We zien dat je waarschijnlijk onze advertenties blokkeert. RTLZ.nl heeft de inkomsten uit advertenties nodig om goede, onafhankelijke verhalen te blijven maken. Ook kan het zijn dat door het gebruik van een adblocker bepaalde functies op de website niet goed werken. Maak je een uitzondering voor onze pagina's? Voor meer informatie, klik hier.
Economie

'Handel met Oekraïne profiteert nauwelijks van handelsverdrag'

Paul le Clercq • 23 november 2016 18:09 @Paul_le_Clercq

'Handel met Oekraïne profiteert nauwelijks van handelsverdrag'
Minister Lilianne Ploumen van Buitenlandse Handel tijdens een driedaagse handelsmissie in maart. Beeld © ANP

De handel met Oekraïne is in de eerste negen maanden van dit jaar wat toegenomen. Maar het is maar de vraag of dat komt door het handelsverdrag.

Van januari tot en met augustus daalde de invoer van Nederland uit Oekraïne met ruim 7 procent, maar de export nam met maar liefst 20 procent toe, blijkt uit cijfers van het CBS.

Onze totale handel (dus import en export bij elkaar opgeteld) met Oekraïne nam in de negen maanden van het jaar met bijna 4 procent toe tot bijna 1,2 miljard euro, blijkt uit cijfers van de Europese Commissie. Maar de conclusie dat dat komt door het handelsverdrag (onderdeel van het associatieverdrag) met Oekraïne is voorbarig, zeggen meerdere experts tegen RTL Z.

Die stijging volgt namelijk op een flinke daling. In 2013 was onze handel met Oekraïne nog ruim 2 miljard euro groot. Daarna volgde een afname tot een kleine 1,5 miljard euro in 2014 en 2015.

'Geen enkele invloed van handelsverdrag'

Julian Emami Namini, van Erasmus Universiteit in Rotterdam, is heel stellig: er is geen enkele significante impact van het handelsverdrag op de handel met Oekraïne. In ieder geval niet in de eerste helft van dit jaar.

Dat kan volgens hem komen doordat de handelstarieven al erg laag waren. Als die worden verlaagd tot nul, dan mag je geen grote invloed verwachten. Het handelsverdrag moet je volgens hem meer zien als een algemeen teken van grotere samenwerking tussen de EU en Oekraïne.

Economie Oekraïne draait slecht

Verder ging het in 2015 en 2016 economisch slecht met de economie van Oekraïne en dat drukt de handel. Aan de slechtere economie droeg volgens Emami Namini bij dat Rusland het handelsverdrag met Oekraïne per 1 januari opzegde.

Daarnaast stegen de afgelopen twee jaar voor Oekraïne de importprijzen in vergelijking met de prijzen van exportgoederen. Er kon dus minder geïmporteerd worden en daar leed ook de export onder.

Politieke onzekerheid

Emami Namini verwijst ook naar de politieke onzekerheid in Oekraïne. Als het handelsverdrag van invloed zal zijn op de handel tussen Nederland en Oekraïne, dan zul je dat volgens hem pas op de langere termijn zien, als de onzekerheid over de politieke situatie in Oekraïne is opgelost. 

Onrust na conflicten

Volgens hoogleraar Internationale Economie Steven Brakman van de Rijksuniversiteit Groningen komt de gestegen export van Nederland naar Oekraïne vooral doordat het land in wat rustiger vaarwater zit en niet zozeer door het handelsverdrag.

Brakman vertelt dat door de conflicten met Rusland de handel in elkaar is gezakt. Die conflicten zorgden immers voor veel onzekerheid en dat drukt eenvoudigweg de handel. Inmiddels is de rust weer wat teruggekeerd en dat stimuleert de handel weer.

Natuurlijk helpt het ook wat dat het handelsverdrag met Oekraïne sinds begin dit jaar in werking is, aldus Brakman. Oekraïne heeft begin dit jaar de importheffingen op veel producten verlaagd of volledig afgeschaft. Maar het is vooral van belang dat de politieke situatie in Oekraïne wat rustiger is.

'Handel Oekraïne stelt niet veel voor'

Brakman nuanceert wel dat de handel met Oekraïne van 'marginale betekenis' is. De EU-landen namen vorig jaar meer dan 40 procent van de buitenlandse handel van Oekraïne voor hun rekening.

