Economie

Nederlandse wijn moet het van kwaliteit hebben

Paul le Clercq • 02 april 2016 09:40 @Paul_le_Clercq

Nederlandse wijn moet het van kwaliteit hebben
Beeld © AFP

Wist je dat Nederland 170 professionele wijnboeren telt? Bij elkaar produceren ze 1 miljoen flessen wijn per jaar en dat is helemaal zo makkelijk nog niet. Hoeveel gaat er om in die Nederlandse wijngaarden? RTL Z zocht het uit.

We zijn nog lang geen Frankrijk of Italië, maar langzamerhand worden Nederlandse wijnen serieus genomen. Zo schenkt de KLM soms Nederlandse wijn aan boord. 

Jarenlang was Nederland vooral een bierland, maar de laatste tijd wordt er meer wijn gedronken en vooral meer wijn gemáákt. Vooral in de periode van 2000 tot 2008 steeg het aantal hectares wijngaarden van zo'n 80 tot 100 hectare naar 200, zegt Dik Beker van de Vereniging Nederlandse Wijn Producenten.

Sindsdien is het aantal hectares nog wat verder toegenomen, tot nu circa 240 hectare. De meeste groei komt niet van nieuwe wijngaarden, maar vooral doordat bestaande wijngaarden groter worden.

1 miljoen flessen vs. 561 miljoen
Alles bij elkaar worden er in Nederland zo'n 1 miljoen flessen wijn per jaar gemaakt. Dat klinkt veel, maar het betekent dat slechts één op de zeventien Nederlanders per jaar een flesje wijn van eigen bodem drinkt, nuanceert Stan Beurskens, eigenaar van Wijndomein Sint Martinus en adviseur in wijndruiven verbouwen en wijn maken.

Ter vergelijking: Nederland importeerde in 2014 421 miljoen liter wijn uit het buitenland, dat komt overeen met zo'n 561 miljoen flessen van 0,75 liter.

Schatting omzet: 10-15 miljoen
Dat de wijnbouw in Nederland pas recent aan het professionaliseren is, blijkt ook uit het feit dat de Vereniging Nederlandse Wijn Producenten pas dit jaar is opgericht. Voorheen was er wel een vereniging die de belangen behartigde, maar daar zaten ook hobby-wijngaardeniers tussen. "De contributie was net genoeg om de koffie van te betalen'', zegt Beker; nu kunnen er ook mensen in dienst worden genomen.

Cijfers over de totale omzet van de Nederlandse sector zegt hij nog niet te hebben. Het CBS houdt de cijfers niet bij. Bij een afzet van 1 miljoen flessen zal de omzet uit de verkoop van wijn volgens een grove schatting tussen de 10 en 15 miljoen euro uitkomen. Dat is dus nog erg beperkt. Er werd in 2014 voor zo'n 1 miljard euro aan wijn geïmporteerd.

Vooral witte wijn
Beker schat dat 60 tot 65 procent van de wijndruiven die in Nederland worden verbouwd voor de productie van witte wijn wordt gebruikt, de rest is voor rode wijn. Over het algemeen doen witte druivenrassen het beter in het Nederlandse klimaat.

Zo'n 80 tot 90 procent van de druivenstokken in Nederland is hybride. Dat wil zeggen dat ze door kwekers zijn gekruisd om een druivenras te krijgen dat beter tegen de omstandigheden in Nederland kan. Klassieke rassen hebben het hier moeilijk. Alleen in Zuid-Limburg gedijen rassen als Dornfelder wel.

Eind jaren negentig kwam er een doorbraak met de komst van nieuwe druivenrassen die niet alleen minder bestrijdingsmiddelen nodig hebben, maar ze ook met minder zon toekunnen om de druiven toch te laten rijpen. Voor ons Nederlandse klimaat is dat een uitkomst. De klassieke druivenrassen groeien hier wel, maar de druiven worden niet rijp en dan is het moeilijk wijn maken.

Mousserende wijn uit Nederland
Het meest verbouwde witte druivenras in Nederland is Johanniter, terwijl verder Solaris en Souvignier Gris veel worden verbouwd. Voor rode wijn zijn in Nederland de Regent en Cabernet Cortis het populairst.

Een leuke trend is mousserende wijn die van Nederlandse druiven wordt gemaakt. Daarvoor mag je wat zuurdere druiven gebruiken en die heb je in het Nederlandse klimaat eerder, legt Schermer uit. Die wijn wordt dan vervolgens wel in bijvoorbeeld Luxemburg gemaakt, omdat ze daar meer expertise hebben.

Warmer klimaat doet goed
Door het warmere klimaat van de afgelopen tijd zijn voor wijnboeren in Nederland de omstandigheden iets verbeterd, legt Schermer uit. ''Temperatuur is één van de belangrijkste factoren voor druiven. Als de temperatuur in de komende decennia met twee tot drie graden stijgt, dan zitten we op Duitse omstandigheden. Je zou dan ook klassieke druivenrassen kunnen verbouwen, maar ook nog steeds die horen bij een koel klimaat, zoals Riesling en Pinot Noir''.

