Economie

Onrust in Irak: dit zijn de gevolgen voor de BV Nederland

Matthias Pauw • 03 januari 2020 17:40 @mattpauw

Iraakse contra-terrorismetroepen bij de ambassade van de VS in Bagdad. Beeld © AFP

De dood van de Iraanse generaal Soleimani zal haast zeker voor extra instabiliteit zorgen in een toch al instabiele regio. Ook westerlingen en Nederlandse bedrijven zullen daar de gevolgen van ondervinden.

Vannacht werd de Iraanse generaal Qassim Soleimani door het Amerikaanse leger met een raketaanval in Irak om het leven gebracht.

Soleimani stond aan het hoofd van de al-Quds elitetropen van de Iraanse Revolutionaire Garde en was verantwoordelijk voor het aansturen van Irangezinde milities in de regio en geheime militaire operaties. Hij werd gezien als een van de allerhoogst geplaatste mensen binnen het regime in Teheran.

Olie op het vuur

En dus kan zijn dood niet zonder gevolgen blijven, zegt Erwin van Veen, die bij Clingendael Irak- en Syrië-expert is.

"De Amerikanen kiezen ervoor om olie op het vuur te gooien door de Iraanse meesterstrateeg uit te schakelen." Dat is op zichzelf al een gewaagde stap, maar het feit dat dit in Irak is gebeurd, maakt de zaak alleen maar ingrijpender.

Iraniërs kiezen hun eigen moment

"Het maakt Iraakse elementen die pro-Amerikaans of in ieder geval anti-Iran zijn in Irak monddood", vertelt Van Veen. Hij noemt de Amerikaanse aanval een schending van de Iraakse soevereiniteit. Ook de Iraakse regering is woedend over de aanval op hun grondgebied, waardoor de positie van de Amerikanen in het land onder druk komt te staan.

Van Veen is er van overtuigd dat de Iraniërs dit niet over hun kant zullen laten gaan, maar drieste actie valt niet te verwachten. "Ik verwacht geen emotionele wraakacties. Ze kiezen hun eigen moment." Dat moment kan best even op zich laten wachten, denkt de expert, maar zijn verwachting is dat Iran zal willen reageren in dezelfde orde van grootte.

Gevaar voor westerlingen

Dat betekent bijvoorbeeld dat hooggeplaatste Amerikaanse militairen en bewindslieden die naar de regio komen, extra gevaar lopen. "Het netwerk en de slagkracht van Iran in de regio moet je niet onderschatten."

Maar de nieuwe instabiliteit zal niet alleen voor Amerikanen gevolgen hebben. Westerlingen in de regio, dus ook Nederlanders die in Irak en Syrië werken, zijn door de ontwikkelingen van vannacht minder veilig.

Reisadvies aangepast

Het reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken is vandaag aangepast. "De veiligheidssituatie is onvoorspelbaar", meldt het ministerie. Wie in Bagdad is, wordt geadviseerd de stad te verlaten als dat kan en demonstraties te mijden.

Er hebben zich 265 Nederlanders geregisteerd bij het ministerie voor sms-alerts, maar dat betekent niet dat die ook allemaal in het land zijn, laat het ministerie aan RTL Nieuws weten. 

Van Veen verwacht niet dat er directe orders uit Teheran komen om Westerlingen te gijzelen, of erger. Maar er lopen wel veel gewapende groepen rond in Irak en Syrië, die niet volledig door Iran gecontroleerd worden. "Het kan heel goed dat elementen uit zulke groepen naar eigen vermogen wraak willen nemen."

Irak en Iran geen belangrijke handelspartners

In directe zin zal de onveilige situatie in het gebied niet heel veel gevolgen hebben voor Nederlandse bedrijven. Met Iran wordt, zeker sinds het her-instellen van Amerikaanse sancties in 2016, amper handel gedreven. Een ook het instabiele Irak is bepaald niet een van onze belangrijkste handelspartners.

Oliereus Shell doet er wel zaken. In de buurt van Basra heeft het bedrijf een gasfabriek samen met een Iraaks bedrijf. De olie- en gasreus heeft volgens de laatste cijfers 604 werknemers in het land.

Of daar ook Nederlanders bij zitten en wat de gevolgen voor hen zijn op dit moment kon een woordvoerder niet direct zeggen.

Veevoer

Verder is de handel met het land haast verwaarloosbaar. Er wordt wel voor enkele tientallen miljoenen per jaar aan veevoer verkocht aan Irak. Van de grote drie veevoerproducenten in Nederland; For Farmers, Agrifirm en De Heus, exporteert alleen Agrifirm naar het land.

Een woordvoerder laat weten dat op dit moment nog geen problemen worden voorzien, maar dat de situatie altijd nauwlettend in de gaten wordt gehouden. Het bedrijf heeft geen werknemers in Irak.

Kijk ook: Generaal Soleimani: de grootste bad guy ter wereld?

Olie, olie, olie

Voor de wereldeconomie is de regio vooral belangrijk vanwege de olie die er in de grond zit. De olieprijs is vandaag dan ook flink gestegen. "Het is een risicopremie. De markt prijst in dat de olieproductie geraakt wordt", zegt Hans van Cleef, energie-expert bij ABN Amro.

Van Cleef merkt op dat redelijk kleine dalingen van de productie al kunnen leiden tot prijsstijgingen, maar toch verwacht hij niet dat het conflict, hoe het zich ook gaat ontwikkelen, snel zal zorgen voor een grote daling in de olieproductie.

Hij wijst erop dat zelfs toen IS grote delen van Irak bezet had, de olieproductie op peil bleef en dat alle landen in de regio afhankelijk zijn van de sector. Een serieuze aanval op de olieproductie levert een groot risico op vergelding op, dat risico zal geen van de krachten in de regio graag nemen, verwacht Van Cleef.

Amerikanen vertrekken

Toch hebben de ontwikkelingen van vorig jaar de markt wel wat voorzichtiger gemaakt: toen werd de grootste raffinaderij ter wereld, in Saoedi-Arabië, aangevallen en de op het internationale toneel twijfelt niemand eraan dat Iran hier een belangrijke rol in speelde.

Voorlopig lijkt het in ieder geval nog even rustig op het oliefront. Volgens het Iraakse olieministerie draait de productie op alle olievelden gewoon door. Alleen Amerikaanse werknemers van oliebedrijven verlaten het land.

Bron • RTL Z