Politiek

Schoon water en droge voeten: wat kiezen we bij de Waterschapsverkiezingen?

18 februari 2019 13:50

Dijkinspectie door de Unie van Waterschappen. Beeld © ANP

Over amper een maand mogen we weer naar de stembus. Op 20 maart zijn de Provinciale Statenverkiezingen, maar ook de minder bekende Waterschapsverkiezingen. Onze waterschappen zorgen voor schoon water en droge voeten. Daar kún je als politieke partij toch niet op tegen zijn. Wat valt er dan te kiezen?

Waarom zijn er eigenlijk verkiezingen?

Dat heeft vooral te maken met bureaucratie. Omdat de waterschappen belasting heffen, moet het bestuur democratisch worden gekozen.

Er zijn ook wel voorstellen geweest om de verkiezingen te schrappen en een 'zelfstandig bestuursorgaan' te maken van de waterschappen. "Maar dan kun je niemand ter verantwoording roepen als het misgaat. En niet meer meediscussiëren", zegt hoogleraar waterrecht Marleen van Rijswick van de Universiteit Utrecht.

Er wordt niet massaal gestemd, hoe zit dat?

De Waterschapsverkiezingen hebben traditioneel de laagste opkomst van alle verkiezingen. Minder dan 40 procent van de stemgerechtigden kwam in 2014 opdagen. En dan worden ze nog wel tegelijk met de Provinciale Statenverkiezingen gehouden. Een mogelijke verklaring voor de lage opkomst is is dat de meeste Nederlanders zich niet dagelijks zorgen maken over waterveiligheid.

Er zijn ook grote regionale verschillen. De opkomst in Zeeland is altijd 'zeer hoog', terwijl veel mensen in de stad zich er niet druk over maken, zegt Van Rijswick. "Een groot deel van de Nederlanders weet wel dat waterbeheer belangrijk is, maar weet niet waar de partijen voor staan."

Wat valt er eigenlijk te kiezen?

Wat je politieke kleur ook moge zijn, schoon drinkwater willen we allemaal. Dus wat valt er eigenlijk te kiezen? Waarin verschillen bijvoorbeeld CDA en PvdA?

"Je hebt partijen die alles zo efficiënt en goedkoop mogelijk willen doen. Zij willen de belastingen laag houden. Andere partijen willen dat de waterschappen zich profileren met technische hoogstandjes. En dan heb je nog partijen die meer aandacht willen voor bijvoorbeeld de natuur, landbouw of noem maar op", zegt Van Rijswick. "Iemand die niets met de agrarische sector heeft, zal willen dat de kosten anders worden verdeeld dan een boer."

Ter illustratie. Twee standpunten van CDA en PvdA in waterschap Amstel, Gooi en Vecht

CDA over bodemdaling:

Om ongelijkmatige bodemdaling (...) tegen te gaan, kunnen methoden als onderwaterdrainage worden toegepast, waardoor er toch nog steeds veeteelt in deze gebieden kan plaatsvinden.

PvdA over bodemdaling:

[Bodemdaling] is alleen te voorkomen door verlaging van het waterpeil te stoppen en door ander bodemgebruik. Zo zullen niet overal meer koeien kunnen worden gehouden.

PvdA over klimaatverandering:

De stijgende zeespiegel vraagt om sterkere dijken. Voor ons moeten ze zo veel mogelijk groen zijn en worden aangelegd in overleg met betrokkenen. Verder willen we ecologische oevers en waar mogelijk gebruik van de dijk voor recreatie.

CDA over klimaatverandering:

Er is extra capaciteit voor waterberging nodig om wateroverlast en schade in de polders en in de bebouwde (stedelijke) gebieden zoveel mogelijk te voorkomen. Dit betekent dus dat er extra ruimte voor waterberging moet worden gecreëerd. Ook in 'stedelijk gebied'.

Waarom zijn er aparte verkiezingen?

Zoals je waarschijnlijk wel weet, ligt Nederland ver onder de zeespiegel. Zonder dijken en deltawerken zou ons land er heel anders uitzien.

Je betaalt waterschapsbelasting voor het werk van de waterschappen. Dat geld is dus enkel en alleen bedoeld voor waterbeheer. Door de waterschappen niet onder te brengen bij de provinciale of landelijke politiek, wordt voorkomen dat het water moet concurreren met andere thema's. Mocht bijvoorbeeld jeugdzorg in de knoei komen, dan kan daarvoor niet geld worden gebruikt dat eigenlijk bedoeld is voor waterbeheer.

D'r is een apart potje met geld 'puur en alleen voor waterbeheer', zegt de Unie van Waterschappen. "En voor hoe dat geld precies gebruikt moet worden, kun je op 20 maart je stem laten horen."

Wat is het belangrijkste thema voor de verkiezingen?

De waterschappen zijn minder politiek dan alle andere verkiezingen. "Gelukkig maar, want je wil hier juist geen waan van de dag, maar een duidelijke langetermijnvisie. Maar er valt wel degelijk iets te kiezen", zegt Van Rijswick.

De komende jaren moeten belangrijke keuzes worden gemaakt vanwege de klimaatverandering, zegt Van Rijswick. "We krijgen te maken met heftige regenbuien, lange periodes van droogte en een stijging van de zeespiegel. Het feit dat Nederland zich moet aanpassen aan klimaatverandering, ligt bij de waterschappen. De verkiezingen zijn eigenlijk relevanter dan ooit."

Dijken onder druk door de droogte

Het is een gek gezicht: water spuiten op dijken om droge voeten te houden. Toch is het de manier om te zorgen dat er geen scheuren in de dijken komen door de droogte.

Bron • RTL Nieuws