Politiek

De klimaatstrijd verplaatst zich wereldwijd naar de rechtszaal

Frederieke Hegger • 27 november 2015 21:17 @frederiekeh

Beeld © EPA

Hebben oliebedrijven gelogen over de schadelijke gevolgen van hun product voor het klimaat? Houdt de overheid zich niet aan de eerder gemaakte afspraken? Dan stapt de burger gewoon naar de rechter. En dat zou nog wel eens vaker kunnen gaan gebeuren.

Het is een fenomeen dat we wellicht veel vaker gaan zien de komende jaren: klimaatzaken. Tegen je overheid, tegen een fossiel bedrijf. Prince Charles, die eerder deze week zich al duidelijk uitsprak over klimaatverandering, is betrokken bij een initiatief dat het aantal rechtszaken nog wel eens een zetje zou kunnen gaan geven.

Handboek
Het initiatief, schrijft the Guardian, is een soort handboek voor investeerders die naar de rechter willen stappen wanneer grote bedrijven niet eerlijk zijn geweest over de schade die ze toebrengen aan het milieu. De initiatiefnemers gaan ook investeerders wijzen op risico’s voor de toekomst, omdat CO2-emissies in de toekomst zullen worden beperkt.

De baas van de Britse centrale bank Mark Carney verwacht dat er vaker rechtszaken gaan komen. Klimaatverandering vormt onder meer een risico, stelde hij, omdat men naar de rechter zal stappen om zo de schade te verhalen bij de veroorzakers: fossiele bedrijven. De president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, sloot zich eerder bij zijn waarschuwingen aan. En ook vandaag bevestigt hij in een speech, dat Carney terecht aan de bel heeft getrokken. 

Een blik op de enkele klimaatzaken die al gaande zijn, die voortijdig strandden en rechtszaken in wording:

Pakistaanse boer dwingt klimaatbeleid af

Bij ons is iets meer regen misschien 'vervelend', maar elders in de wereld is ander en extremer weer een grotere belasting. De Pakistaanse boer Asghar Leghari ondervond het elke dag en was er klaar mee. Hij stapte naar de rechter en stelde dat politici onvoldoende deden om ervoor te zorgen dat er voldoende water-, energie- en voedselzekerheid was. De rechter oordeelde dat politici het beloofde klimaatbeleid alsnog moest uitvoeren, meldt Reuters.

Kinderen willen Amerikaanse staat voor de rechter slepen

Stichting Our Childrens Trust probeerde dit jaar de staat Washington voor de rechter te slepen, om een beter klimaatbeleid af te dwingen. maar dat lukte niet. De rechter wees de zaak af en stelde dat de staat al (voldoende) actie ondernam. 

Dezelfde organisatie waagt nu een poging de Amerikaanse federale overheid aan te klagen. 21 kinderen proberen via de staat Oregon een duurzamer klimaatbeleid af te dwingen. Schattig? De fossiele industrie wordt er toch een beetje zenuwachtig van. Verschillende fossiele bedrijven, waaronder Shell en BP, willen zich aansluiten bij de tegenstander: de staat. Volgens de bedrijven zou een uitspraak in het voordeel van de kinderen hun industrie te veel schaden, schrijft Grist.   

Onderzoek naar ExxonMobil

Wellicht de spannendste kwestie is wel het onderzoek naar ExxonMobil. Het bedrijf wordt ervan beschuldigd niet eerlijk te zijn geweest tegen investeerders. Het olie- en gasbedrijf zou al zeker 35 jaar weten van de schadelijke gevolgen van haar producten voor het klimaat, maar die informatie niet gedeeld hebben. Komt deze zaak voor de rechter, dan zitten de Shells van deze wereld waarschijnlijk wel even te beven op hun stoel. 

Rechtszaken tegen de staat in Nederland en België

Roger Cox won, namens Urgenda, de klimaatzaak tegen de Nederlandse staat, en probeert nu hetzelfde in België. In Nederland oordeelde de rechter dat Nederland toch meer moet doen om duurzamer te worden. De rechtszaak ging de hele wereld over. In België volgt nu een vergelijkbare zaak, waar 9000 mede-eisers zich bij hebben aangesloten.