Politiek

TTIP: 'Nederland wil omstreden arbitragesysteem in hele EU'

Frederieke Hegger / Loek Essers • 18 mei 2016 21:04

Beeld ©

Samen met vier andere Europese landen pleit Nederland in Brussel voor de invoering van een omstreden arbitragesysteem in de hele Europese Unie.

Uit documenten die non-profitorganisatie TNI heeft gepubliceerd blijkt dat Nederland onder andere pleit voor de invoering van het Investment Court System (ICS).

ICS is de opvolger van het omstreden ​ISDS-systeem (voor de liefhebber: Investor-state Dispute Settlement) en dat is een van de meest bediscussieerde onderdelen van vrijhandelsverdrag TTIP, waar Europa en de Verenigde Staten over onderhandelen.

Flink bekritiseerd

Het is een rechtssysteem dat het mogelijk maakt voor buitenlandse investeerders om naar een arbitragehof te stappen. Wanneer bedrijven investeren in het buitenland, voor het bouwen van een fabriek bijvoorbeeld, maar lokale wetgeving halverwege het project onverwacht wordt aangepast, kan dat ondernemers veel geld kosten. In zo’n geval kunnen ze dankzij ISDS, een clausule in vrijhandelsverdragen, overheden aanklagen.

De manier waarop dat nu gebeurt, wordt in Europa flink bekritiseerd. Zo zou deze rechtsgang niet transparant genoeg zijn. De Europese Commissie heeft daarom een voorstel gedaan om dit systeem te hervormen naar ICS, iets waar Nederland warm voorstander van is. 

Maar volgens Niels Jongerius, onderzoeker bij TNI, is het 'onderscheid tussen ISDS en ICS kusntmatig'. "De uitgangspositie in de notitie is in principe ISDS oude stijl ", zegt hij.  "Door het een beetje anders te noemen zijn we nog niet van het probleem af."

Meer kritiek op nieuwe systeem

TNI is overigens niet de enige organisatie die na ISDS ook stevige kritiek heeft op ICS. Onder andere de Europese consumentenorganisatie BEUC stelt dat ICS er niet in slaagt een aantal van de belangrijkste gebreken van ISDS te verhelpen.

Ook Greenpeace is kritisch en stelt dat hoewel ICS 'een paar verbeteringen' bevat de bezwaren die het had tegen ISDS overeind blijven in het nieuwe voorstel. Volgens de organisatie heeft ook het nieuwe arbitragesysteem een schadelijke invloed op publieke belangen en op een eerlijke toegang tot rechtssystemen. 

'ISDS is dood en begraven'

Volgens een woordvoerster van het Ministerie van Buitenlandse Zaken wordt de soep te heet opgediend door TNI en is ICS wel degelijk een enorme verbetering op ISDS.

"ISDS is dood en begraven", stelt het ministerie op Twitter, verwijzend naar de 'non-paper' met het voorstel die het ministerie zelf ook online heeft gezet. ICS zou volgens de woordvoerster wel degelijk 'substantieel verschillen' van ISDS en genoeg waarborgen hebben.  

 

Afschaffing andere handelsakkoorden

Uit de documenten blijkt dat behalve Nederland ook Finland, Oostenrijk, Frankrijk en Duitsland pleiten dat ICS ook voor Europese bedrijven gaat gelden. Die moeten nu gebruik maken van de normale, tragere rechtsgang. En dat zou kunnen leiden tot oneerlijke concurrentie tussen Europese en niet-Europese bedrijven. Om te voorkomen dat investeringen EU verlaten, zou het systeem ook binnen Europa moeten worden ingevoerd. 

Aanleiding van de notitie is de geplande afschaffing van 200 bilaterale handelsakkoorden tussen Europese landen. Negentig van die akkoorden zijn eerder gesloten met Oost-Europese landen, toen ze nog geen lid waren van de Europese Unie. Nu ze dat wel zijn wil de Europese Commissie de akkoorden afschaffen. De zorg bestaat dat de bescherming van investeerders hiermee verslechtert en dat bedrijven juridische stappen gaan ondernemen.  

Bron • RTL Z