Omgekeerd is het land veel minder van belang voor landen van de EU. Zo'n 0,3 procent van de export van EU-landen gaat naar Oekraïne. Voor Nederland is het land goed voor slechts 0,1 procent van de buitenlandse handel. Nederland exporteert machineonderdelen en landbouwproducten, zegt Brakman. Omgekeerd importeren we agrarische producten uit Oekraïne.

Omdat het volume van de handel zo gering is, heeft het ook een enorm effect als een enkel bedrijf meer of minder verkoopt aan Oekraïne, aldus Brakman.

'Handel met Oekraïne wordt nooit groot'

Brakman denkt dat de handel met Oekraïne voorlopig en eigenlijk wel altijd gering zal blijven. Van doorslaggevend belang daarbij is de afstand. Niet alleen in kilometers, maar ook in brede zin. Zo zijn er cultuurverschillen, de taal is lastig en het juridische systeem is anders. Als de afstand toeneemt, dan zie je de handel dalen, legt Brakman uit. Daarom handelen we zo veel met Duitsland.

Hij heeft gekeken naar met wie Nederland in de afgelopen ruim 150 jaar handel dreef. Ondanks crises, wereldoorlogen en de val van de muur blijft Duitsland onze belangrijkste handelspartner, dat blijft ook zo, zegt Brakman. Na Duitsland volgen België, Frankrijk en Groot-Brittannië.

Stel dat Oekraïne ooit lid zou worden van de EU, dan wordt de afstand wel wat minder groot, maar dan nog zal de handel beperkt blijven, denkt Brakman.

'Verdrag werkt niet zo snel door'

Ook professor Franc Klaassen, van de Universiteit van Amsterdam, is sceptisch. Hij denkt niet dat het handelsverdrag al zo snel effect heeft. "Implementatie kost tijd", zegt hij.

Hij denkt wel dat bedrijven in de EU op basis van het handelsverdrag hoge verwachtingen hebben van wat er met Oekraïne gaat gebeuren. Ze willen netwerken opzetten en de eerste zijn, denkt hij, en dat kan volgens hem een reden zijn dat het verdrag wel wat doorwerkt.

Aan de andere kant, nuanceert hij, schrikt de politieke onzekerheid juist weer af. De handel groeit wel, maar door de oorlog is de situatie nog dermate onzeker dat het moeilijk te zeggen is of de hogere export door het handelsverdrag komt. Zolang er een conflict is, hetzij in militaire vorm, hetzij in andere vormen, creëert dat onzekerheid en blijft dat boven de markt hangen, aldus Klaasse.

Onzekerheid weerhoudt bedrijven ervan handelscontacten op te zetten. Je gaat die vaak voor meerdere jaren aan, zegt hij.

Minder handelsbelemmeringen

Heel anders denkt Jan Marinus Wiersma, senior visiting fellow van Clingendael, daarover. Volgens hem is de groei van de export naar Oekraïne wel het gevolg van het handelsdeel van het associatieverdrag met dat land.

Dit betekent minder handelsbelemmeringen en lagere tarieven, waarvan ook andere EU-landen profiteren, zegt hij.

'Afwijzing verdrag is wel negatief voor handel'

Ben Steinebach, hoofd beleggingsstrategie van ABN Amro, denkt ook dat bedrijven kunnen profiteren van het handelsverdrag. Hij maakt de vergelijking met de Oost-Europese landen tot de EU in 2004. Dat was een nog veel verdergaande stap. In de jaren erna zag je de export naar die landen flink toenemen. Dat er nu een versnelling is in de uitvoer naar Oekraïne kan Steinebach zich dan ook goed voorstellen.

Hij wijst op lagere tarieven en meer kwalitatieve beperkingen die worden opgeheven of afgebouwd.

Steinebach denkt  dat er ruimte is voor verdere groei van de handel, maar Oekraïense importeurs moeten het volgens hem wel aan Nederlandse exporteurs gunnen. De afwijzing in een referendum van het associatieverdrag is de Oekraïne rauw op het dak gevallen, zegt hij.

Meer op rtlz.nl:

Bron • RTL Z

Gerelateerde artikelen