Op wijndruiven zoals die nu in bijvoorbeeld de Bordeaux-streek worden verbouwd of in Italië hoeven we voorlopig niet te rekenen. Schermer verwacht wel dat de Nederlandse wijn door de hogere temperaturen een verdere kwaliteitssprong zal maken. 

Meer roeping dan beroep
Het maken van een goede fles wijn kost in Frankrijk één tot anderhalve euro. In Nederland is dat eerder vijf of zes euro, schat Fransbert Schermer, die Magister Vini is en wijncursussen geeft. ''Dan moet een fles eigenlijk wel 15 tot 16 euro kosten, wil iedereen normale marges maken'', denkt hij.

Eigen horecagelegenheid zorgt voor hogere inkomsten

Nederlandse wijnboeren moeten daarom eigenlijk altijd meerdere inkomstenbronnen hebben. ''De Nederlandse wijnboer krijgt het beleg op zijn boterham door agrotoerisme, zoals het runnen van een bed & breakfast of een camping bij de wijngaard'', zegt Beker van de Vereniging Nederlandse Wijn Producenten. Je ziet ook wijnboeren die hun wijn verkopen aan restaurants in de omgeving, die iets speciaals willen aanbieden, en boeren die bijvoorbeeld wijnproefcursussen organiseren of een eigen horecagelegenheid hebben. ''Je kunt beter zelf de hele opbrengst hebben, dan dat een restaurant er aan verdient'', aldus Beurskens.

De grote Nederlandse wijngaarden
Er zijn veel kleinere wijngaarden in Nederland, maar er steken er een paar in grootte bovenuit. Volgens Beurskens is zijn wijngaard Sint Martinus qua oppervlakte (13 hectare) de grootste, maar niet in productie (55.000 flessen per jaar). Dat is De Kleine Schorre uit Zeeland. De Kleine Schorre heeft op 10 hectare 45.000 wijnstokken, die zo'n 70.000 flessen wijn per jaar opleveren.

Een andere grote wijngaard is de Apostelhoeve, uit Maastricht. De oppervlakte daarvan is bijna 9 hectare. Dat levert per jaar tussen de 50.000 en 70.000 flessen wijn op. Een andere grote speler in Nederland is Wijnhoeve De Colonjes in Groesbeek, een wijngaard is 13 hectare groot. Van de druiven die daar groeien worden zo'n 25.000 flessen wijn per jaar gemaakt. Dat is minder dan andere wijngaarden opleveren op een vergelijkbare oppervlakte, maar De Colonjes heeft besloten om Cabernet Blanc te planten.

De Colonjes is naar eigen zeggen de grootste wijngaard met Cabernet Blanc ter wereld. Die druiven leveren prima wijn op, maar je kunt er minder wijn van maken dan andere druiven. De prijzen die je kunt vragen voor die wijn is wel hoger. De smaak lijkt op die van Sauvignon Blanc, maar de wijn heeft veel meer geur. Van de 13 hectare die De Colonjes heeft beplant bestaat 6 hectare uit Cabernet Blanc.  

Zuid Limburg en de Achterhoek
De belangrijkste wijnstreek van Nederland is nog steeds Limburg, en dan vooral het zuidelijk deel. Dat komt doordat het er net iets warmer is, door de goede löss-grond en doordat wijn op de hellingen daar wat extra zon krijgt. Goede tweede streek voor de wijnbouw is Gelderland. In Limburg ligt 75 hectare aan wijngaarden, in Gelderland 65 hectare; bij elkaar bijna 60 procent van het totale areaal in Nederland.

In elke provincie van Nederland wordt overigens wel wat wijn verbouwd, tot aan Texel en Groningen aan toe. Zelfs in Amsterdam is een wijngaard(je), al is die met 150 vierkante meter erg klein en heeft het meer het formaat achtertuin.


Kleinere druiven worden weggeknipt, zodat de resterende druiven groter kunnen worden

Kleinere druiven worden weggeknipt, zodat de resterende druiven groter kunnen worden

Nodig: tijd, veel tijd
Mocht je het overwegen: een wijngaard zet je neer voor 30 tot 50 jaar. De eerste paar jaar heb je geen productie, dat is dus kostbaar. Pas na een jaar of vijf kun je de eerste wijn van de druiven maken, na tien jaar heb je echt kwaliteit. ''Als je met een ondernemersplan voor een wijngaard naar de bank gaat, dan wordt het toch wel wat moeilijk."

Wijndruiven verbouwen kost veel tijd, je bent zo'n 600 uur per hectare per jaar bezig. Daarna moet je nog de wijn maken en afzetten. ''Je kunt wel geld verdienen met wijn, maar misschien kun je beter een fles wijn kopen en genieten'', aldus Beurskens.

Bron • Paul le Clercq, RTL Z

Gerelateerde artikelen