen wakker van de mogelijke komst van TTIP: een vrijhandelsverdrag tussen Europa en de Verenigde Staten, waardoor handel soepeler zou moeten gaan verlopen. Het grootste hoofdpijndossier: ISDS, een speciale bescherming van investeerders. Buitenlandse investeerders kunnen naar een arbitragetribunaal stappen wanneer ze financieel benadeeld worden als lokale wetgeving (tussentijds) gewijzigd wordt. Een soort aparte (en tot nu toe gesloten) rechtsgang, omdat - zo luidt één van de argumenten - nationale rechters misschien niet objectief genoeg zouden zijn.

Treaty shopping
Zo'n beschermingsclausule is niet nieuw. Multinationals dienen regelmatig via deze weg claims in tegen lokale overheden. Zo ook het Canadese Gabriel Resources, dat afgelopen juli besloot een arbitragezaak tegen Roemenië aan te spannen. De claim kan oplopen tot zo'n 4 miljard dollar. De Canadezen konden deze claim indienen via een Brits dochterbedrijf, dat een beroep kon doen op de clausule van een handelsverdrag tussen het Verenigd Koninkrijk en Roemenië. Ook wel 'treaty shopping' genoemd.

Het Canadese bedrijf had een zelfde truc kunnen toepassen door te handelen via een handelsverdrag dat Nederland heeft met Roemenië. Het Canadese mijnbedrijf heeft namelijk al sinds 2001 'Gabriel Resources BV' ingeschreven bij de kamer van Koophandel. Het bedrijf , dat geen substantiële activiteiten lijkt te hebben, is gevestigd in Den Haag.

Minister: zou bij TTIP niet kunnen
SP kamerlid Jasper van Dijk heeft vragen gesteld over de kwestie. Uit de antwoorden van de minister valt op te maken dat Gabriel Resources onder het TTIP verdrag niet op dezelfde manier een claim in zou kunnen dienen. Als het aan Europa ligt tenminste. Ploumen schrijft hierover: "In de nieuwe voorstellen van de Europese Commissie kunnen alleen bedrijven met een substantiële bedrijfsactiviteit gebruik maken van de geboden investeringsbescherming. Ook wordt een investeringshof voorgesteld. Dat betekent o.a. dat de zaak zal worden toegewezen aan onafhankelijke rechters en de verliezende partij in beroep kan gaan. Deze casus bevestigt de Nederlandse inzet om het traditionele regime van investeringsbescherming te verbeteren en te vernieuwen. We presenteren nu een nieuw model dat de belangen van staten en investeerders in evenwicht brengt."

Van Dijk vroeg ook nog aan de minister waarom een multinational niet gewoon de reguliere rechtsgang zou kunnen bewandelen. "Het kabinet verkiest investeringsarbitrage of een investeringshof niet boven de reguliere rechtsgang. Integendeel, in principe zouden investeringsverdragen overbodig moeten zijn omdat nationale rechtssystemen overal voldoende waarborgen bieden aan nationale en buitenlandse investeerders. Helaas is dit niet de realiteit."  

Nieuwe onderhandelingen
Half oktober begint de volgende ronde van TTIP onderhandelingen in Miami. ISDS maakt geen onderdeel uit van de gesprekken. Partijen hebben besloten de onderhandelingen over ISDS op te schorten.