Economie

Begrotingstekort VS nu al 1,1 biljoen, wanneer gaat het fout?

Paul le Clercq • 13 september 2019 16:59 @Paul_le_Clercq

Trump heeft de belastingen verlaagd en de uitgaven verhoogd. Beeld © AFP

In de eerste elf maanden van het op 1 oktober begonnen begrotingsjaar is het begrotingstekort van de VS gestegen naar 1067 miljard dollar. De schuld is nu ruim 22 biljoen dollar. Hoe ver kan de VS gaan met tekorten maken?

Terwijl we in Europa proberen de overheidsfinanciën op orde te krijgen, zijn ze daar in de VS helemaal niet mee bezig.

Nederland en Duitsland geven nu zelfs minder uit dan er binnenkomt en de staatsschuld uitgedrukt in het bruto binnenlands product (dat is de waarde van alle in een land geproduceerde goederen en diensten) daalt. Maar de Amerikanen gaven van oktober (wanneer het begrotingsjaar begon) tot en met augustus ruim een derde meer uit dan dat er binnenkwam.

Betalingsbalans

Voor een goed begrip van alles: het hele verhaal begint bij de lopende rekening van de betalingsbalans. Dit is een overzicht van alle goederen en diensten die een land in- en uitvoert. Als er meer in het buitenland wordt gekocht dan verkocht, dan heeft het land als geheel een tekort.

Dit heet ook wel het nationale spaarsaldo en dat bestaat weer uit het spaarsaldo van de overheid en dat van de private sector (consumenten en bedrijven). Als een land een spaartekort heeft, dan teert het dus in op de buitenlandse reserves, of de schulden aan het buitenland nemen toe.

In het geval van de VS heeft ook de overheid een tekort, het geeft immers meer uit dan er binnenkomt.

Dollar

De VS heeft het voordeel van de dollar, legt Wim Boonstra, speciaal adviseur en econoom bij Rabobank, uit. "De VS is het enige land dat moeiteloos geld kan lenen in de eigen munt".

Een land als Argentinië, bijvoorbeeld, kan meestal niet in zijn eigen munt lenen. Buitenlandse beleggers zijn immers bang dat wanneer ze geld uitlenen in Argentijnse pesos, de waarde van die munt keldert en ze in dollars of euro's omgerekend nog maar een fractie terugkrijgen van dat bedrag. De VS heeft dat probleem niet.

Wereldmunt

De VS heeft hierbij ook het voordeel dat de dollar wereldwijd de belangrijkste munt is, mede omdat het eenvoudigweg in economische opzicht een belangrijk land is. Veel grondstoffen, zoals olie, worden ook in dollars afgerekend.

Daarnaast is voor beleggers de dollar een vluchthaven is als er elders onrust is. Er worden ook veel Amerikaanse staatsleningen verhandeld, waardoor je altijd wel kunt kopen of verkopen zonder dat dat de prijs wordt beïnvloed. Daarbij helpt het ook dat door de vergrijzing pensioenfondsen meer in overheidsobligaties beleggen en dus voor vraag zorgen, aldus Philip Marey, Amerika-econoom bij Rabobank.

Hogere rente

Op Amerikaans staatsleningen krijg je nu ook nog eens een aantrekkelijk rendement in vergelijking met leningen van andere landen, aldus Marey. De rente is, anderzijds, laag genoeg om er voor te zorgen dat de overheidsschuld van de VS betaalbaar is, zegt hij.

Sowieso zorgt het tekort op de lopende rekening van de VS ervoor dat andere landen dollars hebben, die ze weer ergens moeten beleggen.

Geen alternatief voor dollar

Er is geen kandidaat om de status van wereldmunt over te nemen, zegt Boonstra. Europa zou eerst de euro moeten versterken, terwijl de Chinese yuan nog niet eens vrij inwisselbaar is, aldus Boonstra. Pas als de rest van de wereld de positie van de dollar niet meer accepteert wordt het anders, zegt hij.

Ooit gaat het een keertje fout, wanneer beleggers een hoge risicopremie bovenop de rente gaan vragen, denkt Boonstra. Maar de VS kan als het moet dollars bijdrukken, omdat ze een eigen centrale bank hebben, zegt beurscommentator Hans de Geus. Die dollars zullen dan wel minder waard zijn, voegt hij er aan toe.

China

Je zou verwachten dat ooit de sterke positie van de VS en hun dollar verandert, aldus Marey. Op termijn zou China die positie kunnen overnemen. Als het China lukt om te blijven doorgroeien en de eigen kapitaalmarkt volwassen te laten worden, waardoor buitenlandse beleggers er makkelijk geld kunnen beleggen en ook weer makkelijk yuans kunnen omruilen. Pas dan komen er twijfels of je wel je geld in Amerikaanse staatsleningen moet steken, zegt Marey.

Het zal voor China echter een hele lange mars zijn voor ze zover zijn. De pogingen van de Amerikaanse president Trump om China aan te pakken en om te voorkomen dat China ooit de rol van de VS zal overnemen moet je dan ook in dat licht zien, aldus Marey.

Schuld van 22.500 miljard

De federale (landelijke) overheid kwam van oktober tot en met augustus in totaal 1067 miljard dollar tekort. Dat tekort komt bovenop de tekorten die al decennialang zijn opgebouwd, waardoor de totale schuld van de overheid (inclusief die van lagere overheden) is gestegen tot 22,5 biljoen (22.500 miljard) dollar.

Die schuld is meer dan 103 procent van het bbp. Dat is veel meer dan de maximaal 60 procent die je mag hebben volgens de Maastrichtnorm. Het begrotingstekort mag voor eurolanden slechts 3 procent zijn.

Het Congressional Budget Office (CBO) van de VS verwacht dat het tekort van de Amerikaanse federale overheid tot en met 2029 niet onder de 4,4 procent zal uitkomen. De federale schuld uitgedrukt in het bbp zal zelfs oplopen tot 144 procent in 2049.

Bron • RTL Z / Paul le Clercq