Politiek

Zo pessimistisch zijn onze partijen: PVV is een uitschieter

Frederieke Hegger • 17 januari 2017 17:35 @frederiekeh

Beeld © ANP

Kies jij voor een blije of boze politieke partij in maart? Twee wetenschappers onderzochten de gebruikte woorden door partijen en vonden enkele grote optimisten, een hoop middenmotors en één megapessimist.

Verkiezingen draaien niet alleen om de naar voren gebrachte feiten, maar ook – en misschien wel steeds meer – om de emoties die worden opgeroepen door politieke partijen en hun leiders. Van de ene speech word je bang voor de toekomst, van een opiniestuk van een andere lijsttrekker word je juist optimistischer. 

Hoogleraren Janka Stoker en Harry Garretsen analyseerden de verkiezingsprogramma’s voor de landelijke verkiezingen van dit jaar en schrijven erover op economenwebsite Mejudice. Daarbij maakten ze gebruik van het Linguistic Inquiry and Word Count-programma, dat teksten volledig geautomatiseerd analyseert op woorden die met positieve of juist negatieve emoties geassocieerd worden. Ze hebben dus niet gekeken naar inhoud, maar naar woordgebruik.

Blije en boze woorden

Denk bijvoorbeeld aan woorden als 'vooruitgang' of 'hoop', waar positiviteit doorheen klinkt; of juist 'boos' en 'vijand', waar we minder blij van worden. Stoker en Garretsen analyseerden 14 partijprogramma’s, waarvan de lengtes – dat moet wel even vermeld – behoorlijk verschillen. Het programma van D66 telt maar liefst 147 pagina’s, dat van de PVV slechts 247 woorden. Langere teksten, zo ondervonden de onderzoekers, bevatten in verhouding meer positieve woorden. Hoe korter het programma, hoe negatiever de toon.

Thumbnail

PVV is uitschieter 

VVD, CDA en D66 blijken het meest positief in hun taalgebruik. De PVV veruit het negatiefst; de partij van Geert Wilders is de enige die meer negatief emotionele woorden gebruikt dan positieve.

Een opvallende uitslag: "De PVV is ook in Europees verband een uitschieter", weet onderzoeker Garretsen te vertellen op basis van eerder uitgevoerd Europees onderzoek. Maar weinig Europese partijen gebruiken in verhouding zoveel meer negatieve dan positieve woorden. "En we kijken uitdrukkelijk naar de verhouding positief-negatief. Het kan zijn dat een partij niet zo heel veel positieve woorden gebruikt, maar nog veel minder negatieve, en dan is het sentiment dus uiteindelijk positief", aldus Stoker. 

Jesse Klavers partij negatiever dan gedacht

De wetenschappers vinden het taalgebruik van GroenLinks, de partij die veelal een optimistisch toekomstbeeld wil uitstralen, ook opvallend: de partij scoort relatief laag als het gaat om positief sentiment.

Een andere wetenswaardigheid: de verkiezingsprogramma’s, van links tot rechts, bevatten meer emotioneel taalgebruik dan voorheen. In Nederland waren we nog behoorlijk calvinistisch in ons verkiezingstaalgebruik in vergelijking met andere Europese landen, vertelt Stoker. Dat lijkt nu langzaam te veranderen.

'Dankzij ons gaat het beter'

Dat de regeringspartijen het meest positief zijn, komt overeen met voorgaande onderzoeken: die partijen hebben immers het standpunt 'dankzij ons gaat het beter' te verdedigen. "Partijen aan de flanken uiten juist de meeste onvrede en gebruiken dus meer negatief emotionele woorden", aldus Stoker.

Maakt het eigenlijk nog uit? Win je de politieke race eerder als optimist of als pessimist? Voorheen gingen campagnevoerders steevast voor het optimistische verhaal, constateren de wetenschappers. "Maar de tijden veranderen", aldus Stoker en Garretsen. De PVV en Trump lijken juist wel te varen bij negatieve woorden.