Economie

Wat als ‘narcostaat’ Nederland belasting heft op drugs?

Chris Koenis • 26 juni 2019 18:42 @chriskoenis

Een gent inspecteert hennepplanten in een kwekerij tijdens een politieactie in Surhuisterveen. Beeld © ANP

Door het gedoogbeleid hoeven de vele illegale wietkwekers die ons land telt niet te vrezen voor straffen, maar als ze gepakt worden wel voor een naheffing van de fiscus. Maar wat als er standaard belasting zou worden geheven op de productie van cannabis? En hoe zit dat met xtc en cocaïne? "Het enige waar criminelen voor vrezen is regulering."

Het is vandaag 'internationale antidrugsdag' en dus laait ook het debat over het Nederlandse drugsbeleid nog maar eens op. Het verbieden van middelen lost weinig op: het gebruik daalt niet en de illegale drugshandel floreert als nooit te voren.

War on drugs is mislukking

Sterker nog, de gehele War on Drugs is in vijftig jaar tijd uitgelopen op een dure mislukking en dus moeten overheden de verkoop en consumptie van illegale drugs gaan reguleren, zo stelt de Global Commission on Drug Policy (GCDP), een denktank vol staatshoofden onder wie oud-presidenten van Colombia, Mexico, Brazilië en Portugal, in een nieuw rapport waarin ook de huidige, gedateerde classificatie van drugs wordt bekritiseerd.

Op de Dam in Amsterdam werd vandaag gedemonstreerd tegen het averechtse beleid middels een 'yogasnuifsessie'. "Een ludieke actie om de hypocrisie omtrent drugs aan te kaarten", vertelt initiatiefnemer Machteld Busz, tevens directeur van Stichting Mainline die onder meer gezondheidsvoorlichting geeft.

Busz: "In het publieke debat wordt vooral met de vinger gewezen naar de gebruiker. Die heeft natuurlijk ook verantwoordelijkheid, maar wij roepen op tot een rationeel debat zonder emotionele en morele ondertoon. Daarbij is het tijd om serieus te kijken naar regulering van het drugsprobleem, dat vooral aan de productiekant ligt."

Amerika loopt voorop

Als onderdeel van die regulering is ook het heffen van belasting een optie. Zo heffen inmiddels zeven Amerikaanse staten belastingen op het kweken en verkopen van recreatieve marihuana die mogelijk is na de volledige legalisering.

"In Nederland betalen coffeeshophouders omzetbelasting, maar producenten niet", zegt Ton Nabben, drugsonderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam. "Maar als de staat de regie overneemt bij de regulering van middelen, behoort ook een belasting voor producenten zeker tot de mogelijkheden."

Drugstaks in maatschappij investeren

Wat zou dat opleveren? In de VS werd alleen al in 2018 tot wel 319 miljoen dollar per staat opgehaald met wietbelastingen. Geld dat terugvloeit in de maatschappij en wordt besteed aan onder meer voorlichting over drugsmisbruik en medisch onderzoek.

Busz ziet dit ook voor ons land wel zitten. "Wij hebben geen blauwdruk hoe dat eruit moet zien. Maar als je gaat reguleren, kun je ook belasting heffen en die gelden gebruiken voor de gezondheidszorg."

Cannabis meest gebruikt

Nederland, dat in in het buitenland intussen bekend staat als 'narcostaat', staat volgens Nabben wat betreft het gebruik van wiet en hasj in de middenmoot. Van de volwassenen rookten 4,6 procent in 2018 de afgelopen maand een joint. Daarmee is cannabis veruit de meest gebruikte drugs. Bij het gebruik van andere middelen ging het om 1,9 procent, blijkt uit cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

Nabben: "We springen er als land niet bovenuit qua consumptie. Er wordt meer geblowd in landen waar geen coffeeshops zijn. Cocaïnegebruik komt in Spanje en Engeland veel vaker voor. Wel is er een brede feestcultuur in Nederland met bovengemiddeld veel festivals waar xtc gebruikt wordt."

Miljarden aan synthetische drugs

En omdat ons land een grote rol speelt in de illegale productie van xtc, liggen de kosten voor een pilletje hier laag. Doordat ons land een grootexporteur is van met name synthetische drugs, wordt er jaarlijks miljarden euro's verdiend aan de illegale productie. Zo produceerden Nederlandse drugscriminelen vorig jaar voor een straatwaarde van minstens 18,9 miljard euro aan xtc en amfetamine.

Accijnzen

Ondertussen heeft de overheid nauwelijks controle. Wat betreft verslavende middelen worden er wel accijnzen gerekend op tabak (2,7 miljard euro in 2018), bier (457 miljoen euro), wijn (348 miljoen) en overige alcohol (342 miljoen). Maar dus niet bij de lucratieve wietmarkt. Volgens de laatste schatting van Bureau Intraval in opdracht van dagblad Trouw wordt er jaarlijks ongeveer 1 miljard euro omgezet in legale coffeeshops. 

De omvang van de illegale economie is vele malen groter: 4,8 miljard euro, zo schat het CBS. Volgens Nabben zijn criminelen gebaat bij illegaliteit. "Het enige waar criminelen voor vrezen is regulering. Drugsbestrijding wordt ingecalculeerd en omkoping gebeurt overal, ook van bijvoorbeeld Nederlandse douaniers".

Tijd voor beter beleid

Busz vindt dat vooral de controle moet worden teruggepakt. "Er is nu geen grip vanuit de overheid op illegale netwerken. We hebben in Nederland eerder een drugsprobleem gehad met heroïne in de jaren 80 en dat onconventioneel opgelost. Nu is het opnieuw tijd voor een beter drugsbeleid."

Bron • RTL Z