Politiek

Burgemeesters verdienen samen 1,2 miljoen extra met bijbanen

14 februari 2017 18:15

Burgemeester Ton Rombouts van Den Bosch (hier met Tom Dumoulin) is de best bijverdienende burgemeester van het land. Beeld © ANP

Nederlandse burgemeesters verdienen samen ruim één miljoen euro bij. Een op de drie burgemeesters heeft een betaalde bijbaan. Dat is geen probleem als zij daar open over zijn. Maar lang niet alle gemeenten zijn transparant over de nevenfuncties van hun bestuurders.

Dat blijkt uit uitgebreide research van de onderzoeksredactie van RTL Nieuws. De ruim 400 burgemeesters die bij gemeenten in dienst waren in 2015 verdienden samen bijna 1,2 miljoen euro bij. Voltijdwethouders waren goed voor zeker drie ton aan neveninkomsten.

De grootste bijverdieners

Grootverdiener onder de burgemeesters is Ton Rombouts (CDA) van Den Bosch. Op gepaste afstand volgt PvdA'er Bernt Schneiders, die zowel in Bloemendaal als Haarlem actief was als burgemeester. Hij ontving onder meer vergoedingen als lid van de Raad van Toezicht van Stichting Epilepsie instelling Nederland (16.500 euro) en regionale omroep RTV NH (9.800 euro).

Met vijf betaalde bijbanen, waaronder die als toezichthouder bij ggz-instelling Espria, maakt burgemeester Han Noten (PvdA) van Dalfsen de top drie compleet.

'Verrijking'

Allemaal hebben ze toestemming van de gemeenteraad. En ze zeggen het goed te kunnen combineren. Rombouts: "Mijn nevenfuncties zijn ook een verrijking voor de stad. Als bestuurder bij NOC*NSF kan ik bijvoorbeeld sportevenementen naar Den Bosch halen." Schneiders: "Anderen gaan misschien sporten of televisie kijken, ik vind het leuk om mijn bijdrage aan andere publieke instellingen te leveren." Noten: "Ik werk veel meer dan veertig uur, en dat vele werken draagt bij aan mijn levensgeluk."

Met name burgemeesters in de provincie Noord-Holland hebben veel bijverdiensten. Ze zijn samen goed voor bijna een kwart van het totaalbedrag dat burgemeesters samen bijverdienen. D66-burgemeester Toon van Asseldonk van Overbetuwe had van alle gemeentebestuurders de meest lucratieve bijbaan. Als penningmeester van de Stichting Ontwikkeling Nederlandse Antillen in Willemstad beurde Van Asseldonk 30.000 euro.

ZIE OOK: Deze bijbanen hebben burgemeesters en wethouders in jouw gemeente

Burgemeesters en wethouders die fulltime werken, moeten sinds 2010 bijbanen en bijverdiensten openbaar maken, maar over de naleving van die wetgeving is nagenoeg niets bekend. De afgelopen vier maanden vroeg RTL Nieuws daarom alle 390 gemeenten die nevenfuncties en -inkomsten van lokale bestuurders openbaar te maken.

Uiteindelijk deed 81 procent van de gemeenten dat na aandringen van de onderzoeksredactie. Soms meteen, maar vaak pas na een paar weken of maanden. Bijna twee op de tien gemeenten gaf incomplete informatie of reageerde inhoudelijk helemaal niet op vragen.

Jacques Wallage, oud-burgemeester van Groningen en voorzitter van de Raad voor het Openbaar Bestuur, vindt die gebrekkige openheid teleurstellend: "Transparantie is de basis van vertrouwen. Als die er niet is, gaan mensen dingen denken. Dat moet je voorkomen."

ZIE OOK: Verantwoording: waarom iedereen moet weten wat de burgemeester verdient

Uit de gegevens die we wel ontvingen, blijkt dat gemeentebestuurders voor het grootste gedeelte zogeheten ambtshalve bijbanen hebben. Functies die bestuurders automatisch krijgen bij het burgemeester- of wethouderschap. Dan gaat het bijvoorbeeld over het voorzitterschap van een veiligheidsregio of zitting in het comité van aanbeveling van de lokale carnavalsvereniging.

Gemiddeld vervullen burgemeesters twaalf nevenfuncties, waarvan er vier privé zijn. Bij wethouders ligt het gemiddelde een stuk lager. Zij hebben gemiddeld zes bijbanen, waarvan één nevenfunctie op persoonlijke titel.

Bijbanenkoning

Wethouder Jan Loonen (CDA) uit Venray is de koning van de bijbanen. Hij had er 71 in 2015, onder meer als voorzitter van de Tuinbouwbusinessclub Noord-Limburg. "En dan zitten de interne functies er nog niet eens bij", verklaart de wethouder in een reactie. Na Loonen volgen voormalig burgemeester Rob van Gijzel (PvdA) van Eindhoven en de Rotterdamse burgemeester Achmed Aboutaleb (PvdA) met beiden 61 nevenfuncties.

De meeste bijbanen

De meeste betaalde bijbanen in privétijd hebben burgemeesters bij (semi-)overheidsinstellingen, vaak als toezichthouder bij scholen of ziekenhuizen. Maar burgemeesters en wethouders laten zich ook betalen als zelfstandig consultant of toezichthouder bij een groep kringloopwinkels.

ZIE OOK: Van schapenstamboomhouder tot taxateur levend vee: de opvallendste bijbanen van gemeentebestuurders

Minder werken, meer verdienen

Sommige wethouders zoeken de randen van de wet op om inkomsten uit bijbanen te houden. Voltijdwethouders die veel bijverdienen, moeten een deel daarvan afstaan aan de gemeentekas. Dat geldt niet voor deeltijdwethouders. En dan maakt het niet uit of de bestuurder twee dagen op het gemeentehuis te vinden is, of een uurtje minder in de week werkt dan zijn fulltime collega’s.

Uit het onderzoek blijkt dat dertien wethouders voor 95 procent werken. Dat betekent een uur en 45 minuten minder werken. Op papier tenminste. Maar de gemeenten lopen er inkomsten door mis: parttime wethouders mogen de inkomsten uit hun bijbanen volledig zelf houden. Kees de Jong, wethouder uit Waddinxveen, vindt dat geoorloofd. "Om te beginnen betalen ze me nu iets minder loon, en als ik klaar ben met mijn wethouderschap hoeven ze mij geen wachtgeld te betalen, want ik heb mijn bedrijf."

Wetsontwijking, vindt emeritus hoogleraar bestuursintegriteit Hans van den Heuvel. "Het deugt niet. Je moet niet alleen naar de letter van de wet kijken, maar ook naar de geest. En moreel gezien deugt het niet."

ZIE OOK: Voor 95 procent wethouder: minder uren werken, meer verdienen

Verschillende hoogleraren onderstrepen het belang van transparantie over bijbanen van bestuurders, maar waarom moet iedereen eigenlijk weten wat de burgemeester in zijn vrije tijd doet, en hoeveel hij daarmee verdient? Professor Van den Heuvel legt het als volgt uit: "Burgemeesters en wethouders hebben veel macht, ze besturen de samenleving. De burger moet weten dat dat belangeloos gebeurt, zonder dat eigenbelang of dat van naasten de bestuurder beïnvloedt."

Heb jij tips over bijbanen van burgemeesters of wethouders?

Bron • RTL Nieuws / Erik Verwiel, Erik van Rein, Marlie van Zoggel, Siebe Sietsma